Kinh tế số Việt Nam xấp xỉ 40 tỷ USD, đối diện thách thức khi AI tăng trưởng phi mã

Theo các báo cáo gần đây, nền kinh tế số Đông Nam Á tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ, trong đó Việt Nam được ghi nhận có quy mô kinh tế số xấp xỉ 40 tỷ USD, đứng thứ ba trong khu vực ASEAN. Đặc biệt, với tốc độ tăng trưởng đạt khoảng 17% so với năm 2024, Việt Nam tiếp tục dẫn đầu ASEAN về tốc độ phát triển kinh tế số.

Đây là những thành tựu rất đáng ghi nhận, phản ánh nỗ lực mạnh mẽ của Việt Nam trong tiến trình chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ vào phát triển kinh tế – xã hội.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, ông Nguyễn Minh Hồng, Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam (VDCA), cho biết sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số cũng đặt ra nhiều thách thức mới, nổi bật là vấn đề bảo đảm việc sử dụng công nghệ số một cách có đạo đức, an toàn và có trách nhiệm.

“Một câu hỏi lớn được đặt ra là làm thế nào để tất cả mọi người dân, bao gồm cả các nhóm yếu thế và dễ bị thiệt thòi trong xã hội, có thể thực sự hòa nhập và được hưởng lợi từ quá trình phát triển công nghệ số”, ông Nguyễn Minh Hồng nói.

HỢP TÁC VIỆT NAM – AUSTRALIA THÚC ĐẨY CÔNG NGHỆ CÓ TRÁCH NHIỆM TRONG KỶ NGUYÊN AI

Trong bối cảnh đó, chính phủ Australia và Việt Nam đã triển khai chương trình Hợp tác kỹ thuật về công nghệ có trách nhiệm. Cụ thể, chương trình kéo dài 3 năm, từ tháng 4/2023 đến 3/2026, do 2 cơ quan Chính phủ của Australia là Bộ Ngoại giao và Thương mại và Ủy ban Quyền con người Australia cùng 3 đối tác Việt Nam: Viện Quyền con người, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Văn phòng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững, Liên đoàn Thương mại & Công nghiệp Việt Nam (VCCI), và IPS phối hợp thực hiện.

Theo ông Nguyễn Minh Hồng, Hợp phần Thúc đẩy phát triển Công nghệ có trách nhiệm tập trung nâng cao nhận thức và hiểu biết về việc ứng dụng, phát triển và sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm trong khu vực công, một số ngành trong khu vực tư như truyền thông số, cũng như trong cộng đồng.

Hợp phần cũng bao gồm các nghiên cứu về chính sách nhằm cung cấp thêm cơ sở lý luận và thực tiễn, góp phần giúp Việt Nam từng bước xây dựng khung khổ pháp lý và cơ chế quản trị AI phù hợp, bảo vệ quyền riêng tư, dữ liệu cá nhân và các quyền số trong bối cảnh ứng dụng công nghệ ngày càng mở rộng.

“Australia và Việt Nam là những đối tác và người bạn lâu dài của nhau. Kể từ đầu năm ngoái, hai nước đã chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện. Khuôn khổ hợp tác này phản ánh mức độ tin cậy cao trong quan hệ song phương, cũng như cam kết chung của chúng ta trong việc thúc đẩy thịnh vượng, ổn định và đổi mới sáng tạo trong khu vực”, ông Joe Bourke, Bí thư thứ hai (Chính trị), Đại sứ quán Úc tại Việt Nam, chia sẻ.

Theo ông Joe Bourke, chuyển đổi số là ưu tiên quan trọng của cả hai quốc gia. Vì vậy, Australia rất vui khi được hợp tác chặt chẽ với Việt Nam để cùng thúc đẩy các mục tiêu chuyển đổi số, đồng thời bảo đảm sự phát triển công nghệ theo hướng bao trùm và bền vững. Theo ông, những thảo luận về công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong thời điểm này hết sức phù hợp và mang tính cấp thiết.

“Các công nghệ này đang tái định hình thế giới và nền kinh tế toàn cầu với tốc độ rất nhanh. Chúng mang lại những cơ hội to lớn, nhưng đồng thời cũng đặt ra những câu hỏi sâu sắc liên quan đến đạo đức, quản trị và quyền con người — những vấn đề mà cả hai quốc gia chúng ta đều đang nỗ lực tìm lời giải”, ông Joe Bourke nói.

“Chúng tôi tin rằng đổi mới sáng tạo và bảo đảm quyền con người cần phải song hành cùng nhau, dù thực tế cho thấy đây vẫn là một quá trình đang tiếp diễn và cần nhiều thử nghiệm, điều chỉnh”.

