Các Big Tech Mỹ đã bị EU phạt số tiền kỷ lục hơn 7 tỷ USD trong 2 năm qua

Theo CNBC, mối quan hệ kinh tế giữa Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đang đối mặt với một điểm nóng mới khi các án phạt nhằm vào các “ông lớn” công nghệ Mỹ liên tục gia tăng, vượt mốc 7 tỷ USD chỉ trong hai năm qua. Trong khi Washington cho rằng EU đang “quá tay” và cản trở đổi mới, Brussels khẳng định đây là biện pháp cần thiết để bảo vệ người tiêu dùng và đảm bảo tuân thủ luật chơi chung.

LÀN SÓNG PHẠT BIG TECH

Chính quyền của Tổng thống Donald Trump đang ngày càng thể hiện thái độ cứng rắn trước các án phạt mà EU áp đặt lên các tập đoàn công nghệ Mỹ. Những cái tên như Google, Apple hay Meta hiện đang đồng loạt khiếu nại các quyết định xử phạt liên quan đến vi phạm luật cạnh tranh và chống độc quyền của khối này.

Theo thống kê, kể từ đầu năm 2024, tổng số tiền phạt mà EU áp lên các doanh nghiệp công nghệ lớn đã vượt 6 tỷ euro (tương đương hơn 7 tỷ USD). Đây không chỉ là con số đáng kể về tài chính mà còn trở thành biểu tượng của sự bất đồng sâu sắc trong cách hai bên nhìn nhận vai trò của quản lý nhà nước đối với lĩnh vực công nghệ.

Cụ thể, trong tháng 3/2024, Apple bị phạt 1,84 tỷ euro do lạm dụng vị thế thống lĩnh trong thị trường phân phối ứng dụng nghe nhạc trực tuyến. Đến tháng 11/2024, Meta tiếp tục bị phạt 797 triệu euro vì các hành vi liên quan đến Facebook Marketplace.

Bước sang năm 2025, các án phạt vẫn chưa dừng lại. Google bị xử phạt 2,9 tỷ euro vào tháng 9 vì các hoạt động chống cạnh tranh trong lĩnh vực công nghệ quảng cáo. Trước đó, vào tháng 4/2025, Apple bị phạt thêm 500 triệu euro, trong khi Meta bị phạt 200 triệu euro theo Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA) vì buộc người dùng phải chọn giữa chia sẻ dữ liệu hoặc trả phí để không bị quảng cáo.

Đến cuối năm 2025, nền tảng X cũng bị phạt 120 triệu euro theo Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA) vì vi phạm nghĩa vụ minh bạch.

Trước làn sóng này, phía Mỹ cho rằng EU đang áp dụng các chính sách mang tính “trừng phạt” đối với doanh nghiệp Mỹ. Tháng 2 vừa qua, Tổng thống Donald Trump đã ký một bản ghi nhớ, trong đó đề cập khả năng áp thuế để đáp trả các loại thuế dịch vụ số, án phạt và chính sách mà các quốc gia nước ngoài áp dụng đối với công ty Mỹ.

Các quan chức trong chính quyền Mỹ cũng liên tục lên tiếng. Thứ trưởng Ngoại giao phụ trách tăng trưởng kinh tế Jacob Helberg nhận định rằng các án phạt này là nguồn gây căng thẳng lớn nhất trong quan hệ kinh tế Mỹ - EU. Ông cho biết trong hai thập kỷ qua, EU đã phạt các công ty công nghệ Mỹ hơn 25 tỷ USD.

Đại sứ Mỹ tại EU Andrew Puzder cảnh báo rằng việc siết chặt quy định có thể khiến châu Âu tụt lại trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo. Theo ông, nếu EU muốn tham gia sâu vào nền kinh tế AI, họ sẽ cần đến trung tâm dữ liệu, dữ liệu và cả hệ sinh thái phần cứng AI từ Mỹ — điều khó có thể đạt được nếu môi trường pháp lý quá khắt khe.

EU TIẾP TỤC MỞ RỘNG CÁC CUỘC ĐIỀU TRA ĐỐI VỚI BIG TECH

Ở chiều ngược lại, EU kiên quyết bảo vệ cách tiếp cận của mình. Đại diện Ủy ban châu Âu nhấn mạnh rằng mọi công ty hoạt động tại thị trường này đều phải tuân thủ luật pháp nhằm bảo vệ lợi ích của người dân châu Âu.

Theo Brussels, các án phạt không chỉ mang tính trừng phạt mà còn đóng vai trò răn đe, nhằm ngăn chặn hành vi vi phạm trong tương lai — không chỉ đối với doanh nghiệp bị xử lý mà còn với toàn bộ thị trường. Đây là một phần trong chiến lược rộng hơn của EU nhằm thiết lập lại trật tự cạnh tranh trong nền kinh tế số.

Đáng chú ý, EU khẳng định rằng các khoản phạt chỉ được sử dụng như “biện pháp cuối cùng” khi các nỗ lực đạt được thỏa thuận không mang lại kết quả. Trên thực tế, nhiều thay đổi đã được thực hiện mà không cần đến án phạt.

Ví dụ, Apple đã điều chỉnh để cho phép các thiết bị kết nối của bên thứ ba, như đồng hồ thông minh, hoạt động mượt mà hơn với iPhone sau khi EU mở cuộc điều tra theo DMA vào tháng 3/2025 — mà không cần áp dụng hình phạt tài chính.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, các doanh nghiệp chỉ thay đổi hành vi sau khi bị xử phạt. Meta là ví dụ điển hình khi đã điều chỉnh mô hình “trả tiền hoặc đồng ý chia sẻ dữ liệu” sau án phạt 200 triệu euro năm 2025. Theo Ủy ban châu Âu, công ty này dự kiến triển khai mô hình mới cho người dùng từ đầu năm 2026.

Phía Meta lại có quan điểm trái ngược. Lãnh đạo phụ trách chính sách toàn cầu của hãng cho rằng EU đang cố tình “làm suy yếu” các doanh nghiệp Mỹ, thậm chí ví các án phạt như một dạng “thuế quan hàng tỷ USD”, đồng thời buộc công ty phải cung cấp dịch vụ kém chất lượng hơn.

Một yếu tố đáng chú ý khác là phần lớn các khoản phạt hiện vẫn đang trong quá trình kháng cáo, đồng nghĩa EU chưa thu được toàn bộ số tiền. Tuy vậy, theo quy định, các công ty vẫn phải cung cấp tài chính hoặc thanh toán tạm thời.

Không dừng lại ở đó, EU vẫn đang tiếp tục mở rộng các cuộc điều tra đối với Big Tech. Trong tháng 2, cơ quan này thông báo dự định áp dụng các biện pháp tạm thời đối với Meta để ngăn việc loại trừ các trợ lý AI bên thứ ba khỏi WhatsApp.

Ngoài ra, vào tháng 3, EU cũng khởi động điều tra nền tảng Snapchat liên quan đến việc tuân thủ Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số, đặc biệt trong vấn đề bảo vệ trẻ em trên môi trường trực tuyến.