Ngân hàng Trung Quốc đứng sau làn sóng IPO AI

CICC đã tham gia tư vấn và bảo lãnh cho nhiều thương vụ IPO quy mô hàng tỷ USD của các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc, trong đó có nhà sản xuất chip CXMT và Zhongji Innolight, doanh nghiệp cung cấp linh kiện cho trung tâm dữ liệu.

Theo số liệu được Financial Times dẫn lại, CICC hiện đứng đầu các bảng xếp hạng về hoạt động IPO tại Trung Quốc. Tổng giá trị các thương vụ mà ngân hàng tham gia từ đầu năm đến nay đạt khoảng 11,5 tỷ USD, hơn gấp đôi cùng kỳ năm 2025 và đang hướng tới mức cao kỷ lục trong cả năm.

“Chúng tôi đã đầu tư và chuẩn bị cho làn sóng AI này trong hơn một thập kỷ”, ông Lou Xinyu, Phó trưởng bộ phận ngân hàng đầu tư công nghệ, truyền thông và viễn thông của CICC, cho biết.

ĐẦU TÀU TÀI TRỢ CÔNG NGHỆ

CICC vốn từ lâu được xem là lựa chọn hàng đầu cho các thương vụ lớn. Tuy nhiên, sau khi bong bóng bất động sản Trung Quốc vỡ vào năm 2021, chiến dịch chấn chỉnh tài chính được đẩy mạnh. Một số lãnh đạo cấp cao của CICC bị điều tra, nhiều nhân viên ngân hàng phải đối mặt với việc cắt giảm thu nhập đáng kể.

Thị trường suy giảm kéo dài sau khủng hoảng bất động sản cũng khiến hoạt động ngân hàng đầu tư của CICC lao dốc. Doanh thu từ mảng này giảm xuống chỉ còn 2,8 tỷ Nhân dân tệ, tương đương khoảng 415 triệu USD, vào năm 2024, từ mức đỉnh 6,8 tỷ Nhân dân tệ năm 2021.

Bước ngoặt xuất hiện vào cuối năm 2024, khi Chính phủ Trung Quốc ra gói kích thích nhằm hỗ trợ thị trường tài chính. Sang năm 2025, hoạt động IPO bắt đầu tăng trở lại khi các cơ quan quản lý nới lỏng một số yêu cầu từng được áp dụng để hạn chế dòng vốn rời khỏi các cổ phiếu đang niêm yết.

Trong giai đoạn thị trường IPO bị hạn chế, CICC lại âm thầm chuẩn bị cho sự trở lại của nhóm doanh nghiệp công nghệ.

Theo ông Lou, việc kết hợp nguồn lực giữa các bộ phận ngân hàng đầu tư, đầu tư tư nhân và nghiên cứu đã giúp CICC tận dụng tốt hơn cơ hội từ AI. Đặc biệt, CICC Capital, bộ phận đầu tư vốn tư nhân của ngân hàng, đã chủ động rót vốn vào nhiều doanh nghiệp AI, qua đó tạo lợi thế khi tiếp cận các thương vụ mới.

“Các công ty công nghệ tin tưởng thương hiệu CICC vì chúng tôi có chuyên môn về công nghệ và hiểu biết về các xu hướng trên thị trường Trung Quốc”, ông Lou nói. Theo ông, ngân hàng có thể kết hợp các nguồn lực nội bộ để cung cấp một gói giải pháp tài chính hoàn chỉnh cho doanh nghiệp công nghệ.

LÀN SÓNG IPO CÔNG NGHỆ TRUNG QUỐC SẼ CÒN KÉO DÀI 

Sự nổi lên của CICC diễn ra đồng thời với làn sóng huy động vốn cho AI tại Mỹ và sự cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt giữa Washington và Bắc Kinh.

Ông Lou cho rằng làn sóng IPO của các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc còn có thể kéo dài thêm ít nhất một năm. Ông nhận định trong 12 tháng tới, thị trường vẫn còn “những cơ hội rất rõ ràng và khổng lồ”, đồng thời ít chịu tác động hơn từ các hạn chế thanh khoản.

