Trung tâm dữ liệu ngoài không gian: “Miếng bánh” mới của ngành bảo hiểm

Giờ đây, một số tập đoàn công nghệ và công ty vũ trụ lớn đang hướng tới một bước đi tham vọng hơn: đưa một phần hạ tầng tính toán lên quỹ đạo.

Nếu trở thành hiện thực ở quy mô lớn, xu hướng này sẽ mở ra một thị trường hoàn toàn mới cho ngành bảo hiểm. Tuy nhiên, để tham gia, các hãng bảo hiểm sẽ phải tìm cách định giá một loại rủi ro chưa từng tồn tại ở quy mô tương tự.

CUỘC ĐUA ĐƯA TRUNG TÂM DỮ LIỆU LÊN QUỸ ĐẠO

SpaceX đang đưa ra một trong những kế hoạch tham vọng nhất. Tháng 1/2026, công ty của Elon Musk nộp hồ sơ lên Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC), đề xuất triển khai một chòm vệ tinh có thể lên tới 1 triệu chiếc, tạo thành một hệ thống trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo.

Elon Musk cho rằng việc sử dụng năng lượng mặt trời để vận hành các hệ thống tính toán ngoài không gian có thể trở nên rẻ hơn trung tâm dữ liệu trên mặt đất trong vòng 2-3 năm tới, khi chi phí phóng vệ tinh tiếp tục giảm trong khi việc bổ sung nguồn điện cho các trung tâm dữ liệu trên Trái đất ngày càng đắt đỏ.

Jeff Bezos cũng đặt cược vào điện toán trên quỹ đạo, dù với tầm nhìn dài hạn hơn. Công ty công nghệ vũ trụ Blue Origin hồi tháng 3 đã nộp kế hoạch triển khai 51.600 vệ tinh trung tâm dữ liệu ở quỹ đạo thấp. Đến tháng 5, Bezos nhận định trung tâm dữ liệu trong không gian là một ý tưởng “rất thực tế”, nhưng cho rằng mốc thời gian 2-3 năm mà Musk đưa ra có phần quá tham vọng.

Google cũng đang nghiên cứu Project Suncatcher, một mạng lưới các vệ tinh sử dụng năng lượng mặt trời, được kết nối với nhau và trang bị chip AI. Trong khi đó, startup Starcloud đã đưa GPU Nvidia H100 lên quỹ đạo và bắt đầu thử nghiệm khả năng huấn luyện mô hình AI trong không gian.

Nếu các kế hoạch này phát triển thành hàng trăm tỷ USD giá trị phần cứng trên quỹ đạo, bảo hiểm sẽ trở thành một phần không thể thiếu trong bài toán đầu tư.

Theo Patton Kline, lãnh đạo bộ phận hàng không và vũ trụ Mỹ của Marsh, các hãng bảo hiểm nếu chỉ tập trung vào tài sản trên mặt đất mà không xem không gian như một biên giới mới của hoạt động bảo hiểm có nguy cơ bỏ lỡ một thị trường tăng trưởng lớn.

Kline cho biết khách hàng và các công ty bảo hiểm đã bắt đầu quan tâm đến lĩnh vực này. Hiện có khoảng 30 hãng bảo hiểm trên toàn cầu chuyên cung cấp bảo hiểm không gian, với tổng phí bảo hiểm hàng năm ước khoảng 500-750 triệu USD. Con số này vẫn rất nhỏ nếu so với nhu cầu bảo hiểm có thể phát sinh khi hàng trăm tỷ USD hạ tầng điện toán được đưa lên quỹ đạo.

Theo ông, bảo hiểm cho trung tâm dữ liệu ngoài không gian có thể được xem là sự mở rộng của thị trường bảo hiểm vũ trụ vốn đã tồn tại nhiều thập kỷ, vốn bao phủ các hoạt động phóng và vệ tinh. Một điểm hấp dẫn đối với ngành bảo hiểm là những rủi ro này tương đối độc lập với các thảm họa trên mặt đất như bão, động đất hay lũ lụt.

Tuy nhiên, mở rộng thị trường bảo hiểm từ vệ tinh và hoạt động phóng lên một hệ thống trung tâm dữ liệu trị giá hàng trăm tỷ USD lại là câu chuyện hoàn toàn khác.

“MIỀN TÂY HOANG DÔ CỦA BẢO HIỂM

Andreas Berger, CEO tập đoàn tái bảo hiểm Swiss Re, cho rằng trung tâm dữ liệu ngoài không gian kết hợp hai lĩnh vực rủi ro đang tăng trưởng nhanh là hạ tầng AI và hoạt động thương mại trong không gian. Nhưng mô hình này cũng đặt ra những câu hỏi căn bản về quy định, năng lực bảo hiểm và phương pháp định giá rủi ro.

Theo Berger, hiện vẫn có quá nhiều yếu tố chưa rõ ràng để có thể lượng hóa rủi ro với mức độ tin cậy đủ cao, từ đó xây dựng một sản phẩm bảo hiểm bền vững.

Một lãnh đạo ngành bảo hiểm giấu tên thậm chí đánh giá mô hình này là “điên rồ”, bởi thiếu quy định, thiếu nguồn vốn bảo hiểm và chưa có khả năng mô hình hóa rủi ro đáng tin cậy. Người này ví thị trường bảo hiểm cho hạ tầng không gian hiện nay như một “miền Tây hoang dã”.

Những bất định về kỹ thuật cũng rất lớn. Các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo phải đối mặt với nguy cơ thất bại trong quá trình phóng, bức xạ, hỏng hóc phần cứng, bài toán tản nhiệt cũng như nguy cơ va chạm ngày càng tăng do rác vũ trụ.

Khác với trung tâm dữ liệu trên mặt đất, việc sửa chữa hoặc thay thế một thiết bị gặp sự cố trên quỹ đạo có thể đồng nghĩa với một lần phóng mới. Điều này khiến chi phí tổn thất và thời gian khắc phục trở nên khó dự đoán hơn rất nhiều.

Theo CNBC, đối với ngành bảo hiểm, đây chính là nghịch lý của thị trường mới. Một mặt, nếu điện toán thực sự dịch chuyển lên quỹ đạo, một lớp tài sản mới trị giá hàng tỷ, thậm chí hàng trăm tỷ USD sẽ xuất hiện, tạo ra cơ hội tăng trưởng đáng kể cho bảo hiểm.

Mặt khác, để bảo hiểm được những tài sản đó, các hãng bảo hiểm trước hết phải hiểu và định giá được những rủi ro mà chính ngành này chưa có đủ dữ liệu lịch sử để mô hình hóa.

Vì vậy, trước khi có thể bảo hiểm cho “làn sóng trung tâm dữ liệu” tiếp theo, ngành bảo hiểm có thể sẽ phải tham gia vào việc xây dựng phần lớn luật chơi cho một thị trường hoàn toàn mới trên quỹ đạo.