Amazon Leo phá thế độc tôn của Internet vệ tinh Starlink tại Đông Nam Á

Thương vụ thâu tóm Globalstar trị giá 11,6 tỷ USD không chỉ bổ sung năng lực công nghệ quan trọng mà còn giúp Amazon rút ngắn đáng kể thời gian gia nhập thị trường, đặt ra thách thức trực tiếp với vị thế dẫn đầu của Starlink.

STARLINK DẪN TRƯỚC, NHƯNG “CUỘC CHƠI” KHÔNG CÒN MỘT CHIỀU

Trong vài năm qua, internet vệ tinh tại Đông Nam Á gần như là sân chơi riêng của Starlink. Dịch vụ thuộc SpaceX là cái tên tiên phong, triển khai nhanh và ký kết được những thỏa thuận chiến lược quan trọng với các nhà mạng trong khu vực.

Một trong những bước tiến đáng chú ý nhất diễn ra vào tháng 2 vừa qua, khi Globe Telecom trở thành nhà mạng đầu tiên tại Đông Nam Á cung cấp dịch vụ Direct-to-Cell của Starlink. Công nghệ này tận dụng hơn 650 vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) để phủ sóng đến những khu vực mà hạ tầng viễn thông truyền thống khó tiếp cận. Lễ ký kết thậm chí có sự hiện diện của Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr., cho thấy tầm quan trọng của giải pháp này trong chiến lược kết nối quốc gia.

Ở Indonesia – quốc gia với hơn 17.000 hòn đảo – bài toán kết nối luôn là thách thức lớn. Dù các rào cản pháp lý khiến quá trình gia nhập thị trường của Starlink diễn ra chậm hơn dự kiến, tiềm năng nhu cầu tại đây gần như không thể phủ nhận.

Trong khi đó, Malaysia đang xây dựng hệ sinh thái phân phối Starlink thông qua các đối tác. Tháng 3/2026, IEC Telecom chính thức mở văn phòng tại Kuala Lumpur với vai trò nhà phân phối được ủy quyền, tập trung vào các khu vực còn thiếu hạ tầng kết nối như Đông Malaysia, cũng như các ngành công nghiệp đặc thù như hàng hải và năng lượng.

Những bước đi này giúp Starlink củng cố vị thế tại khu vực. Trên phạm vi toàn cầu, dịch vụ internet vệ tinh của SpaceX đã đạt doanh thu 10,6 tỷ USD trong năm 2025, với biên EBITDA lên tới 54%, phục vụ hơn 10 triệu thuê bao tại hơn 100 quốc gia. Đây là nền tảng đủ vững chắc để khiến bất kỳ đối thủ mới nào cũng phải dè chừng.

Tuy nhiên, lợi thế “người đi trước” không đồng nghĩa với việc Starlink sẽ tiếp tục thống trị tuyệt đối. Sự xuất hiện của Amazon Leo đang thay đổi cục diện theo cách căn bản.

AMAZON LEO NHẬP CUỘC, DỰ KIẾN THƯƠNG MẠI HÓA GIỮA NĂM 2026

Ngày 14/4, Amazon công bố thương vụ mua lại Globalstar với giá 11,6 tỷ USD – một bước đi mang tính chiến lược nhằm tăng tốc dự án internet vệ tinh Amazon Leo. Thỏa thuận này mang lại cho Amazon ba yếu tố then chốt: hạ tầng vệ tinh sẵn có, quyền sử dụng phổ tần số vô tuyến và kinh nghiệm vận hành.

Quan trọng hơn, Amazon Leo nhờ đó có thể triển khai dịch vụ Direct-to-Device (D2D) – cho phép kết nối trực tiếp đến điện thoại thông minh thông thường mà không cần thiết bị chuyên dụng. Đây chính là “mảnh ghép” mà dự án này còn thiếu, đồng thời cũng là nhu cầu cấp thiết tại Đông Nam Á, nơi nhiều khu vực vẫn nằm ngoài vùng phủ sóng của mạng di động truyền thống.

