Elon Musk đặt cược 16,8 tỷ USD vào “siêu nhà máy” chip AI

SpaceX và Tesla, hai công ty của tỷ phú Elon Musk, sẽ đầu tư ban đầu 16,8 tỷ USD xây dựng Terafab, tổ hợp sản xuất bán dẫn quy mô hơn 100 triệu feet vuông tại Texas. Dự án được thiết kế để cung cấp chip cho robot, xe tự hành của Tesla và các hệ thống tính toán không gian của SpaceX. Nếu triển khai đầy đủ các giai đoạn, tổng vốn đầu tư có thể lên tới 119 tỷ USD. Dự kiến ​​quá trình sản xuất thử nghiệm ban đầu sẽ diễn ra sớm nhất là vào giai đoạn 2028–2029, sau đó là lộ trình tăng dần quy mô sản xuất.

Elon Musk đang tìm cách giải quyết một trong những điểm nghẽn lớn nhất của cuộc đua AI: nguồn cung chip. Thay vì tiếp tục phụ thuộc hoàn toàn vào các nhà sản xuất bên ngoài, SpaceX và Tesla đang xây dựng năng lực sản xuất bán dẫn của riêng mình, với Terafab được kỳ vọng trở thành trung tâm phần cứng cho hệ sinh thái AI, robot, xe tự hành và không gian của Musk.

Ngày 6/8, SpaceX công bố Terafab sẽ được xây dựng tại Grimes County, Texas. Theo Reuters, hai công ty sẽ đầu tư 16,8 tỷ USD trong giai đoạn đầu. Tổ hợp có diện tích hơn 100 triệu feet vuông, tương đương khoảng 9,3 triệu m², và dự kiến tạo ít nhất 3.000 việc làm.

Khác với nhiều nhà máy bán dẫn chỉ đảm nhận một công đoạn, Terafab được thiết kế theo mô hình tích hợp dọc, thực hiện cả sản xuất, đóng gói và kiểm thử chip tại cùng một khu phức hợp. Chip từ đây sẽ được sử dụng cho robot Optimus, Cybercab và các hệ thống AI của Tesla, đồng thời phục vụ những hệ thống tính toán công suất cao mà SpaceX dự định triển khai trong không gian.

ELON MUSK MUỐN XÂY “CHUỖI CUNG ỨNG CHIP” CỦA RIÊNG MÌNH

Terafab có quy mô đầu tư lớn hơn nhiều so với một dự án sản xuất chip thông thường. Theo TechCrunch, hồ sơ được công bố hồi tháng 5 cho thấy SpaceX từng đề xuất khoản đầu tư ban đầu khoảng 55 tỷ USD, trong khi tổng vốn có thể lên tới 119 tỷ USD nếu hoàn thành các giai đoạn mở rộng. Đây là kế hoạch nhiều giai đoạn, thay vì một khoản đầu tư được giải ngân cùng lúc.

Con số 16,8 tỷ USD được công bố hiện nay chỉ là vốn đầu tư ban đầu của giai đoạn triển khai hiện tại, còn 119 tỷ USD là quy mô tiềm năng của toàn bộ dự án. Động lực phía sau khoản đầu tư này nằm ở tốc độ tăng nhu cầu tính toán của hệ sinh thái Musk.

SpaceX và Tesla dự kiến trong những năm tới sẽ cần lượng năng lực tính toán tương đương hơn 1 terawatt. Đây không phải công suất điện của Terafab mà là cách mô tả quy mô năng lực tính toán mà hai công ty muốn triển khai.

Nhu cầu này đến từ nhiều hướng. Tesla đang tăng đầu tư vào AI cho xe tự hành và robot Optimus, trong khi SpaceX phát triển các hệ thống AI và tham vọng xây dựng trung tâm dữ liệu trong không gian.

Điều đó khiến bài toán chip trở nên khác với một doanh nghiệp công nghệ thông thường. Khi các sản phẩm mới đều phụ thuộc vào năng lực tính toán, việc thiếu chip hoặc phải chờ năng lực sản xuất của nhà cung cấp bên ngoài có thể trở thành giới hạn đối với tốc độ mở rộng.

Terafab được thiết kế để giảm sự phụ thuộc này bằng cách đưa nhiều công đoạn của chuỗi sản xuất về cùng một hệ thống.

Theo Houston Chronicle, nhà máy sẽ tích hợp sản xuất, đóng gói và kiểm thử chip tại một địa điểm. Cách tiếp cận này có thể giúp Tesla và SpaceX kiểm soát tốt hơn nguồn cung, thời gian sản xuất và việc đưa những thiết kế chip riêng vào sản phẩm.

Đây cũng là khác biệt đáng kể so với chuỗi cung ứng bán dẫn hiện nay, trong đó thiết kế, chế tạo wafer, đóng gói và kiểm thử thường được thực hiện bởi các công ty hoặc cơ sở ở nhiều quốc gia.

Tuy nhiên, tự xây dựng một fab tiên tiến đồng nghĩa với việc Musk phải bước vào một lĩnh vực có yêu cầu kỹ thuật và vốn đầu tư rất cao. Một nhà máy như Terafab cần hệ thống phòng sạch, thiết bị quang khắc, xử lý wafer, nguồn nước siêu tinh khiết và các hệ thống kiểm soát môi trường với độ chính xác cao.

