Big Tech mua tín chỉ carbon tăng vọt giữa cơn sốt AI, Microsoft dẫn đầu xu hướng

Dữ liệu do nền tảng quản lý tín chỉ carbon Ceezer tổng hợp cho thấy các “ông lớn” công nghệ như Amazon, Google (thuộc Alphabet Inc.), Meta và đặc biệt là Microsoft đã tăng mạnh việc mua các tín chỉ carbon mang tính “loại bỏ vĩnh viễn” kể từ khi ChatGPT ra mắt năm 2022, châm ngòi cho cuộc đua AI toàn cầu.

Trong khi các công ty này đều đặt mục tiêu đạt mức phát thải ròng bằng 0 (net-zero), sự phát triển nhanh chóng của AI — vốn tiêu tốn rất nhiều năng lượng và nước — đang đặt ra câu hỏi lớn về khả năng đạt được mục tiêu này. Các tín chỉ carbon cho phép doanh nghiệp bù đắp lượng khí thải bằng cách tài trợ cho những dự án giúp giảm hoặc loại bỏ carbon khỏi khí quyển, chẳng hạn các công nghệ hút CO₂ trực tiếp từ không khí.

Mỗi tín chỉ carbon tương đương với việc giảm hoặc loại bỏ một tấn CO₂ khỏi khí quyển.

NHU CẦU TÍN CHỈ CARBON TĂNG VỌT CÙNG LÀN SÓNG ĐẦU TƯ AI

Sự tăng trưởng của AI đang kéo theo nhu cầu xây dựng hàng loạt trung tâm dữ liệu quy mô lớn, khiến mức tiêu thụ năng lượng và lượng phát thải tăng lên đáng kể. Theo ước tính, Amazon, Alphabet Inc., Microsoft và Meta có thể chi gần 700 tỷ USD trong năm nay để phục vụ tham vọng AI, bao gồm việc xây dựng các trung tâm dữ liệu khổng lồ.

Cùng với đó, việc mua tín chỉ carbon cũng tăng theo cấp số nhân.

Theo dữ liệu thị trường của Ceezer, số lượng tín chỉ carbon loại bỏ vĩnh viễn mà các công ty công nghệ lớn mua đã tăng từ 14.200 tín chỉ năm 2022 lên 11,92 triệu tín chỉ năm 2023. Đến năm 2024, con số này tăng thêm 104%, đạt 24,4 triệu tín chỉ. Đà tăng tiếp tục mạnh mẽ trong năm 2025 với mức tăng 181%, lên 68,4 triệu tín chỉ.

Các số liệu này chỉ tính các hình thức loại bỏ carbon có tính lâu dài, trong khi một số công ty — đặc biệt là Microsoft — còn mua cả các tín chỉ carbon có thời hạn lưu trữ carbon khác nhau.

Theo cách phân loại phổ biến, tín chỉ carbon được chia thành ba nhóm độ bền: cao, trung bình và thấp. Trong đó, các phương pháp độ bền thấp như trồng rừng hoặc cải tạo đất chỉ có thể giữ carbon dưới 100 năm.

Theo hãng tin CNBC, một điểm đáng chú ý là việc công bố dữ liệu mua tín chỉ carbon hiện không bắt buộc, vì vậy các số liệu trên có thể chưa phản ánh đầy đủ toàn bộ thị trường. Một số công ty có thể tránh công bố thông tin do lo ngại rủi ro về danh tiếng, bởi các chương trình tín chỉ carbon trong giai đoạn đầu từng gây tranh cãi khi bị cho là không thực sự mang lại hiệu quả giảm phát thải.

Theo Magnus Drewelies, CEO của Ceezer, nguồn năng lượng sạch hiện vẫn chưa đủ để đáp ứng tốc độ xây dựng hạ tầng AI. Vì vậy, với các tập đoàn công nghệ lớn, đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 gần như là điều không thể nếu không sử dụng các biện pháp loại bỏ carbon.

Các công nghệ loại bỏ carbon ngày nay khá đa dạng, từ việc sử dụng máy móc hút CO₂ trực tiếp từ không khí cho đến các phương pháp tăng tốc quá trình hấp thụ carbon tự nhiên của đất và đại dương.

MICROSOFT TRỞ THÀNH “NGƯỜI DẪN DẮT” THỊ TRƯỜNG LOẠI BỎ CARBON

Trong nhóm các tập đoàn công nghệ lớn, Microsoft được đánh giá là doanh nghiệp đi đầu về chiến lược khí hậu. Shilpika Gautam, CEO nền tảng tài chính khí hậu Opna, nhận xét rằng thị trường loại bỏ carbon hiện nay “gần như xoay quanh Microsoft”.

Khác với dữ liệu của Ceezer chỉ tính tín chỉ loại bỏ carbon vĩnh viễn, Microsoft cung cấp cho CNBC bộ số liệu rộng hơn bao gồm tất cả các loại tín chỉ carbon. Theo đó, lượng tín chỉ mà công ty mua đã tăng mạnh trong những năm gần đây.

Cụ thể, từ năm tài chính 2022 đến 2023, lượng tín chỉ Microsoft mua tăng 247%, đạt khoảng 5 triệu tín chỉ. Sang năm tài chính 2024, con số này tăng thêm 337%, lên 21,9 triệu tín chỉ. Trong năm tài chính tiếp theo, lượng mua tiếp tục tăng khoảng 100%, dù công ty không công bố con số chính xác.