Theo ông, đối với các doanh nghiệp AI và công nghệ cao, khả năng thu hút vốn sẽ phụ thuộc vào việc doanh nghiệp có chứng minh được mình là một tài sản khan hiếm trên thị trường Trung Quốc và có giá trị đầu tư dài hạn hay không.

CICC có lợi thế đặc biệt khi tham gia quá trình này. Ngân hàng được thành lập năm 1995 dưới hình thức liên doanh giữa China Construction Bank và Morgan Stanley. Sau khi Morgan Stanley thoái vốn vào năm 2010 cùng nhiều đợt tái cơ cấu cổ đông, cổ đông kiểm soát của CICC hiện là Central Huijin, quỹ đầu tư quốc gia của Trung Quốc.

Vị trí của CICC cũng phản ánh sự thay đổi lớn hơn trong cách Bắc Kinh nhìn nhận ngành tài chính. “Quan điểm chỉ đạo từ cấp cao nhất là tài chính phải phục vụ nền kinh tế thực và giúp củng cố sức mạnh cũng như năng lực cạnh tranh của Trung Quốc”, Dragon Tang, giáo sư tài chính tại Đại học Hong Kong, nhận xét.

Theo ông Tang, điều này đồng nghĩa cả ngành tài chính và những người hoạt động trong lĩnh vực này sẽ tiếp tục chịu sự giám sát và quản lý chặt chẽ hơn.

IPO LỚN NHƯNG LỢI NHUẬN NGÂN HÀNG CHỊU SỨC ÉP

Sự phục hồi của thị trường giúp doanh thu ngân hàng đầu tư của CICC tăng lên 4,9 tỷ Nhân dân tệ, tương đương khoảng 726 triệu USD, trong năm ngoái. Tuy nhiên, tỷ trọng của mảng này trong tổng lợi nhuận ngân hàng tiếp tục giảm khi các lĩnh vực khác, đặc biệt là quản lý tài sản, tăng trưởng nhanh hơn.

Theo giáo sư Dragon Tang, các doanh nghiệp phát hành hiện có vị thế thương lượng mạnh hơn, khiến mức phí mà ngân hàng và các tổ chức tài chính thu được giảm xuống.

Trường hợp CXMT là một ví dụ. Đây là thương vụ IPO lớn nhất Trung Quốc trong 16 năm, với CICC tham gia trong nhóm các ngân hàng đồng bảo lãnh. Tuy nhiên, tổng phí bảo lãnh và tư vấn của thương vụ chỉ đạt 226,6 triệu Nhân dân tệ, tương đương khoảng 33,6 triệu USD, tức 0,39% giá trị thương vụ và phải chia cho 6 ngân hàng.

Mức phí này thấp hơn rất nhiều so với khoảng 267 triệu USD mà CICC và các bên liên quan từng thu được từ thương vụ IPO của Agricultural Bank of China năm 2010 khi ngân hàng này niêm yết đồng thời tại Thượng Hải và Hong Kong. Khoản phí trên chưa bao gồm quyền phân bổ thêm cổ phiếu của thương vụ CXMT, vốn chưa được thực hiện.

Dù đóng vai trò quan trọng trong việc đưa các “ngôi sao” công nghệ Trung Quốc lên sàn, CICC lại chưa nhận được sự hưởng ứng tương xứng từ giới đầu tư. Cổ phiếu CICC tại Hong Kong hiện thấp hơn gần 12% so với đỉnh, trong khi cổ phiếu tại Thượng Hải đã giảm hơn một nửa.

Trong hồ sơ gửi Sở Giao dịch chứng khoán Hong Kong vào tháng trước, CICC cho biết lợi nhuận nửa đầu năm dự kiến tăng mạnh. Thông điệp của ngân hàng cũng phản ánh định hướng mới của Bắc Kinh đối với ngành tài chính.

Thị trường vốn Trung Quốc đang ngày càng được định hướng để phục vụ các lĩnh vực được xem là có ý nghĩa chiến lược, trong đó AI, chip và công nghệ cao đang đứng ở vị trí trung tâm. CICC nhấn mạnh ngân hàng “bám sát các định hướng chính sách nhằm thúc đẩy cải cách thị trường vốn”, đồng thời “nỗ lực phục vụ nền kinh tế thực và chiến lược phát triển dựa trên công nghệ của quốc gia”.