Chi tiêu cho AI không có dấu hiệu chậm lại

Một tuần sôi động của ngành công nghệ toàn cầu đã cho thấy rõ: cơn sốt xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) vẫn chưa hề có dấu hiệu hạ nhiệt, dù những lời cảnh báo về “bong bóng” đầu tư đang xuất hiện ngày càng nhiều.

LÀN SÓNG ĐẦU TƯ KHỔNG LỒ VÀO AI KHÔNG CÓ DẤU HIỆU DỪNG LẠI

Nvidia – “trái tim” của cuộc cách mạng AI – đã trở thành công ty đầu tiên trên thế giới vượt mốc 5.000 tỷ USD giá trị vốn hóa. Gã khổng lồ chip này tiếp tục giữ vị thế trung tâm trong chuỗi cung ứng toàn cầu, khi nhu cầu về các bộ xử lý phục vụ mô hình học máy và trung tâm dữ liệu tăng vọt.

Cùng lúc, Microsoft và OpenAI ký kết một thỏa thuận mới, mở rộng khả năng huy động vốn cho nhà sáng lập ChatGPT. OpenAI cũng đã bắt đầu đặt nền móng cho kế hoạch IPO, có thể đưa định giá công ty lên tới 1.000 tỷ USD – một con số chưa từng có trong lịch sử startup công nghệ.

Trong khi đó, Amazon thông báo sẽ cắt giảm 14.000 vị trí việc làm ở khối văn phòng – một động thái tái cơ cấu được cho là nhằm tập trung hơn nữa vào mảng đám mây và AI. Không lâu sau, đơn vị Amazon Web Services (AWS) báo cáo tốc độ tăng trưởng mạnh nhất trong gần ba năm.

Những tín hiệu đó, cùng hàng loạt cuộc họp báo cáo tài chính và phát biểu từ lãnh đạo doanh nghiệp, đã khẳng định: AI hiện là động cơ đầu tư mạnh mẽ nhất của các tập đoàn toàn cầu, đồng thời là “nhiên liệu” cho đà tăng kỷ lục của thị trường chứng khoán.

Theo Goldman Sachs, tổng đầu tư hạ tầng liên quan đến AI có thể đạt từ 3.000 đến 4.000 tỷ USD vào năm 2030. Riêng bốn “ông lớn” Microsoft, Amazon, Meta và Alphabet dự kiến chi khoảng 350 tỷ USD chỉ trong năm nay – con số tương đương GDP của quốc gia như Nam Phi.

Đáng chú ý, làn sóng này không chỉ lan tỏa trong giới công nghệ. Hơn 100 doanh nghiệp phi công nghệ trên toàn cầu đã đề cập đến “trung tâm dữ liệu” trong các cuộc gọi tài chính quý gần đây, bao gồm Honeywell, GE Vernova hay Caterpillar. Doanh số của bộ phận cung cấp thiết bị cho trung tâm dữ liệu của Caterpillar tăng tới 31% so với cùng kỳ năm ngoái. “Chúng tôi thực sự phấn khích với cơ hội từ nhu cầu năng lượng cho trung tâm dữ liệu,” CEO Joseph Creed nói.

60% CHI TIÊU ĐẦU TƯ TRUNG TÂM DỮ LIỆU TẠI MỸ LÀ DÀNH CHO THIẾT BỊ NHẬP KHẨU 

Chuỗi cung ứng AI giờ đã mở rộng sang cả lĩnh vực năng lượng, công nghiệp và công nghệ làm mát. “Các nhà đầu tư không còn chỉ nhìn vào công nghệ lõi, mà xem xét toàn bộ hệ sinh thái xoay quanh AI,” bà Ayako Yoshioka, giám đốc danh mục tại Wealth Enhancement Group, nhận định.

Theo Oxford Economics, khoảng 60% chi tiêu đầu tư trung tâm dữ liệu tại Mỹ là dành cho thiết bị nhập khẩu – phần lớn là chip bán dẫn từ Đài Loan, Hàn Quốc và Việt Nam. Nhờ vậy, AI đang trở thành động lực mới giúp duy trì đà tăng trưởng thương mại toàn cầu.

Nhiều tập đoàn ngoài lĩnh vực công nghệ cũng bắt đầu thu được những lợi ích ban đầu từ AI. Procter & Gamble, Schindler hay Boliden đều ghi nhận những cải thiện về năng suất. “Chúng tôi tin rằng vai trò của AI trong R&D và đổi mới sáng tạo sẽ ngày càng lớn hơn,” CEO Paolo Compagna của Schindler nói.

