SEMI: Hoa Kỳ có thể vượt Trung Quốc về đầu tư chip từ năm 2027

Ngành công nghiệp bán dẫn thế giới đang bước vào một chu kỳ đầu tư mới. Hoa Kỳ đang nổi lên là tâm điểm nhờ nhu cầu bùng nổ từ trí tuệ nhân tạo (AI) và các chính sách hỗ trợ mạnh tay của chính phủ. Theo dự báo mới nhất của Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn SEMI, từ năm 2027, lượng vốn đầu tư của Hoa Kỳ vào các nhà máy chip sẽ vượt qua các trung tâm sản xuất hàng đầu như Đài Loan (Trung Quốc) hay Hàn Quốc – vốn lâu nay giữ vị thế thống trị toàn cầu.

Theo hãng tin Nikkei, SEMI dự báo tổng chi đầu tư chip tại Mỹ, bao gồm thiết bị và xây dựng nhà máy, sẽ đạt khoảng 158 tỷ USD trong giai đoạn 2027–2030 - mức tăng chưa từng có so với các quốc gia khác.

“Mỹ nhiều khả năng sẽ dẫn đầu thế giới về tốc độ tăng trưởng đầu tư dựa trên các cam kết sản xuất chip đã được xác nhận. Việc họ chi tiêu vượt phần còn lại của thế giới vẫn cần theo dõi, nhưng điều đó hoàn toàn khả thi khi phần lớn các khoản đầu tư mang tính chính sách đang đổ vào sản xuất chip tiên tiến tại đây”, ông Clark Tseng, Giám đốc cấp cao phụ trách nghiên cứu thị trường của SEMI, cho biết.

BÙNG NỔ ĐẦU TƯ NHỜ AI VÀ CHÍNH SÁCH CÔNG NGHIỆP

Theo dự báo của SEMI, chi tiêu đầu tư của Mỹ trong lĩnh vực chip sẽ vào khoảng 21 tỷ USD trong năm nay và năm 2026, sau đó tăng vọt lên 33 tỷ USD vào năm 2027 và 43 tỷ USD vào năm 2028. Giai đoạn 2027–2030 được xem là bước ngoặt khi hàng loạt dự án lớn bước vào giai đoạn thi công và vận hành.

Đà tăng này diễn ra song song với làn sóng nhu cầu khổng lồ từ các trung tâm dữ liệu và điện toán biên – đặc biệt sau khi ChatGPT ra đời năm 2022, mở màn cho kỷ nguyên của AI sinh tạo.

SEMI dự báo, chi tiêu toàn cầu cho thiết bị sản xuất chip 12-inch (300mm) – nền tảng cho cả chip truyền thống và chip tiên tiến – sẽ đạt 374 tỷ USD trong giai đoạn 2026–2028, với năm 2025 đánh dấu lần đầu tiên mức chi vượt 100 tỷ USD/năm. Chỉ số này được xem là “thước đo sức khỏe” của ngành bán dẫn, phản ánh năng lực mở rộng sản xuất và niềm tin đầu tư của các tập đoàn lớn.

Trong bối cảnh đó, Mỹ nổi lên như điểm đến hàng đầu của dòng vốn đầu tư nhờ Chiến lược Đạo luật CHIPS and Science Act, nhằm thúc đẩy tự chủ sản xuất bán dẫn và giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng châu Á.

Các tập đoàn lớn trong ngành bán dẫn đã nhanh chóng vào cuộc với những cam kết đầu tư khổng lồ tại Mỹ. TSMC (Đài Loan) đã công bố kế hoạch đầu tư tới 165 tỷ USD để xây dựng và mở rộng các cơ sở sản xuất chip tiên tiến, trong khi Samsung Electronics đang triển khai dự án trị giá hơn 40 tỷ USD tại bang Texas. Không kém cạnh, Micron Technology – nhà sản xuất bộ nhớ hàng đầu của Mỹ – cũng công bố gói đầu tư tổng cộng 200 tỷ USD, trải dài tại các bang Idaho, New York và Virginia, nhằm phát triển năng lực sản xuất bộ nhớ trong nước.