AI ĐANG TĂNG TRƯỞNG VỚI TỐC ĐỘ PHI THƯỜNG

Việt Nam đã khẩn trương xây dựng Luật AI do xuất phát từ bối cảnh quốc tế và tốc độ phát triển chưa từng có của công nghệ này. Trên thế giới hiện nay, mới chỉ có một số quốc gia và khu vực ban hành luật về AI, chủ yếu gồm châu Âu, Hàn Quốc và Nhật Bản. Việt Nam đã chính thức trở thành quốc gia thứ tư tham gia nhóm này. Theo ông Hồ Đức Thắng, Viện trưởng Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ, không chỉ riêng Việt Nam, hầu hết các quốc gia trên thế giới đều coi AI là một trong những động lực phát triển quan trọng nhất.

Nhiều quốc gia không chỉ dừng lại ở việc ban hành mà còn liên tục cập nhật, điều chỉnh chiến lược, và đều thống nhất quan điểm rằng AI là công nghệ số một trong kỷ nguyên Cách mạng công nghiệp 4.0, đồng thời cũng là công nghệ chiến lược hàng đầu. Các quốc gia liên tục quan sát lẫn nhau để xem cách mỗi nước đang đối xử với AI như thế nào, quản lý ra sao và thúc đẩy đến mức nào.

“Nếu nhìn lại lịch sử phát triển công nghệ, có thể thấy AI đang tăng trưởng với tốc độ phi thường”, ông Hồ Đức Thắng nói. Internet, một trong những công nghệ vĩ đại nhất của thế kỷ 20, phải mất khoảng 7 năm rưỡi để đạt mốc 100 triệu người dùng. Trong khi đó, với AI thế hệ mới, tiêu biểu là các mô hình ngôn ngữ như ChatGPT, chỉ cần khoảng một đến hai tháng để chạm tới con số 100 triệu người sử dụng, một tốc độ có thể nói là chưa từng có tiền lệ.

Ông Hồ Đức Thắng cho rằng chính tốc độ lan tỏa “kinh hoàng” này đã khiến AI không còn là câu chuyện của tương lai, mà trở thành vấn đề cấp bách của hiện tại, buộc các quốc gia, trong đó có Việt Nam, phải nhanh chóng xây dựng khung pháp lý để quản lý, định hướng và khai thác hiệu quả công nghệ AI.

Theo số liệu do Microsoft công bố, tỷ lệ doanh nghiệp trên thế giới sử dụng AI đã tăng mạnh mẽ. Riêng đối với Việt Nam, ước tính đến thời điểm hiện nay, tỷ lệ doanh nghiệp đã và đang sử dụng AI đã vượt mức 80%. Với khối các cơ sở giáo dục, đặc biệt là trường học, mức độ lan tỏa của AI gần như là toàn diện.

“Nói một cách khái quát, AI đang lan truyền với tốc độ quá nhanh, thâm nhập vào hầu hết mọi lĩnh vực, mọi ngành nghề trong xã hội Việt Nam. Dù muốn hay không muốn, chúng ta cũng buộc phải thừa nhận AI đang và sẽ trở thành một môi trường sống, một không gian hoạt động mà con người phải song hành cùng nó”, ông Hồ Đức Thắng nói 

Chia sẻ về kinh nghiệm quốc tế, ông Joe Bourke cho biết mới đây, Australia đã chính thức công bố Kế hoạch Trí tuệ nhân tạo Quốc gia mới, thể hiện cách tiếp cận toàn diện ở cấp quốc gia nhằm bảo đảm rằng đổi mới AI được triển khai theo hướng an toàn, bao trùm và mang lại lợi ích cho tất cả người dân Austral ia.

“Trong khuôn khổ kế hoạch này, chúng tôi sẽ thành lập Viện An toàn AI Quốc gia, với nhiệm vụ thử nghiệm các hệ thống AI tiên tiến, phối hợp với các cơ quan quản lý và hỗ trợ việc xây dựng cơ chế quản lý AI dựa trên đánh giá rủi ro”, ông Joe Bourke nói.

Bên cạnh đó, Chính phủ Australia cũng vừa cập nhật chính sách về việc sử dụng AI trong khu vực nhà nước, qua đó thiết lập các tiêu chuẩn rõ ràng hơn cho việc ứng dụng AI một cách an toàn, có đạo đức và minh bạch trong khu vực công. Mục tiêu là có thể tận dụng tối đa những lợi ích về năng suất mà AI mang lại, đồng thời vẫn bảo đảm tính liêm chính, trách nhiệm giải trình và niềm tin của xã hội.