Tìm điểm cân bằng giữa đổi mới sáng tạo và quản trị rủi ro

Đằng sau loạt chính sách này là một nỗ lực tìm điểm cân bằng giữa ba trục: chủ quyền an ninh quốc gia – quyền con người – đổi mới sáng tạo, trong bối cảnh công nghệ vừa là động lực tăng trưởng vừa là thách thức an ninh.

Theo ông Nguyễn Minh Hồng, Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam (VDCA), đây là một trong những giai đoạn điều chỉnh chính sách mạnh mẽ nhất kể từ khi Việt Nam bước vào kỷ nguyên chuyển đổi số.

VIỆT NAM BƯỚC VÀO GIAI ĐOẠN “LẬP PHÁP SỐ” VỚI TỐC ĐỘ CAO

Ông Nguyễn Quang Đồng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu chính sách và phát triển truyền thông (IPS), tại hội thảo “Hoàn thiện chính sách và khuôn khổ pháp lý cho phát triển công nghệ số ở Việt Nam” mới đây, cho biết rà soát lại tổng thể đã cho thấy hướng phát triển pháp luật của Việt Nam thể hiện rất rõ nỗ lực cập nhật những vấn đề mới phát sinh trong kỷ nguyên số bằng các đạo luật chuyên biệt.

Nổi bật nhất là ở năm nhóm lĩnh vực còn rất mới và biến động nhanh, bao gồm an ninh mạng, dữ liệu, tài sản số, trí tuệ nhân tạo và thương mại điện tử. Ông Nguyễn Quang Đồng cho biết đây đều là những vấn đề trước đây chưa từng tồn tại hoặc chưa được điều chỉnh đầy đủ trong hệ thống pháp luật truyền thống, Việt Nam đã lựa chọn cách xây dựng các đạo luật riêng để điều chỉnh trực tiếp từng nhóm vấn đề.

Về lĩnh vực dữ liệu, Việt Nam hiện có hai đạo luật độc lập quan trọng, đó là Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 (được xây dựng trên cơ sở Nghị định Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2023) và Luật Dữ liệu năm 2024. Luật đã điều chỉnh toàn diện các hoạt động thu thập, xử lý, chia sẻ, trao đổi dữ liệu, đồng thời quy định về các mô hình như sàn giao dịch dữ liệu. Như vậy, riêng trong lĩnh vực dữ liệu, Việt Nam đã hình thành khung pháp lý tách bạch rõ ràng giữa bảo vệ dữ liệu cá nhân và quản trị, phát triển dữ liệu nói chung.

Đặc biệt là những vấn đề hoàn toàn mới như tài sản số và cơ chế thử nghiệm chính sách. Trong Luật Công nghiệp công nghệ số năm 2025, Việt Nam đã quy định rõ quyền tài sản số, giao dịch tài sản số cũng như thiết lập khung thử nghiệm pháp lý (sandbox) cho các công nghệ mới. Theo ông Đồng, đây là những khái niệm trước đây chưa từng xuất hiện trong pháp luật truyền thống, nhưng nay đã được định danh và điều chỉnh chính thức ở cấp độ luật.

Về trí tuệ nhân tạo (AI), Việt Nam là một trong những quốc gia sớm ban hành Luật AI. Theo ông Hồ Đức Thắng, Viện trưởng Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ, mục tiêu cốt lõi của Luật AI Việt Nam là hài hòa giữa quản trị rủi ro và thúc đẩy phát triển, trong đó trọng tâm được đặt nhiều hơn vào việc thúc đẩy phát triển AI thay vì siết chặt quản lý rủi ro.

“Nói cách khác, ở bất kỳ Luật nào có ưu đãi dành cho AI, thì AI đều được hưởng ở mức cao nhất. Chúng tôi cũng thúc đẩy mạnh mẽ cơ chế sandbox, bởi AI là công nghệ mới, tiềm ẩn nhiều rủi ro. Việc tham gia sandbox giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường, đồng thời trong quá trình đó còn có thể nhận được sự hỗ trợ, đầu tư từ Nhà nước”, Viện trưởng Hồ Đức Thắng cho biết.

Ngoài ra, Luật còn đặt nền móng cho việc hình thành Quỹ phát triển AI. Quỹ này không chỉ hỗ trợ giai đoạn nghiên cứu và phát triển sản phẩm mà còn hướng tới thúc đẩy thị trường ứng dụng...

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 9-2026 phát hành ngày 02/03/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây: 

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-9-2026.html