Siết xuất khẩu, các tập đoàn khai thác đất hiếm của Trung Quốc đồng loạt báo lãi

Các tập đoàn khai thác đất hiếm lớn của Trung Quốc đã đồng loạt báo lãi trở lại hoặc ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận mạnh mẽ, nhờ chính sách siết chặt xuất khẩu từ Bắc Kinh khiến giá khoáng sản chiến lược này leo thang.

GIÁ CÁC SẢN PHẨM ĐẤT HIẾM TĂNG MẠNH

China Rare Earth Resources and Technology – công ty niêm yết chủ chốt thuộc Tập đoàn China Rare Earth Group – báo cáo doanh thu nửa đầu năm 2025 đạt 1,87 tỷ nhân dân tệ (262 triệu USD), tăng 62,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Doanh nghiệp này ghi nhận lợi nhuận ròng 161,7 triệu nhân dân tệ, đảo ngược hoàn toàn so với khoản lỗ 244,41 triệu nhân dân tệ năm trước.

Trong báo cáo gửi Sở Giao dịch Chứng khoán Thâm Quyến, công ty cho biết nguyên nhân chính cho sự phục hồi này là sự tăng giá mạnh của các sản phẩm đất hiếm.

Cụ thể, theo Nikkei, giá đất hiếm đã tăng vọt sau khi chính phủ Trung Quốc thực thi các biện pháp hạn chế xuất khẩu vào tháng 4 đối với bảy trong số 17 loại khoáng sản chính. Động thái này là một phần của cuộc chiến thương mại “ăn miếng trả miếng” với Mỹ, hiện đang trong giai đoạn đình chiến sau các cuộc đàm phán mà dòng chảy đất hiếm là trọng tâm.

Các kim loại bị ảnh hưởng bao gồm samarium, gadolinium, terbium, dysprosium, lutetium, scandium và yttrium, vốn được sử dụng trong nhiều sản phẩm công nghiệp và chiến lược, từ điện thoại thông minh đến xe điện, máy phát điện gió, hệ thống phòng thủ tên lửa và nhiều hơn nữa.

HÀNG LOẠT CÔNG TY BÁO LÃI

Tập đoàn China Rare Earth Group được thành lập vào tháng 12/2021 thông qua việc sáp nhập ba doanh nghiệp khai thác nhà nước: Aluminum Corp. of China, China Minmetals và Ganzhou Rare Earth Group. Ngay sau khi ra đời, tập đoàn này đã được xếp vào danh sách các doanh nghiệp trung ương – nhóm khoảng 100 tập đoàn quy mô lớn do Quốc vụ viện (chính phủ trung ương Trung Quốc) trực tiếp quản lý.

Rising Nonferrous Metals – công ty khai thác đất hiếm khác thuộc Tập đoàn China Rare Earth Group và niêm yết tại Thượng Hải – cũng cho biết đã đạt lợi nhuận ròng 72,49 triệu nhân dân tệ trong nửa đầu năm, thay vì khoản lỗ 301,58 triệu nhân dân tệ cùng kỳ năm ngoái. Doanh thu công ty giảm gần một nửa, xuống còn 2,67 tỷ nhân dân tệ, do tiếp tục thu hẹp mảng kinh doanh thương mại có biên lợi nhuận thấp. Tuy vậy, kết quả lợi nhuận cải thiện nhờ giá đất hiếm trên thị trường tăng mạnh trong giai đoạn này.

Ban lãnh đạo công ty cho biết họ đã tận dụng tốt cơ hội này để đẩy mạnh sản xuất, đồng thời việc đảo ngược các khoản lỗ tồn kho cũng tạo thêm động lực giúp doanh nghiệp cải thiện kết quả kinh doanh.

Shenghe Resources Holding – doanh nghiệp được Bộ Tài chính Trung Quốc hậu thuẫn – đã báo cáo doanh thu nửa đầu năm đạt 6,17 tỷ nhân dân tệ, tăng 13,6% so với cùng kỳ. Lợi nhuận ròng đạt 376,9 triệu nhân dân tệ, đảo ngược khoản lỗ 68,51 triệu nhân dân tệ của năm ngoái. Công ty niêm yết tại Thượng Hải này cho biết kết quả khả quan nhờ “sự thay đổi trong cán cân cung – cầu trên thị trường”, một cơ hội mà họ đã kịp thời tận dụng.