Theo dữ liệu của LSEG, doanh thu ngành công nghệ Mỹ trong năm qua tăng hơn 15% – mức cao nhất trong tất cả các lĩnh vực. Apple cho biết đang tăng mạnh đầu tư vào AI, trong khi Amazon dự kiến chi tới 125 tỷ USD vốn đầu tư vào năm 2025.

DOANH NGHIỆP ĐANG CHI TIÊU CHO CHIP VÀ TRUNG TÂM DỮ LIỆU NHANH HƠN TỐC ĐỘ TĂNG DOANH THU

Kể từ khi ChatGPT ra mắt cuối năm 2022, tổng giá trị cổ phiếu toàn cầu đã tăng 46%, tương đương 46.000 tỷ USD. Theo Bespoke Investment Group, khoảng một phần ba trong mức tăng đó đến từ các công ty liên quan đến AI.

Nhưng đằng sau bức tranh tăng trưởng rực rỡ, nhiều chuyên gia bắt đầu bày tỏ lo ngại về tốc độ đầu tư “quá nóng”. Tim Arcuri – nhà phân tích chip bán dẫn tại UBS – cảnh báo rằng chu kỳ thay thế phần cứng AI đang rút ngắn nhanh chóng. “Tuổi thọ của chip AI hiện chỉ còn chưa đầy 5 năm. Các công ty buộc phải ghi giảm tài sản sớm hơn và liên tục đầu tư mới", ông nói.

Một phân tích của Reuters cho thấy, tỷ lệ doanh thu trên vốn đầu tư (sales-to-capex) của các tập đoàn công nghệ lớn đang sụt giảm mạnh. Nói cách khác, doanh nghiệp đang chi tiêu cho chip và trung tâm dữ liệu nhanh hơn tốc độ tăng doanh thu, khiến tỷ lệ chi tiêu vốn (capex) chiếm phần lớn trong dòng tiền hoạt động. Đây là tín hiệu khiến không ít nhà đầu tư bắt đầu thận trọng.

Sumali Sanyal, giám đốc danh mục cấp cao tại Xponance, nhận xét: “Nếu trong vòng ba năm tới mà AI chưa thể mang lại giá trị thương mại rõ ràng, thị trường sẽ bắt đầu đặt những câu hỏi khó”.

Microsoft vừa báo cáo mức đầu tư kỷ lục 35 tỷ USD trong quý gần nhất và dự kiến sẽ tiếp tục chi mạnh hơn nữa. Nhà phân tích Mark Moerdler của Bernstein đặt vấn đề liệu công ty có đang “chi tiêu trong một bong bóng” hay không. Song Giám đốc tài chính Amy Hood đáp lại: “Tôi từng nghĩ rằng chúng tôi sẽ bắt kịp nhu cầu thị trường. Nhưng thực tế là, chúng tôi vẫn chưa thể làm được điều đó.”

Một số tập đoàn thậm chí đang phải vay nợ để theo kịp cơn lốc đầu tư. Oracle mới đây phát hành trái phiếu trị giá 18 tỷ USD – một trong những đợt bán lớn nhất lịch sử ngành công nghệ. Meta cũng chuẩn bị tung ra đợt phát hành trái phiếu trị giá tới 30 tỷ USD, con số kỷ lục đối với mạng xã hội này. Thông tin đó đã khiến cổ phiếu Meta giảm 11% chỉ trong một ngày.

Dù vậy, phần lớn các nhà kinh tế vẫn tin rằng chu kỳ AI chưa hề đạt đỉnh. Goldman Sachs ước tính đầu tư AI hiện mới chỉ chiếm dưới 1% GDP của Mỹ – còn xa so với mức 2–5% từng thấy trong thời kỳ bùng nổ điện khí hay bong bóng dot-com.

“Chúng ta vẫn đang ở giai đoạn đầu của cuộc chơi,” Nick Evans, giám đốc danh mục tại Polar Capital Technology Trust, nhận định. “Tốc độ đổi mới trong lĩnh vực AI hiện nhanh nhất mà chúng tôi từng chứng kiến trong nhiều thập kỷ.”

Theo hãng tin Reuters, từ chip, trung tâm dữ liệu đến năng lượng và tài chính, toàn bộ chuỗi giá trị toàn cầu đang dịch chuyển quanh trục AI. Cơn “đại kiến thiết” trí tuệ nhân tạo – với quy mô đầu tư hàng nghìn tỷ USD – vẫn đang bùng nổ, và cho đến nay, chưa có dấu hiệu nào cho thấy nó sẽ dừng lại.