Vì sao các “ông lớn” game Trung Quốc âm thầm rót vốn cho trí tuệ nhân tạo?

Năm mới 2026 mở màn bằng một cột mốc mang tính lịch sử đối với ngành trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu: hai công ty AI hàng đầu của Trung Quốc – Zhipu AI và MiniMax – chính thức niêm yết cổ phiếu trên thị trường chứng khoán.

Đây là lần đầu tiên trên thế giới, các startup phát triển mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) bước ra thị trường vốn đại chúng, vượt lên trước những cái tên đình đám của Mỹ như OpenAI (được Microsoft hậu thuẫn) hay Anthropic (được Amazon đầu tư), vốn vẫn đang là các công ty tư nhân.

AI TRUNG QUỐC BƯỚC RA THỊ TRƯỜNG VỐN

Theo South China Morning Post, sự kiện này không chỉ phản ánh tham vọng dẫn đầu AI của Trung Quốc, mà còn cho thấy một hệ sinh thái đầu tư đặc biệt, nơi nhà nước, Big Tech và các ngành công nghiệp nội dung cùng bắt tay thúc đẩy công nghệ lõi. Trong số các nhà đầu tư nổi bật của Zhipu và MiniMax có các quỹ liên kết với nhà nước, cùng những tập đoàn công nghệ khổng lồ như Tencent và Alibaba.

Tuy nhiên, phía sau ánh đèn sân khấu của các “ông lớn” công nghệ, một lực lượng đầu tư khác đang âm thầm đóng vai trò quan trọng: các công ty game thuần túy của Trung Quốc. Không ồn ào như Big Tech, không mang màu sắc chính sách như các quỹ nhà nước, nhưng các nhà làm game lại đang trở thành bệ đỡ tài chính và ứng dụng thực tế cho làn sóng AI tạo sinh.

Từ góc nhìn chiến lược, việc các công ty game Trung Quốc “âm thầm” chống lưng cho AI không chỉ nhằm giải bài toán chi phí, mà còn phản ánh một tham vọng lớn hơn: biến ngành giải trí số thành bệ phóng thương mại hóa AI quy mô lớn. Khi game trở thành phòng thí nghiệm sống cho AI tạo sinh, Trung Quốc đang tiến thêm một bước trong cuộc đua công nghệ toàn cầu – không bằng tuyên bố ồn ào, mà bằng ứng dụng thực tiễn và dòng tiền bền bỉ.

Hai cái tên tiêu biểu là miHoYo – nhà phát triển Genshin Impact, một trong những game di động thành công nhất thế giới – và 37 Interactive Entertainment (37wan), doanh nghiệp game có hệ sinh thái đầu tư công nghệ rộng khắp. MiHoYo là nhà đầu tư sớm của MiniMax, trong khi 37 Interactive đã rót vốn vào hàng loạt startup AI hàng đầu như Zhipu AI, Moonshot AI và Baichuan. Bốn công ty này hiện được giới công nghệ Trung Quốc gọi chung là “Tứ đại hổ AI”.

Việc các công ty game tích cực rót vốn vào AI cho thấy: với Trung Quốc, AI không chỉ là công nghệ chiến lược quốc gia, mà còn là động cơ tái cấu trúc các ngành công nghiệp sáng tạo.

NGÀNH GAME CẦN AI ĐỂ THOÁT KHỎI BẪY CHI PHÍ VÀ TĂNG TRƯỞNG TRÌ TRỆ

Sự hứng khởi của ngành game Trung Quốc với AI không phải là câu chuyện viễn tưởng, mà xuất phát từ áp lực kinh tế rất thực tế. Trong vài năm gần đây, ngành công nghiệp game toàn cầu – đặc biệt là mảng game AAA và game dịch vụ – rơi vào tình trạng tăng trưởng chậm, trong khi chi phí phát triển leo thang không kiểm soát.

Theo ông Noah Ramos, chiến lược gia toàn cầu tại công ty tư vấn đầu tư Alpine Macro (thuộc Oxford Economics), AI đang được xem là “chất xúc tác cần thiết để đưa ngành game vượt qua giai đoạn trì trệ và bước sang một kỷ nguyên mới”. Ông chỉ ra nghịch lý lớn của ngành: sức mua của người tiêu dùng suy yếu, nhưng ngân sách làm game vẫn tăng mạnh.