Vì vậy, Tesla và SpaceX không hoàn toàn tự mình giải bài toán này.

INTEL LÀ MẮT XÍCH QUAN TRỌNG CỦA TERAFAB

Theo TechCrunch, Intel đã tham gia dự án Terafab từ tháng 4/2026. Sự tham gia của Intel có ý nghĩa quan trọng bởi Tesla và SpaceX có thế mạnh về thiết kế hệ thống, phần mềm và tích hợp chip vào sản phẩm, nhưng chưa có kinh nghiệm vận hành một nhà máy bán dẫn tiên tiến ở quy mô lớn.

Tỷ phú Musk cho biết Tesla dự kiến sử dụng quy trình Intel 14A để sản xuất chip cho Terafab. Đây là công nghệ sản xuất thế hệ mới mà Intel đang phát triển trong nỗ lực củng cố lại vị thế của mình trên thị trường sản xuất chip tiên tiến.

Như vậy, Terafab có thể đồng thời trở thành một dự án chiến lược của cả Musk và Intel.

Với Tesla và SpaceX, hợp tác với Intel giúp giảm bớt rủi ro khi bước vào lĩnh vực sản xuất bán dẫn. Với Intel, một dự án có nhu cầu chip khổng lồ từ hệ sinh thái Tesla và SpaceX có thể tạo thêm khách hàng quan trọng cho mảng foundry.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa xây được nhà máy và vận hành nhà máy hiệu quả là rất lớn. TechCrunch cho biết một fab tiên tiến có thể mất nhiều năm xây dựng và đưa vào sản xuất ổn định. Khó khăn không chỉ nằm ở cơ sở hạ tầng mà còn ở khả năng đạt tỷ lệ chip đạt chuẩn đủ cao để sản xuất hàng loạt.

Đây là rủi ro đặc biệt đáng chú ý với Terafab. Nếu công nghệ sản xuất chưa đủ trưởng thành hoặc sản lượng không đạt kỳ vọng, khoản đầu tư hàng chục tỷ USD có thể mất nhiều thời gian mới tạo ra hiệu quả kinh tế.

TERAFAB NẰM ĐÂU TRONG THAM VỌNG AI CỦA ELON MUSK?

Terafab sẽ không chỉ phục vụ một công ty hay một sản phẩm. Đây là phần cứng được thiết kế để kết nối nhiều tham vọng công nghệ của Musk. Với Tesla, chip từ Terafab hướng tới các hệ thống AI trên xe, robot Optimus và Cybercab. Với SpaceX, mục tiêu xa hơn là các hệ thống tính toán phục vụ hoạt động trong không gian.

SpaceX dự kiến sử dụng những chip công suất cao do Terafab sản xuất cho các trung tâm dữ liệu đặt trong không gian. Đây là một phần trong kế hoạch dài hạn của Musk nhằm đưa một phần năng lực tính toán AI ra ngoài Trái đất.

Ý tưởng này làm thay đổi cách nhìn về Terafab. Nhà máy không chỉ nhằm bảo đảm nguồn chip cho những sản phẩm đang có mà còn được xây dựng để phục vụ những thị trường mà Musk kỳ vọng sẽ phát triển trong tương lai.

Terafab cũng nằm trong quá trình mở rộng hệ sinh thái công nghiệp của Musk tại Texas.

Dự án sẽ bổ sung vào mạng lưới cơ sở của SpaceX và Tesla tại bang này, bên cạnh Starbase, Bastrop, McGregor và Gigafactory Texas. Tesla đã bắt đầu xây dựng cơ sở nghiên cứu tại North Campus của Giga Texas, được xem là bước chuẩn bị cho hoạt động liên quan đến Terafab.

Địa điểm xây dựng tổ hợp chính là Grimes County, gần Gibbons Creek Reservoir. Các chuyên gia kinh tế cho rằng dự án có thể tác động đáng kể đến kinh tế địa phương, từ việc làm, nguồn thu đến nhu cầu về hạ tầng và lao động.

Đổi lại, người dân địa phương đặt câu hỏi về tác động của một dự án công nghiệp quy mô lớn đối với nguồn nước, môi trường và hạ tầng của khu vực.

Theo hồ sơ của Cơ quan Kiểm soát Texas, các công ty liên quan đến Terafab đã nộp hồ sơ xin hưởng các chương trình ưu đãi thuế dành cho dự án. TeraFab AI, LLC được sử dụng làm pháp nhân trong các thủ tục liên quan đến dự án.

Những ưu đãi này cho thấy một khía cạnh khác của cuộc đua xây dựng năng lực bán dẫn tại Mỹ: ngoài công nghệ và vốn, các dự án quy mô hàng chục tỷ USD còn phụ thuộc vào chính sách đất đai, thuế, năng lượng và hạ tầng của từng bang.

Với Musk, Terafab vì thế không đơn thuần là một nhà máy chip. Đây là bước đi nhằm đưa năng lực tính toán về gần hơn với các công ty trong hệ sinh thái của ông, từ thiết kế chip đến sản xuất, rồi đưa chip vào robot, xe tự hành, vệ tinh và các hệ thống AI trong không gian.