Sản xuất thông minh tại Việt Nam: Từ thử nghiệm đến bứt phá lên quy mô lớn

Chia sẻ tại Tọa đàm "Nhân rộng mô hình nhà máy thông minh: Ứng dụng AI, tự động hóa và công nghệ số trong ngành sản xuất Việt Nam" – sự kiện nằm trong khuôn khổ Hội nghị Sản xuất Công nghiệp Quốc tế 2026 (IMC 2026) diễn ra mới đây, Tiến sĩ David Tw. Chia, Giám đốc Điều hành Beckhoff Automation Đông Nam Á, đã đưa gợi mở những xu hướng cốt lõi, giải pháp tối ưu hóa tài sản cũ và chiến lược bứt phá cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME).

Trả lời câu hỏi về sự thay đổi lớn nhất và sự chuyển đổi quyết định trong ba năm tới của ngành sản xuất Việt Nam, TS. David T.W. Chia cho biết, dù AI là tâm điểm chú ý trong thời gian qua, nhưng xu hướng quan trọng và có tầm ảnh hưởng lớn hơn lại là Tự động hóa định nghĩa bằng phần mềm (Software-Defined Automation).

Theo ông, công nghệ này tạo ra sự tách biệt giữa phần cứng và phần mềm, giải quyết triệt để bài toán mở rộng quy mô và chuyển dịch từ giai đoạn thử nghiệm sang sản xuất hàng loạt. Nhờ đó, các doanh nghiệp có thể linh hoạt lựa chọn phần cứng hoặc phần mềm phù hợp mà không bị lệ thuộc vào một hệ sinh thái đóng duy nhất.

GIẢI QUYẾT THÁCH THỨC MÁY MÓC CŨ VÀ TỐI ƯU OEE

Đối với các nhà máy đang vận hành thiết bị cũ hoặc hạ tầng lâu năm vốn "không biết nói chuyện" và khó kết nối, lời khuyên của chuyên gia Beckhoff là hãy dũng cảm đối mặt và xử lý từng bước.

"Với máy móc quá cũ, giải pháp là ứng dụng cảm biến hóa, chuyển đổi dữ liệu analog sang digital ở mức độ cơ bản để đưa về hệ thống chung. Với máy móc mới hơn, việc lựa chọn các giao thức mở từ đầu sẽ giúp quá trình kết nối dữ liệu trở nên dễ dàng hơn rất nhiều", TS. David chia sẻ. 

TS. David T.W. Chia Giám đốc Điều hành Beckhoff Automation Đông Nam Á

Theo chuyên gia này, dữ liệu thu thập được cần phải phục vụ cho việc theo dõi chỉ số OEE (Hiệu suất tổng thể của thiết bị) theo thời gian thực để trả lời ba câu hỏi trọng tâm: nhà máy có đang chạy đủ số giờ thiết kế mỗi ngày không, máy móc có sản xuất đủ sản lượng cam kết không, và tỷ lệ sản phẩm đạt chất lượng có được đảm bảo 100% không.

TS. David T.W. Chia dẫn chứng thực tế từ một dự án triển khai cho khách hàng từng e ngại chi phí đắt đỏ. Khi áp dụng trên một cụm máy móc, thời gian hoàn vốn dự kiến ban đầu là 1,5 năm, nhưng thực tế dự án chỉ mất 6 tháng để thu hồi vốn. "Dữ liệu theo thời gian thực đã giúp chỉ rõ nguyên nhân vì sao sản lượng không đạt kỳ vọng, khiến vị khách hàng phải thốt lên rằng lẽ ra nên làm điều này sớm hơn", ông chia sẻ.

TRÁNH BẪY GIÁ RẺ VÀ BÀI TOÁN CHUẨN HÓA TỪ PHÒNG THÍ NGHIỆM

Trong cuộc phỏng vấn bên lề với VnEconomy, khi bàn về thách thức lớn nhất khi mở rộng quy mô từ phòng thí nghiệm ra thực tế, TS. David chỉ ra rằng nhiều doanh nghiệp thường chỉ nhìn vào bài toán chi phí ngắn hạn và chọn giải pháp rẻ nhất mà không tính đến khả năng mở rộng.

Tuy nhiên, các giải pháp giá rẻ thường đi kèm hệ thống độc quyền hoặc thiết kế tự phát, khiến các cỗ máy từ nhiều nguồn khác nhau trên thế giới không thể giao tiếp được với nhau. Lời khuyên cho doanh nghiệp là hãy tuân thủ các tiêu chuẩn mở và tìm kiếm giải pháp có tính tương thích toàn cầu ngay từ giai đoạn thử nghiệm trong phòng lab.

Theo TS. David, nhìn xa hơn đến năm 2030, chìa khóa để các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam vươn lên không chỉ nằm ở phạm vi quốc gia mà phải vươn tầm khu vực ASEAN. Các nguồn lực quan trọng bao gồm tài chính, đổi mới sáng tạo và con người.

Để giúp các SME không mất hàng chục năm tự xoay xở, khái niệm "điều phối" đóng vai trò quyết định. "Các doanh nghiệp cần coi nhau là cộng sự thay vì đối thủ, cùng nhau kết nối tài nguyên, mạng lưới và chuyên môn để tạo ra một mô hình kinh tế mạnh mẽ, sẵn sàng cạnh tranh trong môi trường tự động hóa và AI", Giám đốc Điều hành của Beckhoff Automation Đông Nam Á nhấn mạnh.