Ở mức giá tiêu chuẩn 70 USD, một tựa game console hiện đại thực chất rẻ hơn khoảng 1/3 nếu điều chỉnh theo lạm phát so với 20 năm trước. Điều này đồng nghĩa với việc các studio phải bỏ ra nhiều tiền hơn để tạo ra sản phẩm ngày càng phức tạp, nhưng không thể tăng giá bán tương ứng.

Trong bối cảnh đó, AI – đặc biệt là các mô hình ngôn ngữ lớn và công nghệ tạo sinh nội dung – trở thành lời giải chiến lược. Việc đầu tư trực tiếp vào các công ty LLM giúp các nhà làm game vừa có cơ hội sinh lời tài chính, vừa có quyền tiếp cận sớm với công nghệ lõi, được “đo ni đóng giày” cho nhu cầu phát triển game.

Thực tế cho thấy AI đã nhanh chóng đi vào dây chuyền sản xuất game. MiHoYo đã sử dụng mô hình LLM của MiniMax từ năm 2023 trong quá trình phát triển Honkai: Star Rail. Các mô hình này hỗ trợ viết kịch bản, xây dựng cốt truyện, tạo tài sản 3D, giúp rút ngắn đáng kể thời gian phát triển.

Tương tự, 37 Interactive đã tích hợp mô hình Kimi của Moonshot AI vào hệ thống chăm sóc khách hàng trực tuyến để xử lý hàng triệu câu hỏi của người chơi, đồng thời sử dụng mô hình GLM của Zhipu AI để đồng sáng tạo nội dung và kịch bản game.

Theo Ramos, AI cho phép các studio tạo ra những tựa game quy mô điện ảnh với đội ngũ nhỏ hơn nhiều, tự động hóa phần lớn công việc thủ công vốn tiêu tốn thời gian và nhân lực. “Ngành game đang bước vào một kỷ nguyên hoàng kim mới, được thúc đẩy bởi AI,” ông nhận định.

TRUNG QUỐC ĐI NHANH HƠN PHƯƠNG TÂY TRONG ỨNG DỤNG AI VÀO GAME

Không chỉ các công ty game vừa và nhỏ, những “ông lớn” ngành game Trung Quốc cũng đang chạy đua tích hợp AI vào mọi khâu của chuỗi giá trị.

NetEase đã hợp tác với Tripo AI, một startup chuyên về tạo sinh nội dung 3D, cho phép người chơi của Eggy Party tự thiết kế môi trường ảo của riêng mình. Điều này mở ra mô hình game nơi người chơi đồng thời là nhà sáng tạo nội dung, giúp kéo dài vòng đời sản phẩm.

Trong khi đó, Tencent – tập đoàn game lớn nhất thế giới – đã tích hợp công nghệ của DeepSeek vào tựa game sinh tồn Game for Peace, cho phép người chơi tương tác với nhân vật AI có khả năng đối thoại và phản ứng linh hoạt, thay vì các NPC kịch bản cứng nhắc như trước đây.

Theo ông Daniel Ahmad, Giám đốc nghiên cứu tại công ty tư vấn Niko Partners, các công ty game Trung Quốc đang triển khai AI trên toàn bộ vòng đời sản phẩm: từ vận hành, phát hành, marketing cho đến tương tác và giữ chân người chơi. “AI chủ yếu được xem là công cụ để giảm chi phí phát triển, tăng tốc làm game, tối ưu thu hút người dùng và tạo ra trải nghiệm mới,” ông nói.

Đáng chú ý, mức độ chấp nhận AI trong ngành game tại Trung Quốc và châu Á cao hơn rõ rệt so với Mỹ và châu Âu. Dựa trên khảo sát người chơi và trao đổi với lãnh đạo ngành, Ahmad cho rằng ở phương Tây, AI tạo sinh trong game vẫn chủ yếu ở giai đoạn thử nghiệm, vướng phải rào cản pháp lý, bản quyền và tâm lý dè dặt của người dùng.

Ngược lại, Trung Quốc đang xây dựng một hệ sinh thái khép kín, nơi AI được phát triển, tài trợ và triển khai nhanh chóng trong thực tế. Tencent đã tung ra bộ công cụ AI dành cho các studio bên thứ ba, còn NetEase thì mở rộng việc dùng AI để tạo nội dung động trong các tựa game như Justice Mobile hay Eggy Party.