Lo "chảy máu" công nghệ, Trung Quốc rà soát thương vụ 2 tỷ USD giữa Meta và Manus

Cơ quan chức năng Trung Quốc đang tiến hành rà soát thương vụ trị giá 2 tỷ USD giữa Meta Platforms và công ty AI Manus, trong bối cảnh gia tăng lo ngại về việc các công nghệ chiến lược bị chuyển ra nước ngoài.

LÃNH ĐẠO MANUS KHÔNG ĐƯỢC PHÉP RỜI KHỎI TRUNG QUỐC

Diễn biến mới nhất cho thấy hai nhà đồng sáng lập của Manus đã bị hạn chế rời khỏi Trung Quốc trong thời gian cơ quan quản lý xem xét các yếu tố pháp lý liên quan.

Theo Financial Times, giám đốc điều hành Xiao Hong và giám đốc khoa học Ji Yichao đã được triệu tập tới Bắc Kinh trong tháng này để làm việc với National Development and Reform Commission (NDRC). Tại cuộc họp, hai lãnh đạo được chất vấn về khả năng vi phạm các quy định liên quan đến đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đặc biệt là đối với các pháp nhân đăng ký trong lãnh thổ Trung Quốc của Manus.

Sau buổi làm việc, Xiao và Ji — dù hiện điều hành doanh nghiệp có trụ sở tại Singapore — được thông báo không được phép rời khỏi Trung Quốc trong thời gian chờ rà soát. Tuy nhiên, họ vẫn có thể di chuyển trong nội địa. Các nguồn tin nhấn mạnh rằng hiện chưa có cuộc điều tra chính thức nào được khởi động, cũng như chưa có cáo buộc pháp lý cụ thể được đưa ra.

Trong khi đó, Manus được cho là đang tích cực tìm kiếm sự hỗ trợ từ các hãng luật và công ty tư vấn nhằm xử lý vấn đề pháp lý phát sinh. Công ty này vốn được thành lập tại Trung Quốc nhưng đã chuyển trụ sở chính và đội ngũ cốt lõi sang Singapore vào năm ngoái — một động thái diễn ra trước khi thương vụ bán lại cho Meta được hoàn tất vào cuối năm.

“BÁN LÚA NON” CÔNG NGHỆ VÀ NGUY CƠ ĐẢO NGƯỢC THƯƠNG VỤ

Thương vụ hiện cũng đang được Bộ Thương mại Trung Quốc xem xét, liên quan đến khả năng vi phạm các quy định kiểm soát xuất khẩu công nghệ. Trước đó, thông tin về việc rà soát đã được đề cập từ đầu năm, song các diễn biến gần đây cho thấy mức độ giám sát đang được siết chặt hơn.

Một trong những mối quan ngại lớn của giới chức Trung Quốc là hiện tượng được ví như “bán lúa non” — khi các công ty công nghệ nội địa, đặc biệt trong các lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bị bán lại cho nhà đầu tư nước ngoài ở giai đoạn còn non trẻ. Ngoài ra, việc Manus chuyển trụ sở ra nước ngoài cũng làm dấy lên lo ngại rằng doanh nghiệp này đã né tránh các quy định trong nước, từ đó có thể tạo tiền lệ cho các công ty khác làm theo.

Các nguồn tin cho biết nghi vấn vi phạm của Manus chủ yếu liên quan đến nghĩa vụ báo cáo theo quy định của Trung Quốc sau khi có sự thay đổi về cơ cấu sở hữu. Nếu được xác nhận, các vi phạm này nhiều khả năng không dẫn đến hình phạt nghiêm trọng. Tuy nhiên, động thái của cơ quan quản lý cho thấy họ đang tìm kiếm các công cụ pháp lý để can thiệp vào thương vụ.

Một kịch bản cực đoan được nhắc đến là khả năng đảo ngược hoàn toàn giao dịch. Tuy nhiên, điều này được đánh giá là rất phức tạp do thương vụ đã hoàn tất và Meta đã bắt đầu tích hợp công nghệ AI agent của Manus vào hệ sinh thái của mình. “Nếu phải hủy giao dịch ở giai đoạn này, quá trình xử lý sẽ rất rối rắm”, một nguồn tin nhận định, đồng thời cho biết giới chức Trung Quốc vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng.

Manus hiện được vận hành bởi công ty Butterfly Effect có trụ sở tại Singapore. Các phiên bản sản phẩm đầu tiên được phát triển bởi pháp nhân tại Bắc Kinh, thành lập năm 2022 bởi các nhà sáng lập, trong đó có Xiao Hong. Pháp nhân này vẫn duy trì đăng ký tại Trung Quốc, cùng với các công ty liên quan và chi nhánh tại Vũ Hán.

Việc chuyển trụ sở sang Singapore diễn ra sau một vòng gọi vốn do quỹ đầu tư mạo hiểm Benchmark của Mỹ dẫn dắt. Thương vụ này từng khiến Bộ Tài chính Mỹ chú ý trong bối cảnh Washington đang siết chặt các quy định hạn chế dòng vốn đầu tư vào lĩnh vực AI của Trung Quốc. Trước đó, Manus cũng nhận vốn từ các nhà đầu tư như HongShan, Tencent và Zhen Fund.

Khi công bố thương vụ vào tháng 12, Giám đốc AI của Meta, Alexandr Wang, cho biết đội ngũ khoảng 100 nhân sự của Manus sẽ góp phần tăng cường tham vọng xây dựng năng lực AI tại Singapore và phát triển các sản phẩm “ấn tượng” của tập đoàn. Đại diện Meta khẳng định giao dịch “tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật hiện hành” và bày tỏ kỳ vọng sẽ đạt được giải pháp phù hợp sau quá trình rà soát.

Hiện cả Manus và NDRC đều chưa đưa ra bình luận chính thức về vụ việc, trong khi hai nhà sáng lập Xiao Hong và Ji Yichao cũng chưa phản hồi các yêu cầu phỏng vấn từ báo chí.