Melanie Nakagawa, Giám đốc phát triển bền vững của Microsoft, cho biết chiến lược của công ty là giảm tối đa lượng khí thải trước, sau đó loại bỏ phần còn lại.

Microsoft đặt mục tiêu trở thành doanh nghiệp “carbon âm” vào năm 2030, tức loại bỏ nhiều carbon khỏi khí quyển hơn lượng phát thải mà công ty tạo ra.

Theo bà Nakagawa, việc Microsoft tham gia thị trường loại bỏ carbon từ sớm giúp gửi tín hiệu nhu cầu rõ ràng tới thị trường, từ đó thúc đẩy các công nghệ mới phát triển.

“Một thị trường loại bỏ carbon với nhiều giải pháp và nhiều người mua hơn sẽ giúp tất cả chúng ta tiến gần hơn tới mục tiêu khí hậu chung, đồng thời tạo ra tác động tích cực cho cả môi trường và kinh tế”, bà cho biết.

Tuy nhiên, Microsoft không xác nhận trực tiếp rằng việc gia tăng mua tín chỉ carbon có liên quan đến chiến lược AI của công ty.

Dù vậy, theo bà Gautam của Opna, phần lớn việc mua tín chỉ carbon của Microsoft có thể gắn liền với quá trình xây dựng các trung tâm dữ liệu phục vụ AI.

THÁCH THỨC XÂY DỰNG AI BỀN VỮNG

Dù tín chỉ carbon giúp các tập đoàn công nghệ bù đắp lượng phát thải, nhiều chuyên gia cho rằng đây chỉ là giải pháp tạm thời.

Một trong những hướng đi quan trọng để giảm phát thải từ AI là tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo cho các trung tâm dữ liệu. Theo Drewelies của Ceezer, dữ liệu cho thấy trong thời gian AI bùng nổ, lượng phát thải của các “hyperscaler” — những công ty vận hành hạ tầng điện toán đám mây quy mô cực lớn — chỉ tăng nhẹ.

Điều này cho thấy họ đã phản ứng khá nhanh bằng cách chuyển sang sử dụng năng lượng tái tạo, thay vì chỉ dựa vào tín chỉ carbon.

Bên cạnh đó, nhiều công ty công nghệ cũng đang đầu tư vào các công nghệ vật liệu phát thải thấp. Chẳng hạn, Microsoft đã đầu tư vào các doanh nghiệp phát triển vật liệu xây dựng ít carbon như Sublime Systems hay Stegra, nhằm giảm lượng khí thải trong quá trình xây dựng hạ tầng trung tâm dữ liệu.

Theo Gautam, xu hướng mua tín chỉ carbon để bù đắp phát thải có phần mâu thuẫn với tham vọng xây dựng công nghệ bền vững của các tập đoàn lớn.

“Thật tuyệt vời nếu trong 10 năm tới không còn doanh nghiệp nào hoạt động trong lĩnh vực loại bỏ carbon,” bà nói. “Điều đó có nghĩa là chúng ta đã thực sự xây dựng mọi thứ tốt hơn ngay từ đầu.”

Trong khi đó, Amazon cũng đang mở rộng các sáng kiến giảm phát thải. Năm ngoái, hãng đã ra mắt một nền tảng cho phép các đối tác của mình mua tín chỉ carbon. Đồng thời, công ty cũng đầu tư vào các giải pháp giảm tác động môi trường từ vật liệu xây dựng, cải thiện hiệu quả năng lượng và nước, cũng như mở rộng sử dụng năng lượng tái tạo.

Theo Ben Rubin, Giám đốc điều hành liên minh ngành Carbon Business Council, sự gia tăng mạnh nhu cầu loại bỏ carbon cũng liên quan đến báo cáo năm 2022 của Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). Báo cáo này cho thấy mọi kịch bản nhằm giữ mức tăng nhiệt độ toàn cầu dưới 1,5°C đều cần đến các giải pháp loại bỏ carbon.

Ông Rubin cho rằng sự gia tăng nhu cầu từ khu vực tư nhân không phải là phản ứng ngắn hạn, mà là dấu hiệu của một sự thay đổi cấu trúc trong thị trường carbon.

Các tập đoàn công nghệ hiện không chỉ mua tín chỉ carbon để bù đắp phát thải hiện tại, mà còn ký các hợp đồng dài hạn nhằm đảm bảo nguồn cung trong tương lai và gửi tín hiệu rõ ràng tới thị trường rằng nhu cầu sẽ tiếp tục tăng.

Dù vậy, Drewelies cũng lưu ý rằng các cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 của Big Tech đã được đưa ra trước khi AI bùng nổ. Do đó, việc mua tín chỉ carbon có thể vẫn tăng lên ngay cả khi không có làn sóng AI.

Tuy nhiên, ông cho rằng sự phát triển mạnh mẽ của AI đã khiến nhu cầu loại bỏ carbon trở thành một công cụ nhanh và linh hoạt hơn để các công ty xử lý lượng phát thải gia tăng từ việc mở rộng hạ tầng công nghệ.