Trong khi đó, China Northern Rare Earth (Group) High-Tech – nhà sản xuất đất hiếm lớn nhất Trung Quốc tính theo sản lượng – cho biết đã hưởng lợi từ giá tăng cao. Doanh thu nửa đầu năm đạt 18,86 tỷ nhân dân tệ, tăng 45,2% so với cùng kỳ, trong khi lợi nhuận ròng vọt hơn 20 lần, lên 931,31 triệu nhân dân tệ.

Ban lãnh đạo công ty đánh giá cao quyết định của chính phủ Trung Quốc hồi tháng 4 về việc “chuẩn hóa xuất khẩu đất hiếm”. Theo họ, các biện pháp này vừa đảm bảo nhu cầu hợp lý trong lĩnh vực tư nhân, vừa thúc đẩy đổi mới công nghệ toàn cầu, đồng thời tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của chuỗi cung ứng đất hiếm quốc tế.

Xiamen Tungsten, một công ty khai thác nhiều kim loại hoạt động dưới sự bảo trợ của chính quyền tỉnh Phúc Kiến, ghi nhận tăng trưởng doanh thu 11,8% đạt 19,17 tỷ nhân dân tệ. Tuy nhiên, lợi nhuận ròng giảm 4,4% xuống 972,19 triệu nhân dân tệ, do thiếu các khoản lợi nhuận một lần như việc bán tài sản đất hiếm trong cuộc tái cơ cấu do nhà nước dẫn dắt liên quan đến Tập đoàn China Rare Earth Group.

Phân khúc đất hiếm tại Xiamen Tungsten ghi nhận doanh thu tăng 34,0% đạt 2,75 tỷ nhân dân tệ và lợi nhuận trước thuế tăng 6,7% đạt 125 triệu nhân dân tệ. Nếu loại trừ các tác động một lần, tăng trưởng lợi nhuận sẽ là 78,4%.

CÁC CÔNG TY ĐẤT HIẾM TRUNG QUỐC “MỞ RỘNG DẤU CHÂN”, ĐA DẠNG HÓA TÀI NGUYÊN

Mặc dù Trung Quốc sở hữu trữ lượng đất hiếm lớn nhất thế giới, nhưng các công ty khai thác nhà nước đang mở rộng dấu chân của mình sang các nguồn tài nguyên nước ngoài để đa dạng hóa. Xiamen Tungsten đã bắt đầu khai thác tại Lào cùng với một công ty niêm yết tại Thượng Hải khác là Chifeng Jilong Gold Mining, và công suất hàng năm của hoạt động này đã tăng gấp ba lên 1.500 tấn oxit đất hiếm. Theo Chifeng, các khoáng sản đất hiếm khai thác tại Lào sẽ "toàn bộ được xuất khẩu đến một nhà máy tinh luyện trong biên giới Trung Quốc".

Giá phục hồi và lợi nhuận tăng đã thúc đẩy cổ phiếu của các công ty, đặc biệt từ cuối tháng 6. Giá cổ phiếu của China Northern và Shenghe đã tăng hơn gấp đôi tính đến thứ Sáu, trong khi China Rare Earth, Xiamen Tungsten và Rising Nonferrous Metals tăng từ 36% đến hơn 60% – tất cả đều vượt trội so với mức tăng 14% của chỉ số chuẩn CSI 300 trên thị trường đại lục trong cùng kỳ.

Tuy vậy, triển vọng vẫn tiềm ẩn rủi ro khi sự phục hồi lợi nhuận hiện nay chủ yếu dựa vào yếu tố chính sách, trong bối cảnh Trung Quốc phải ứng phó với đường lối khó lường của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Rising Nonferrous Metals cũng cảnh báo về áp lực cạnh tranh quốc tế ngày càng gia tăng, khi Mỹ và Úc đẩy mạnh xây dựng chuỗi cung ứng đất hiếm độc lập. “Xu hướng này có thể làm suy yếu khả năng định giá toàn cầu của ngành đất hiếm Trung Quốc”, công ty nhận định.