Nhu cầu tiêu thụ điện của AI và trung tâm dữ liệu đặt ra thách thức năng lượng sạch cho Việt Nam

Sự phát triển của kinh tế số, AI và các trung tâm dữ liệu khiến nhu cầu năng lượng tăng mạnh. Trong bối cảnh đó, năng lượng sạch không chỉ là một lựa chọn mà đang dần trở thành nền tảng cho sự phát triển của nền kinh tế hiện đại.

NHU CẦU NĂNG LƯỢNG BÙNG NỔ CÙNG LÀN SÓNG AI VÀ TRUNG TÂM DỮ LIỆU

Trung tâm dữ liệu là hạ tầng cốt lõi của nền kinh tế số. Đây là nơi lưu trữ, xử lý và phân tích khối lượng dữ liệu khổng lồ phục vụ cho các ứng dụng từ thương mại điện tử, tài chính số đến trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, đặc điểm chung của các hệ thống này là tiêu thụ điện năng rất lớn và hoạt động liên tục 24/7.

Theo Tiến sĩ Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam (VCEA), sự phát triển mạnh của các trung tâm dữ liệu và nền kinh tế số kéo theo nhu cầu điện năng tăng nhanh, đặt ra thách thức lớn đối với khả năng cung cấp nguồn điện ổn định và bền vững của hệ thống năng lượng quốc gia.

Không chỉ dừng lại ở nhu cầu điện năng lớn, các trung tâm dữ liệu còn đòi hỏi nguồn điện ổn định và có khả năng vận hành liên tục. Nếu nguồn điện không đảm bảo, hệ thống có thể gặp rủi ro gián đoạn, gây thiệt hại lớn cho các doanh nghiệp và dịch vụ số.

Trong bối cảnh đó, việc phát triển các nguồn năng lượng bền vững và ổn định trở thành một yêu cầu cấp thiết. Đây cũng là lý do vì sao nhiều quốc gia trên thế giới đang gắn chiến lược phát triển kinh tế số với chiến lược chuyển dịch năng lượng sang các nguồn năng lượng tái tạo.

Theo đánh giá của Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam, năng lượng hiện nay là một trong những lĩnh vực phát thải lớn nhất, chiếm khoảng 60-65% tổng lượng phát thải CO₂ của Việt Nam. Vì vậy, việc chuyển đổi sang các nguồn năng lượng sạch không chỉ mang ý nghĩa về môi trường mà còn là điều kiện quan trọng để phát triển bền vững.

Theo đánh giá của Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam, năng lượng hiện nay là một trong những lĩnh vực phát thải lớn nhất, chiếm khoảng 60-65% tổng lượng phát thải CO₂ của Việt Nam. Vì vậy, việc chuyển đổi sang các nguồn năng lượng sạch không chỉ mang ý nghĩa về môi trường mà còn là điều kiện quan trọng để phát triển bền vững.

Tiến sĩ Mai Duy Thiện cho rằng năng lượng sạch cần được xác định là một nhiệm vụ trọng tâm và phải được triển khai kịp thời, chắc chắn để đạt hiệu quả cao nhất, góp phần hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Trong bối cảnh đó, các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió ngoài khơi, điện mặt trời và các công nghệ lưu trữ năng lượng đang được xem là những trụ cột quan trọng trong chiến lược năng lượng của Việt Nam.

“Những biến động địa chính trị gần đây đã cho thấy sự cần thiết của việc giảm phụ thuộc vào các nguồn năng lượng truyền thống”, ông Mai Duy Thiện nói. “Chỉ trong vài ngày gần đây, khi căng thẳng tại Trung Đông giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang, giá năng lượng đầu vào như xăng dầu đã tăng mạnh. Không chỉ xăng dầu mà cả khí đốt – nguồn nhiên liệu quan trọng cho các nhà máy nhiệt điện – cũng chịu nhiều tác động”.

Theo ông, những biến động này cho thấy sự phụ thuộc lớn của thế giới vào các nguồn nhiên liệu hóa thạch và những rủi ro đi kèm. Do đó, việc phát triển các nguồn năng lượng tái tạo sẽ giúp tăng tính tự chủ về năng lượng, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào các nguồn nhiên liệu truyền thống.

