Vị thế thực tế của đội ngũ kỹ sư phần mềm trước làn sóng AI

Sinh viên ngành Khoa học máy tính và Kỹ thuật tại Đại học Washington vừa trở lại sau kỳ nghỉ xuân tuần trước với một email bất ngờ từ trưởng khoa.

“Tôi liên hệ vì liên tục nghe thấy nhiều lo ngại về AI và tương lai nghề nghiệp (ngành khoa học máy tính)”, bà Magdalena Balazinska, Giám đốc Trường Khoa học Máy tính & Kỹ thuật Paul G. Allen thuộc Đại học Washington, viết trong email gửi tới hơn 2.000 sinh viên.

Thông điệp của bà Balazinska: AI không làm mất đi cơ hội việc làm của bạn, thậm chí còn mở ra nhiều lựa chọn ngành nghề mới, theo CNN Business.

AI đang khiến việc sản xuất nhiều hơn với ít lao động hơn trở nên khả thi. Claude của Anthropic, Codex của OpenAI và nhiều công cụ khác có thể tạo ra mã code nhanh hơn bao giờ hết, làm dấy lên lo ngại rằng một ngày nào đó AI sẽ thay thế hoàn toàn công việc của nhà phát triển phần mềm. CEO Salesforce Marc Benioff cho biết công ty đã ngừng tuyển kỹ sư vào năm ngoái, và khoảng một nửa người dân Hoa Kỳ tin rằng AI sẽ dẫn đến ít việc làm phần mềm hơn trong tương lai. Tiến bộ nhanh chóng trong phát triển phần mềm có thể là tín hiệu cho thấy AI sẽ sớm tác động đến các lĩnh vực khác.

Nhưng nhiều vị trí tuyển dụng dành cho lập trình viên vẫn đang tăng. Đa số công ty tin rằng sẽ sản xuất được nhiều phần mềm hơn khi gần như bất kỳ ai cũng có khả năng lập trình với AI, từ đó làm tăng nhu cầu đối với nhóm kỹ sư giàu kinh nghiệm nhằm định hình sản phẩm.

AI KHÔNG THAY THẾ KỸ SƯ, MÀ TÁI ĐỊNH HÌNH VAI TRÒ”

Thay vì xóa sổ việc làm, AI đang thay đổi nhiệm vụ của lập trình viên. Lập trình viên sẽ làm ít công việc viết mã code mang tính lặp lại hơn và dành nhiều thời gian để giám sát “đàn” tác nhân AI viết mã — những bot tự động có thể hoàn thành nhiệm vụ. Đổi lại, kỹ sư dành nhiều thời gian hơn cho việc thiết kế cấu trúc phần mềm và đưa ra ý tưởng.

“Công việc sẽ trông khác đi. Điều đó không đồng nghĩa là nó biến mất”, bà Amanda Richardson, CEO CoderPad, nền tảng tuyển dụng dành cho kỹ sư phần mềm, cho biết. “Những kỹ sư giỏi nhất đang dành cả ngày làm việc với AI và sử dụng công nghệ để cải thiện thiết kế”.

Điều này đã tạo ra giai đoạn chuyển đổi hỗn loạn, có thể gây bất lợi cho những kỹ sư ngại sử dụng AI hoặc gặp khó khăn trong việc theo kịp công nghệ.

THỰC TRẠNG TUYỂN DỤNG KỸ SƯ

Số tin tuyển dụng kỹ sư phần mềm trên Indeed tăng 11% mỗi năm, nhanh hơn mức tăng chung của toàn bộ tin tuyển dụng, theo phân tích từ Citadel Securities. Các công ty đang mở rộng ngân sách phần mềm và tăng số lượng kỹ sư, khảo sát của Bank of America cho thấy. Triển vọng dài hạn của nghề cũng rất tích cực. Việc làm cho nhà phát triển phần mềm sẽ tăng 15% vào năm 2034, theo dự báo từ Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ.

Phần lớn sinh viên ngành Khoa học máy tính tại Đại học Washington vẫn nhận được vị trí kỹ sư toàn thời gian trong ngành công nghệ sau khi tốt nghiệp, bà Balazinska nhấn mạnh trong email gửi sinh viên.

Một số ngành trải qua quá trình thay đổi công nghệ nhanh chóng thường cho thấy tăng trưởng việc làm, và phát triển phần mềm là ví dụ mới nhất, theo ông James Bessen, Giám đốc Điều hành Sáng kiến Nghiên cứu Công nghệ & Chính sách tại Đại học Boston.

