Lãi suất tăng, mùa đông gọi vốn tiếp tục kéo dài, startup châu Á gặp khó, giảm định giá 

Nguồn vốn cho các công ty khởi nghiệp ở Đông Nam Á đang có quãng thời gian tồi tệ nhất kể từ trước đại dịch, khi các nhà đầu tư mạo hiểm giảm quy mô định giá đối với các công ty non trẻ.

Theo Nikkei, lãi suất toàn cầu tăng cao và hoạt động kinh doanh chậm lại của những gã khổng lồ công nghệ đã niêm yết như Grab của Singapore và GoTo của Indonesia - hai công ty “tiêu chuẩn” về đầu tư mạo hiểm trong khu vực - đang đè nặng lên việc định giá các công ty non trẻ và tâm lý nhà đầu tư.

VỐN ĐẦU TƯ MẠO HIỂM GIẢM THẤP NHẤT KỂ TỪ NĂM 2019

Tính đến ngày 31/5, vốn đầu tư mạo hiểm ở Đông Nam Á trong năm nay là 4 tỷ USD, giảm 65% so với sáu tháng đầu năm 2022, theo công ty dữ liệu đầu tư Preqin có trụ sở tại Vương quốc Anh. Đây là mức thấp nhất kể từ nửa cuối năm 2019. Vốn đầu tư vào Indonesia và Singapore lần lượt giảm 70% và 65% trong nửa đầu năm nay.

Martin Tang, đối tác tại Genesis Alternative Ventures, một công ty cho vay mạo hiểm có trụ sở tại Singapore, cho biết: “Với triển vọng kinh tế khó khăn hơn, nhiều nhà đầu tư mạo hiểm đã chuyển trọng tâm từ cấp vốn cho các giao dịch mới sang quản lý danh mục đầu tư”.

Sự rút lui đặc biệt rõ ràng đối với các nhà đầu tư có trụ sở tại Hoa Kỳ, những người đã đổ tiền vào khu vực này trong thời kỳ đại dịch nhưng nay lại thận trọng hơn khi lãi suất tăng cao, làm giảm mức định giá của các cổ phiếu tăng trưởng và hạn chế cơ hội cho các nhà đầu tư khởi nghiệp.

Một đối tác tại một quỹ đầu tư mạo hiểm có trụ sở tại Singapore đang lên kế hoạch thành lập một quỹ mới cho biết họ đã nhận được các cam kết ban đầu từ một số quỹ đầu tư mạo hiểm và nhà đầu tư thiên thần có trụ sở tại Hoa Kỳ. Nhưng một số khoản đầu tư "thu nhỏ lại hoặc tạm dừng" khi họ tập trung vào việc giúp đỡ các công ty khởi nghiệp hiện có ở quê nhà. Họ thậm chí còn trở nên thận trọng hơn sau sự sụp đổ vào tháng 3 của Ngân hàng Thung lũng Silicon, một công ty cho vay của Hoa Kỳ tập trung vào cộng đồng VC.

Ông nói: "Mọi thứ chắc chắn diễn ra chậm hơn và khó khăn hơn. Đây là lần đầu tiên hầu hết các công ty khởi nghiệp và quỹ đầu tư mạo hiểm ở đây phải vượt qua mùa đông tài trợ".

GRAB, GOTO GẶP KHÓ KHIẾN CÁC NHÀ ĐẦU TƯ LO LẮNG

Đối với các quốc gia trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, hoạt động kém hiệu quả của các công ty công nghệ nổi bật trong khu vực đã ảnh hưởng đến việc các quỹ đầu tư mạo hiểm sẵn sàng tài trợ cho các công ty khởi nghiệp.

Grab và đối thủ thương mại điện tử và gọi xe GoTo khiến các nhà đầu tư lo lắng, tốc độ tăng trưởng giao dịch của họ trong ba tháng đầu năm đang chậm lại, phá vỡ chuỗi tăng trưởng hai con số kể từ khi ra mắt công chúng.

Giá cổ phiếu của Grab đã giảm gần 15% vào ngày 18/5 sau khi cho biết tổng giá trị hàng hóa của họ - tổng giá trị giao dịch được thực hiện thông qua nền tảng của họ - chỉ tăng 3% lên 4,95 tỷ USD. GoTo cho biết vào tháng 4 rằng tổng giá trị giao dịch của họ chỉ tăng 6%.

Các công ty được yêu cầu cắt lỗ và họ đang cắt lỗ. Nhưng dường như các nhà đầu tư muốn họ kiếm được lợi nhuận trong khung thời gian ngắn hơn nhiều mà không phải hy sinh tốc độ tăng trưởng giao dịch. Điều này rất khó.

Ryu Muramatsu, đối tác sáng lập của GMO Venture Partners, một VC đã đầu tư vào một số công ty công nghệ lớn nhất khu vực, cho biết sự chậm lại của các công ty dẫn đầu ngành đang có "tác động đáng kể" đến việc định giá các công ty khởi nghiệp chưa niêm yết, làm giảm triển vọng của họ.

Sự sụt giảm giao dịch tại các công ty thương mại điện tử lớn như GoTo đang tạo ra "hiệu ứng gợn sóng", hạ thấp điểm chuẩn trong các doanh nghiệp có liên quan chặt chẽ, từ quảng cáo, hậu cần và dịch vụ chuyển phát nhanh đến thanh toán kỹ thuật số.

Chris Kaptein, đối tác quản lý tại Integra Partners, một công ty đầu tư mạo hiểm có trụ sở tại Singapore, cho biết: “Nhiều nhà đầu tư vẫn đứng ngoài cuộc, có lẽ với kỳ vọng rằng mức định giá có thể giảm hơn nữa”.

Đặc biệt, các công ty khởi nghiệp đã gây quỹ với mức định giá cao hơn nhiều đang cảm thấy khó khăn. Trong số 195 giao dịch tính đến tháng 3 năm nay, chỉ có 5 giao dịch huy động được trên 50 triệu USD, theo DealStreetAsia. Đây là mức giảm 75% so với cùng kỳ năm trước.

Vishal Harnal, đối tác quản lý toàn cầu tại 500 Global, cho biết định giá của các vòng cấp vốn sau này đã giảm do kỳ vọng của nhà đầu tư thay đổi. 

Trong một dấu hiệu khác cho thấy sự thận trọng ngày càng tăng của các nhà đầu tư, quá trình thẩm định hiện nay thường mất "hai đến ba lần lâu hơn" trong tất cả các giai đoạn. Các giao dịch giai đoạn đầu đã được hoàn thành trong một đến bốn tuần vào năm ngoái, giờ đây có thể mất tới ba tháng. Định giá thấp hơn cũng khiến việc huy động vốn VC mới trở nên khó khăn hơn.