Trong dài hạn, theo định hướng chiến lược năng lượng, tỷ trọng năng lượng sạch trong hệ thống của Việt Nam có thể đạt tới khoảng 90–95%. Điều này cho thấy năng lượng sạch sẽ trở thành nguồn cung chủ đạo của hệ thống năng lượng trong tương lai.

Đối với nền kinh tế số, điều này càng có ý nghĩa quan trọng. Các trung tâm dữ liệu, các nền tảng AI và các dịch vụ số sẽ cần nguồn điện lớn và ổn định. Việc sử dụng năng lượng sạch không chỉ giúp giảm phát thải mà còn tạo ra nền tảng phát triển bền vững cho toàn bộ hệ sinh thái kinh tế số.

NHIỀU NHÀ ĐẦU TƯ YÊU CẦU NĂNG LƯỢNG SẠCH KHI TRIỂN KHAI DỰ ÁN TẠI KHU CÔNG NGHIỆP

Một xu hướng đáng chú ý hiện nay là các doanh nghiệp và nhà đầu tư quốc tế ngày càng quan tâm đến nguồn năng lượng sử dụng trong hoạt động sản xuất và vận hành.

Theo ông Mai Duy Thiện, khi xuất khẩu sang các thị trường lớn như châu Âu, Mỹ, Nhật Bản hay Hàn Quốc, nhiều doanh nghiệp sẽ phải chứng minh rằng sản phẩm của mình được sản xuất bằng nguồn năng lượng sạch.

Điều này đồng nghĩa với việc năng lượng sạch đang trở thành một tiêu chuẩn quan trọng trong thương mại toàn cầu. Không chỉ các ngành sản xuất truyền thống mà cả các ngành kinh tế số, bao gồm lĩnh vực trung tâm dữ liệu, cũng cần đặc biệt quan tâm đến việc sử dụng năng lượng sạch.

Theo ông Thiện, hiện nay nhiều nhà đầu tư khi triển khai dự án tại các khu công nghiệp đã đặt ra điều kiện về việc phải có nguồn năng lượng sạch để cung cấp cho hoạt động của họ. Đây là xu hướng chung của thế giới khi ngày càng nhiều ngành nghề yêu cầu chứng chỉ năng lượng sạch để chứng minh tính bền vững trong sản xuất.

Trong thời gian tới, Việt Nam cũng sẽ từng bước tham gia sâu hơn vào thị trường năng lượng tái tạo toàn cầu, bao gồm cả thị trường chứng chỉ năng lượng tái tạo quốc tế. Khi đó, việc sử dụng năng lượng sạch không chỉ là nhu cầu nội tại của nền kinh tế mà còn trở thành một tiêu chuẩn quan trọng để hội nhập với thị trường năng lượng và thương mại quốc tế.

Ở góc độ doanh nghiệp, việc ứng dụng các giải pháp năng lượng sạch như điện mặt trời áp mái, hệ thống lưu trữ năng lượng hay các nền tảng quản lý năng lượng thông minh không chỉ giúp giảm chi phí vận hành mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh.

Ông Thiện cho rằng chuyển đổi số được xem là yếu tố mang tính quyết định đối với hiệu quả hoạt động của các nhà đầu tư cũng như các đơn vị tiêu thụ điện. Việc áp dụng các nền tảng công nghệ số và hệ thống quản lý thông minh có thể giúp tối ưu hóa quá trình sản xuất, phân phối và sử dụng năng lượng, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế và tính bền vững của toàn bộ hệ thống năng lượng tái tạo.

“Trong bối cảnh AI, trung tâm dữ liệu và kinh tế số đang phát triển nhanh chóng, bài toán năng lượng của Việt Nam không chỉ là đảm bảo đủ nguồn cung điện. Quan trọng hơn, đó là xây dựng một hệ thống năng lượng bền vững, ổn định và ngày càng xanh hơn – nền tảng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của nền kinh tế số toàn cầu”, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam cho biết.