Sức hấp dẫn của các startup AI Việt Nam với nhà đầu tư nước ngoài

Thị trường trí tuệ nhân tạo (AI) tại Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển năng động, thể hiện qua sự gia tăng về số lượng và mức độ trưởng thành của các doanh nghiệp khởi nghiệp. 

Theo báo cáo Vietnam AI Economy 2025 của Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Quốc gia (NIC), JICA và BCG, quy mô kinh tế mà AI có thể đóng góp vào GDP Việt Nam sẽ đạt khoảng 120-130 tỷ USD vào năm 2040 — trong đó doanh thu từ sản phẩm và dịch vụ AI chiếm 45-55 tỷ USD.

AI AGENT Ở CẤP ĐỘ B2B SẼ LÀ LĨNH VỰC TIỀM NĂNG LỚN

Đồng thời, năm 2024, Việt Nam được xếp thứ hai trong khu vực Đông Nam Á về cả số lượng startup AI và vốn đầu tư vào lĩnh vực AI, cho thấy môi trường startup đang phát triển mạnh mẽ. Ông Su Le — nhà đầu tư mạo hiểm, cố vấn chiến lược cấp cao tại Netskope, đồng thời là Giám đốc điều hành kiêm đồng sáng lập Haimaker — đánh giá cao sự năng động của các startup AI tại Việt Nam.

Theo quan sát của ông, các doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực này đang nhanh chóng đưa sản phẩm vào quy trình sản xuất thực tế, đặc biệt ở những mảng trọng điểm như fintech, blockchain, y tế và game.

Các ứng dụng AI thu hút nhiều sự quan tâm nhất hiện nay là các AI agent và hệ thống workflow ở cấp độ doanh nghiệp, tiêu biểu như: tự động hóa hỗ trợ khách hàng, quy trình onboarding trong fintech, định danh điện tử (KYC) hay xử lý yêu cầu bồi thường.

Điểm đáng chú ý là những giải pháp này không chỉ dừng lại ở giai đoạn thử nghiệm (proof of concept) mà đã bắt đầu được triển khai thực tế, thậm chí được phát triển theo mô hình đồng sáng tạo cùng các doanh nghiệp. Ông cũng nhấn mạnh tiềm năng của các giải pháp AI đặc thù theo từng ngành, vốn là phân khúc đang được giới đầu tư toàn cầu đặc biệt quan tâm.

Theo ông Su Le, đây là minh chứng cho một hệ sinh thái kết hợp giữa tinh thần khởi nghiệp, năng lực công nghệ và tầm nhìn dài hạn, qua đó tạo thêm niềm tin và sự hào hứng của các nhà đầu tư quốc tế đối với thị trường Việt Nam.

Chuyên gia nhận định AI agent ở cấp độ doanh nghiệp B2B sẽ là lĩnh vực tiềm năng lớn để Việt Nam bứt phá. Hiện có một số nhà đầu tư thúc đẩy việc ứng dụng AI vào các hoạt động M&A (mua bán và sáp nhập) và quản lý rủi ro, nhằm xử lý sự phức tạp trong quá trình thẩm định sản xuất. Những nhà đầu tư khác lại tập trung vào các bài toán bảo trì dự đoán, quản lý chất lượng và dự báo chuỗi cung ứng.

“Mỗi ngành nghề đều đối diện với những “nỗi đau” khác nhau — và chính sự đa dạng đó tạo nên cơ hội để hệ sinh thái AI tại Việt Nam phát triển theo nhiều hướng khác nhau”, ông Su Le nói.

THÀNH CÔNG ĐÒI HỎI TƯ DUY SẢN PHẨM VÀ SỰ ĐỒNG THIẾT KẾ VỚI ĐỘI NGŨ ĐỊA PHƯƠNG

Đặc biệt, từ kinh nghiệm của mình khi chứng kiến nhiều công ty đến Việt Nam, có những doanh nghiệp mở rộng rất nhanh, nhưng cũng có những công ty khởi đầu với kế hoạch lớn rồi lại phải thu hẹp.

“Những doanh nghiệp thất bại thường là các công ty mở rộng vượt quá khả năng, nhìn nhận Việt Nam đơn thuần như một thị trường chi phí thấp, xem nhẹ yếu tố pháp lý và đặc biệt là không gắn kết được năng lực AI với kết quả kinh doanh thực sự”, ông nói.

“Họ kỳ vọng vào một “nút bấm dễ dàng”, nhất là trong giai đoạn xây dựng ban đầu, nhưng lại thiếu chiến lược vận hành cụ thể”.

Ngược lại, các doanh nghiệp thành công thường sở hữu tư duy sản phẩm rõ ràng. Ông nhấn mạnh rằng quá trình mở rộng quy mô rất khó, đặc biệt là bước đi từ con số 0 đến 1, nên điều cốt lõi nằm ở việc xây dựng mô hình vận hành dựa trên sự đồng thiết kế quy trình làm việc với đội ngũ kỹ sư địa phương và phát triển năng lực mở rộng từ nền tảng này. “Nếu bỏ qua yếu tố đó, thất bại gần như là điều tất yếu”, chuyên gia cho biết.

Ông cũng nhấn mạnh rằng việc mở rộng đội ngũ ở bất kỳ đâu — dù là Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ hay Trung Đông — đều là thách thức lớn. Những dự án thành công thường có điểm chung như mục tiêu rõ ràng, tập trung vào một kết quả kinh doanh cụ thể trước khi mở rộng và hợp tác mạnh mẽ với đối tác địa phương.

“Khi có sự tích hợp đúng cách, Việt Nam không chỉ đơn thuần là một trung tâm chi phí thấp, mà có thể trở thành thị trường mang giá trị chiến lược cho các doanh nghiệp toàn cầu”, ông Su Le nói.

SỨC HÚT CỦA AI VIỆT NAM: KHÔNG CÒN LÀ "CHI PHÍ THẤP"

Đặc biệt, chuyên gia cho rằng việc lựa chọn một mô hình hợp tác phù hợp là yếu tố then chốt, quyết định “thành hay bại”. Những doanh nghiệp toàn cầu thành công nhất đều đồng sáng tạo sản phẩm với đối tác địa phương, cùng chia sẻ lộ trình hạ tầng AI, đảm bảo các thỏa thuận rõ ràng về quyền sở hữu trí tuệ và tuân thủ.

Bí quyết, theo ông, là đầu tư thời gian ban đầu để căn chỉnh chiến lược, kể cả trong kế hoạch tiếp cận thị trường chung ở khu vực, thay vì chỉ chú trọng vào khâu thực thi. Làm được điều này sẽ giúp doanh nghiệp đạt giá trị nhanh hơn và giảm thiểu rủi ro làm lại sau này.

Câu chuyện AI của Việt Nam không phải là “chạy theo Silicon Valley”, mà là xây dựng cho chính Việt Nam, cho Đông Nam Á và cho cả những thị trường xa hơn. Hệ sinh thái tại Việt Nam hiện đã hội tụ ba yếu tố then chốt: sự rõ ràng về chính sách, nguồn lực tính toán, và lực lượng kỹ sư trẻ tài năng – những điều kiện đủ để cung cấp AI ở cấp độ sản xuất và quy mô lớn.

“Những doanh nghiệp chiến thắng sẽ là những đơn vị không chỉ xem Việt Nam là một thị trường, mà còn biết tận dụng năng lực ở đây để đồng kiến tạo làn sóng AI tiếp theo”, chuyên gia nhấn mạnh.