Nhờ đó, Mỹ đang trên đà vượt qua cả Nhật Bản – quốc gia cũng đang nỗ lực hồi sinh ngành bán dẫn – về mức chi đầu tư vào thiết bị sản xuất chip trong vài năm tới. SEMI ước tính Mỹ sẽ đầu tư 60 tỷ USD cho công cụ sản xuất chip giai đoạn 2026–2028, so với 32 tỷ USD của Nhật Bản.

TRUNG QUỐC ĐANG GẶP NHIỀU HẠN CHẾ TRONG PHÁT TRIỂN CHIP XỬ LÝ TIÊN TIẾN

Dù Mỹ đang tăng tốc mạnh mẽ, Trung Quốc vẫn giữ vị trí dẫn đầu thế giới về chi tiêu cho thiết bị sản xuất bán dẫn, với tổng mức đầu tư dự kiến lên tới 94 tỷ USD trong giai đoạn 2026–2028. Tuy nhiên, phần lớn các nhà máy mới tại Trung Quốc vẫn tập trung sản xuất chip công nghệ trưởng thành – tức là các loại chip sử dụng tiến trình sản xuất cũ hơn, thường từ 28 nanomet trở lên, được dùng phổ biến trong các thiết bị như ô tô, đồ gia dụng hay thiết bị công nghiệp. Ngược lại, Trung Quốc gặp nhiều hạn chế trong việc phát triển chip xử lý tiên tiến, là những dòng chip có kích thước transistor siêu nhỏ (dưới 7 nanomet) được sử dụng trong các sản phẩm công nghệ cao như điện thoại thông minh, máy chủ AI hay trung tâm dữ liệu, do vướng các lệnh kiểm soát xuất khẩu công nghệ tiên tiến từ Mỹ và đồng minh.

Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc) – hai trung tâm sản xuất lớn nhất thế giới – dự kiến sẽ chi lần lượt 86 tỷ USD và 75 tỷ USD cho thiết bị sản xuất chip trong ba năm tới. Trong khi đó, châu Âu và Trung Đông được dự báo đầu tư khoảng 14 tỷ USD, còn Đông Nam Á đạt khoảng 12 tỷ USD – phản ánh nỗ lực đa dạng hóa chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đầu tư toàn cầu vào các nhà máy chip 12-inch được xem là một trong những đợt mở rộng lớn nhất trong lịch sử ngành. “Sự bùng nổ của AI đã tạo nên nhu cầu chưa từng có đối với năng lực sản xuất chip, từ GPU cho đến bộ nhớ và linh kiện đóng gói cao cấp,” báo cáo SEMI nhấn mạnh.

“CƠN KHÁT” CHIP AI VÀ CƠ HỘI MỚI CHO CÁC NHÀ SẢN XUẤT MỸ

Sức nóng của AI tiếp tục lan rộng khắp chuỗi cung ứng. Tuần qua, OpenAI – nhà phát triển ChatGPT – công bố thỏa thuận quy mô lớn với AMD để mua hàng trăm nghìn chip AI, tương đương công suất 6 gigawatt, kéo dài nhiều năm kể từ nửa cuối năm 2026.

Thỏa thuận này nối tiếp hợp đồng trước đó giữa Nvidia và OpenAI, trong đó hãng khởi nghiệp AI cam kết mua ít nhất 10 gigawatt hệ thống chip từ Nvidia. Khi các “ông lớn” AI tăng tốc mua chip, nhu cầu gia công bán dẫn (foundry) và sản xuất hợp đồng (contract manufacturing) cũng tăng mạnh.

Tại hội nghị SEMICON West, CEO Intel Lip-Bu Tan cho biết công ty sẽ “đầu tư gấp ba” vào mảng foundry dù gặp nhiều thách thức gần đây. “Khi chip AI trở nên phức tạp hơn, đóng gói tiên tiến sẽ trở thành nút thắt cổ chai và giới hạn công suất. Làm thế nào để mở rộng quy mô sản xuất nhằm đáp ứng nhu cầu đó chính là cơ hội to lớn cho Intel”, ông Tan nói.