Công nghệ mới không chỉ thay thế lao động bằng máy móc — chúng còn giúp giảm giá thành và cải thiện chất lượng sản phẩm. Điều này làm tăng nhu cầu của khách hàng và thúc đẩy việc làm.

Tự động hóa đã làm giảm chi phí sản xuất dệt may trong thế kỷ 19, dẫn đến mức tiêu thụ vải cotton tăng gấp 100 lần, ông Bessen viện dẫn. Việc làm trong ngành dệt may tăng mạnh cho đến khoảng những năm 1960.

Những công ty thành công sẽ kết nối nhóm “người dùng AI thành thạo” cấp junior với nhân sự cấp cao hiểu rõ ngành, theo ông Frank Nagle, nhà khoa học nghiên cứu tại Sáng kiến Kinh tế Số của MIT.

Ví dụ, IBM đang tăng gấp ba tuyển dụng cấp đầu vào tại Hoa Kỳ, bao gồm cả vị trí lập trình viên.

Với AI, các kỹ sư junior giờ đây có thể đảm nhận những nhiệm vụ trước đây cần đến lập trình viên giàu kinh nghiệm, ông Neel Sundaresan, Tổng Giám đốc mảng tự động hóa và AI của IBM, cho biết qua email.

Công việc tại IBM đã chuyển từ nhiệm vụ code lặp lại sang làm việc trực tiếp với khách hàng và xác định tính năng có thể được tạo ra bằng AI. “Vì vai trò đang thay đổi, chúng tôi cần những người có thể phát triển cùng thời đại”, ông Sundaresan nói.

Intuit, công ty fintech đứng sau TurboTax và Credit Karma, cũng đang tuyển thêm nhà phát triển mới vào nghề — những người lớn lên cùng AI và có thể hiểu công nghệ tốt hơn so với nhân sự ở giai đoạn giữa sự nghiệp, ông Alex Balazs, Giám đốc Công nghệ của Intuit, cho biết trong một cuộc phỏng vấn.

Năm hoặc mười năm trước, lập trình viên phải tự viết từng dòng mã mà không có tự động hóa. Nhưng hiện nay, kỹ sư của Intuit tập trung vào những khía cạnh phức tạp hơn của mã và thiết kế phần mềm, ông Balazs chia sẻ thêm. Nhóm này cũng dành nhiều thời gian hơn để giải quyết vấn đề của khách hàng, chẳng hạn như phân loại giao dịch ngân hàng hoặc nhắc thanh toán tự động.

“Họ thực sự có thời gian để lo những việc đó vì không phải dành hàng giờ vô tận để viết những đoạn mã khuôn mẫu, những thứ phổ biến”, vị Giám đốc nói.

LỢI THẾ DÀNH CHO NGƯỜI CÓ KHẢ NĂNG THÍCH ỨNG

Đây vẫn là thời điểm đáng lo đối với lập trình viên.

Các công ty tăng chi tiêu cho AI, đồng thời tìm cách cắt giảm chi phí. Sinh viên tốt nghiệp ngành Khoa học máy tính thừa nhận gặp khó khăn trong quá trình tìm việc vào năm ngoái, và một số gã khổng lồ công nghệ như Oracle, Amazon và Microsoft quyết định sa thải hàng chục nghìn nhân viên trong những tháng gần đây.

Người lao động đang chạy đua để thích nghi với kỷ nguyên AI. Với tốc độ phát triển của trí tuệ nhân tạo, nhân viên phải tiếp tục học nhiều kỹ năng mới và tìm cách tận dụng công nghệ để tạo ra sự khác biệt.

Khách hàng và đồng nghiệp thường xuyên hỏi ông Balazs về việc liệu phát triển phần mềm còn là sự nghiệp đáng theo đuổi hay không. Câu trả lời hợp lý là: các công ty khao khát lập trình viên biết cách khai thác AI.

Bà Magdalena Balazinska cũng gửi thông điệp tương tự tới sinh viên ngành Khoa học máy tính tại Đại học Washington.

“Hãy xắn tay áo lên”, chấp nhận thay đổi và tiếp tục học hỏi, bà Balazinska nói. Rõ ràng, sẽ còn rất nhiều đột phá công nghệ từ nay cho đến khi bạn nghỉ hưu. Đó chính là điều khiến lĩnh vực này “trở nên rất thú vị để theo đuổi.”