Ngành công nghệ châu Á “bật chế độ” ứng biến với xung đột Iran

Từ sản xuất bán dẫn đến kế hoạch mở rộng hạ tầng AI, các chuyên gia cảnh báo rằng một cuộc xung đột kéo dài có thể làm tắc nghẽn chuỗi cung ứng, đẩy chi phí tăng cao và làm chậm đáng kể đà phát triển của ngành.

EO BIỂN HORMUZ TẮC NGHẼN: CÚ SỐC NĂNG LƯỢNG VỚI NGÀNH CÔNG NGHỆ

Theo South China Morning Post, ngành công nghệ châu Á đang chuẩn bị đối mặt với những gián đoạn kéo dài và sâu rộng hơn từ bất ổn tại Trung Đông, trong bối cảnh các nhà phân tích cảnh báo rằng xung đột leo thang có thể làm suy giảm sản xuất bán dẫn và cản trở việc mở rộng các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI).

Tâm điểm của rủi ro nằm ở eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiến lược đảm nhiệm khoảng 1/4 lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu và 20% lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Tuyến này hiện gần như bị đóng băng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ phong tỏa eo biển, sau khi các cuộc đàm phán hòa bình với Iran sụp đổ.

Phản ứng của thị trường diễn ra nhanh chóng. Tại Hàn Quốc, chỉ số Kospi giảm gần 1%, trong khi cổ phiếu của Samsung Electronics – nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới – mất 2,4%. Ở Đài Loan (Trung Quốc), Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) – nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất toàn cầu – cũng giảm 0,5%.

Theo báo cáo của Fitch Solutions (BMI), khác với châu Âu – nơi tác động chủ yếu đến từ khí đốt, khu vực châu Á - Thái Bình Dương chịu ảnh hưởng trực tiếp từ dầu thô và các sản phẩm lọc dầu. Những yếu tố này tác động thẳng đến chi phí đầu vào sản xuất, vận tải và tài trợ thương mại – nền tảng của hoạt động công nghiệp công nghệ.

Đáng chú ý, Hàn Quốc, Đài Loan và Singapore phụ thuộc vào LNG từ Qatar với tỷ lệ từ 15% đến 35% tổng nguồn cung khí. Riêng Singapore sản xuất khoảng 90% điện năng từ khí tự nhiên, khiến nền kinh tế này đặc biệt nhạy cảm với cú sốc năng lượng.

Tình hình càng trở nên nghiêm trọng khi tổ hợp Ras Laffan tại Qatar – cơ sở chiếm khoảng 1/3 nguồn cung LNG toàn cầu – bị tấn công hồi tháng 3. Bộ trưởng Năng lượng Qatar, Saad Sherida al-Kaabi, cho biết quá trình sửa chữa có thể kéo dài từ 3 đến 5 năm.

“Sản lượng khí tự nhiên sẽ mất nhiều thời gian phục hồi sau xung đột hơn so với dầu thô, do thiệt hại hạ tầng và quá trình tái đàm phán hợp đồng”, báo cáo của BMI nhận định.

HELIUM – ĐIỂM NGHẼN CỦA NGÀNH BÁN DẪN

Bên cạnh năng lượng, một yếu tố then chốt nhưng ít được chú ý là helium – khí hiếm đóng vai trò thiết yếu trong sản xuất bán dẫn – cũng đang đối mặt nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng.

Helium là sản phẩm phụ của quá trình xử lý khí tự nhiên và gần như không có chất thay thế ở quy mô công nghiệp. Khí này được sử dụng để làm mát wafer trong quá trình khắc chip – một công đoạn quan trọng trong sản xuất bán dẫn.

Theo David Pan, Giám đốc và chuyên gia AI tạo sinh tại Moody's: “Helium là yếu tố thiết yếu để làm mát wafer trong quá trình khắc chip, và không có giải pháp thay thế khả thi ở quy mô lớn”.