Không chỉ dừng ở công nghệ, thương vụ Globalstar còn giúp Amazon thừa hưởng mạng lưới đối tác và khung pháp lý đã được thiết lập tại nhiều thị trường. Điều này có thể rút ngắn đáng kể quá trình xin cấp phép – vốn thường kéo dài nhiều năm đối với các dự án hạ tầng viễn thông xuyên biên giới.

Theo hồ sơ gửi Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), Amazon Leo dự kiến sẽ thương mại hóa vào giữa năm 2026. Trước cả khi chính thức vận hành, Amazon đã ký được các cam kết doanh thu đáng kể từ doanh nghiệp và chính phủ, bao gồm AT&T, Vodafone, DIRECTV Latin America, Mạng băng thông quốc gia Australia (NBN) và NASA.

Đáng chú ý, NBN của Australia được xem là khách hàng “mỏ neo” tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Điều này cho thấy Amazon Leo đã sớm có chỗ đứng tại một trong những thị trường viễn thông phát triển nhất khu vực, ngay trước khi dịch vụ chính thức ra mắt.

Panos Panay, Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách Thiết bị và Dịch vụ của Amazon, nhấn mạnh tham vọng của dự án: kết nối hàng tỷ người đang sống, làm việc hoặc di chuyển tại những khu vực ngoài vùng phủ sóng của mạng truyền thống. Đông Nam Á – với đặc điểm địa lý phân mảnh, tốc độ đô thị hóa nhanh và khoảng cách kết nối giữa đô thị và nông thôn còn lớn – chính là thị trường phù hợp với chiến lược này.

BÀI TOÁN MỚI CHO CÁC NHÀ MẠNG DI ĐỘNG

Thị trường internet vệ tinh Đông Nam Á vì thế đã bước sang một giai đoạn mới. Đây không còn là cuộc đua mà Starlink có thể “một mình về đích”, khi Amazon đã chính thức nhập cuộc với đầy đủ nguồn lực, công nghệ và chiến lược để cạnh tranh dài hạn.

Sự xuất hiện của Amazon Leo cũng đặt ra bài toán mới cho các nhà mạng di động (MNO) trong khu vực. Câu hỏi không còn là “có hợp tác hay không”, mà là “hợp tác theo cách nào”.

Thỏa thuận giữa Vodafone và Amazon Leo cung cấp một ví dụ điển hình. Theo đó, Amazon sẽ hỗ trợ kết nối các trạm phát sóng di động ở khu vực xa xôi về mạng lõi của nhà mạng – tức đóng vai trò hạ tầng backhaul và mở rộng vùng phủ. Những điểm kết nối đầu tiên dự kiến đi vào hoạt động trong năm 2026.

Hiện tại, mô hình này vẫn mang tính bổ trợ hơn là cạnh tranh trực tiếp với nhà mạng. Starlink cũng đang áp dụng cách tiếp cận tương tự tại Philippines, cung cấp vùng phủ vệ tinh cho những nơi mà hạ tầng mặt đất không vươn tới.

Tuy nhiên, khi cả hai hệ thống vệ tinh tiếp tục mở rộng quy mô và cải thiện năng lực D2D, ranh giới giữa “đối tác” và “đối thủ” có thể trở nên mờ nhạt. Sự phụ thuộc của các nhà mạng vào hạ tầng vệ tinh có thể tăng lên, đồng thời kéo theo những rủi ro chiến lược dài hạn.

Ở cấp độ quản lý, sự xuất hiện của Amazon Leo cũng mang lại lợi thế cho các chính phủ Đông Nam Á. Trước đây, việc chỉ có một nhà cung cấp lớn khiến các quốc gia có ít lựa chọn trong đàm phán. Nay, với hai “người chơi” LEO đủ tầm, các cơ quan quản lý và chương trình kết nối nông thôn có thêm đòn bẩy để thương lượng điều kiện tiếp cận, giá cả và kiểm soát hạ tầng.

Dù Starlink vẫn đang giữ vị thế dẫn đầu tại châu Á – Thái Bình Dương, cạnh tranh rõ ràng đang gia tăng. Việc Amazon Leo tham gia vào quá trình chuyển đổi khách hàng Sky Muster của Australia sang dịch vụ LEO là một tín hiệu cho thấy thị phần có thể dịch chuyển nhanh chóng khi xuất hiện lựa chọn thay thế đủ mạnh.