Hàn Quốc đặc biệt dễ bị tổn thương khi gần 65% nguồn cung helium của nước này đến từ Qatar. Nếu nguồn cung bị gián đoạn, các nhà sản xuất chip lớn như Samsung Electronics hay SK Hynix sẽ chịu tác động đáng kể.

Trong bối cảnh nhu cầu chip AI – đặc biệt là GPU và bộ nhớ băng thông cao – đã vượt xa nguồn cung, tình trạng gián đoạn có thể gây hậu quả dây chuyền. “Các đơn hàng GPU và HBM hiện đã bị tồn đọng hơn một năm. Một sự gián đoạn hai tháng sẽ không chỉ kéo dài hai tháng, mà sẽ tích tụ và trở thành một vấn đề lâu dài hơn nhiều”, ông Pan cảnh báo.

Tuy nhiên, các yếu tố chính sách có thể làm giảm phần nào tác động. Theo Josh You, nhà nghiên cứu tại Epoch AI: “Trong trường hợp khủng hoảng nghiêm trọng, các nhà máy sản xuất chip sẽ trở thành nhóm khách hàng công nghiệp được ưu tiên cao nhất tại Hàn Quốc và Đài Loan, trong khi các ngành khác sẽ bị phân bổ hạn chế trước”.

Ông cũng cho rằng chính phủ Mỹ có thể can thiệp nếu xảy ra tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng.

Trên thực tế, các doanh nghiệp đã bắt đầu chuẩn bị. Samsung Electronics và SK Hynix đã ký các hợp đồng dài hạn với nhà cung cấp khí công nghiệp như Linde và Air Products nhằm đảm bảo nguồn helium ổn định.

Về phía Đài Loan, Bộ trưởng Kinh tế Kung Ming-hsin cho biết hòn đảo đã nhận được cam kết cung cấp LNG từ một quốc gia sản xuất lớn. Dù không nêu cụ thể, giới phân tích cho rằng Mỹ – nhà xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới – có thể đóng vai trò then chốt.

“Chip AI có ý nghĩa chiến lược quan trọng đối với Mỹ, nên Washington có thể đảm bảo Đài Loan có đủ LNG nếu sản xuất bị đe dọa”, chuyên gia Josh You nhận định.

TRUNG TÂM DỮ LIỆU AI ĐỐI MẶT RỦI RO CHI PHÍ VÀ DỊCH CHUYỂN ĐỊA LÝ

Không chỉ ngành bán dẫn, lĩnh vực trung tâm dữ liệu AI – nền tảng của nền kinh tế số – cũng đang đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng nặng nề bởi khủng hoảng năng lượng.

So với sản xuất wafer, các trung tâm dữ liệu tiêu thụ lượng điện lớn hơn đáng kể. Do đó, biến động giá năng lượng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng triển khai các dự án mới.

“Chiến sự có thể gây ra những vấn đề năng lượng nghiêm trọng cho việc xây dựng các trung tâm dữ liệu AI”, chuyên gia Josh You cảnh báo.

Hiện tại, lạm phát năng lượng chưa tác động rõ rệt đến các trung tâm dữ liệu đang vận hành, nhưng có thể ảnh hưởng mạnh đến các dự án trong giai đoạn kế hoạch. Theo ông, chỉ cần chi phí tổng thể tăng thêm 10–20% do giá năng lượng tăng cũng đủ khiến một số dự án bị hủy bỏ.

Điều này có thể làm chậm lại tốc độ mở rộng hạ tầng AI tại châu Á – khu vực đang đóng vai trò quan trọng trong cuộc đua công nghệ toàn cầu.

Về dài hạn, tác động có thể dẫn đến sự dịch chuyển địa lý của các trung tâm dữ liệu. “Công suất trung tâm dữ liệu có thể linh hoạt theo địa điểm, và Mỹ có thể hấp thụ các dự án bị chuyển hướng từ châu Âu và châu Á”, ông You nhận định.