Khi startup giải bài toán xã hội bằng bằng chứng thực tiễn

Ngày 15/01/2026, Demo Day của Dự án Giải pháp Tương lai – Shinhan Square Bridge Việt Nam 2025–2026 (Đổi mới Sáng tạo Mở Xã hội) đã diễn ra tại Hà Nội, đánh dấu cột mốc tổng kết hành trình triển khai Proof of Concept (PoC) của các startup tại Việt Nam, đồng thời mở ra giai đoạn hợp tác và mở rộng tác động xã hội – môi trường trong thời gian tới.

Dự án được tài trợ bởi Quỹ Hy vọng Tập đoàn Tài chính Shinhan (Shinhan Financial Group Hope Foundation) thông qua United Way Worldwide, do Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển bền vững MSD – MSD United Way Việt Nam điều phối và triển khai theo định hướng hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo được phê duyệt tại Nghị định 80/2021/NĐ-CP, với sự đồng hành của Trung tâm Hỗ trợ Khởi nghiệp Sáng tạo Quốc gia (NSSC).

ĐỔI MỚI SÁNG TẠO MỞ XÃ HỘI – LẤY HỆ SINH THÁI LÀM TRUNG TÂM

Khác với các chương trình tăng tốc khởi nghiệp truyền thống, Dự án Giải pháp Tương lai được xây dựng trên cách tiếp cận Đổi mới sáng tạo mở xã hội (Social Open Innovation) – nơi đổi mới không chỉ diễn ra trong doanh nghiệp hay phòng thí nghiệm, mà được mở ra cho sự tham gia thực chất của nhiều bên liên quan, bao gồm viện – trường, tổ chức xã hội, startup, doanh nghiệp, nhà đầu tư, cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng địa phương.

Trên nền tảng đó, sáng kiến BAY LÊN – SOAR của Viện MSD được xác định là triết lý và mô hình vận hành xuyên suốt của dự án, với bốn trụ cột. Social Impact (S) tạo tác động xã hội và môi trường rõ ràng; Open Innovation (O) – đồng kiến tạo cùng hệ sinh thái; Action & Evidence (A) hành động dựa trên dữ liệu, bằng chứng và PoC thực tế; Responsible Scaling (R) mở rộng có trách nhiệm, phù hợp bối cảnh địa phương.

Thông qua SOAR, các startup không chỉ chứng minh tính khả thi của công nghệ, mà từng bước xác lập vai trò trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững tại Việt Nam.

Trọng tâm của Demo Day là phần trình bày và đối thoại của 10 startup đến từ Việt Nam và Hàn Quốc, hoạt động trong hai lĩnh vực Giáo dục trong kỷ nguyên mới và Nông nghiệp hiệu quả – bền vững. Trong suốt hành trình chương trình, các startup đã trực tiếp triển khai PoC tại Việt Nam để giải quyết những thách thức cụ thể liên quan đến chuyển đổi giáo dục, ứng dụng công nghệ, tối ưu sản xuất nông nghiệp, giảm phát thải và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Giai đoạn triển khai PoC diễn ra từ 27/10 đến 31/12/2025, với sự cố vấn đa bên và phối hợp chặt chẽ cùng các đơn vị tiếp nhận giải pháp, cộng đồng địa phương, trường học, nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, các startup thu thập dữ liệu, đo lường tác động xã hội – môi trường và điều chỉnh mô hình kinh doanh, tạo nền tảng cho chiến lược mở rộng trong tương lai.

Vì vậy, Demo Day không chỉ là một sự kiện pitching, mà là không gian đối thoại của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở xã hội, nơi các giải pháp được đánh giá trên nhiều chiều cạnh: mức độ phù hợp với nhu cầu địa phương, tác động xã hội – môi trường và khả năng mở rộng bền vững.

TỪ POC ĐẾN HỆ SINH THÁI: MÔ HÌNH ĐỔI MỚI SÁNG TẠO MỞ XÃ HỘI TRONG THỰC TIỄN VIỆT NAM

Ông Phạm Hồng Quất, Viện trưởng Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ, nhấn mạnh đổi mới sáng tạo chỉ thực sự bền vững khi được đặt trong một cơ chế hệ sinh thái, nơi các giải pháp có không gian thử nghiệm, được kết nối đồng bộ với chính sách, thị trường và cộng đồng.

“Những startup tham gia Dự án Giải pháp Tương lai không chỉ phát triển công nghệ, mà đã trực tiếp đi vào các thách thức thực tiễn của Việt Nam, tạo ra dữ liệu, bằng chứng và tác động xã hội cụ thể”, ông Quất nói. “Và điều quan trọng hơn cả là chương trình đã góp phần xây dựng một nền tảng hợp tác giữa cơ quan nhà nước, viện nghiên cứu – trường đại học, doanh nghiệp, nhà đầu tư, tổ chức xã hội và cộng đồng”.

Bà Nguyễn Phương Linh, Viện trưởng Viện MSD, Giám đốc Dự án Giải pháp Tương lai, cho rằng sự tham gia của giám khảo cộng đồng là điểm khác biệt quan trọng của chương trình. Theo bà Linh, đổi mới sáng tạo chỉ thực sự có ý nghĩa khi được đồng kiến tạo với nhiều bên liên quan, khi tiếng nói của cộng đồng và những người hưởng lợi cuối cùng được lắng nghe.

Ban Tổ chức đã công bố các giải thưởng nổi bật nhằm ghi nhận những giải pháp có tính sáng tạo, hiệu quả và tiềm năng mở rộng tác động xã hội – môi trường. Giải Quán quân trị giá 10.000 USD thuộc về Vandalsoft, với giải pháp nông nghiệp thông minh cho mô hình nuôi côn trùng làm thực phẩm, tập trung tối ưu nguồn thức ăn từ phụ phẩm nông nghiệp và tận dụng chất thải để tạo đầu vào cho sản xuất nông nghiệp bền vững.

Giải Á quân, trị giá 7.500 USD, được trao cho Shoes Agtech – Airboots, robot nông nghiệp siêu nhẹ hỗ trợ tự động hóa các khâu gieo sạ, bón và phun, với kết quả PoC cho thấy mức tiêu thụ năng lượng thấp hơn 87% so với drone và hiệu quả kiểm soát sâu cuốn lá đạt 95,5%.

Hai giải Quý quân, mỗi giải trị giá 5.000 USD, lần lượt thuộc về Plantner, giải pháp phân bón thân thiện môi trường từ nguyên liệu tự nhiên và phụ phẩm, ghi nhận mức tăng 13% hàm lượng chất hữu cơ trong đất sau PoC, và Recycle Ledger, nền tảng giao dịch B2B cho dầu ăn đã qua sử dụng, góp phần nâng cao tỷ lệ thu hồi UCO và ước tính giảm 138 tCO₂e.

Bên cạnh đó, giải Bình chọn từ Cộng đồng được trao cho Ecosoi, với giải pháp chuyển đổi phế phẩm lá dứa thành sợi dệt bền vững, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và giảm chi phí sản xuất.

Song song với các giải thưởng, chương trình cũng ghi nhận nhiều hợp tác được hình thành ngay trong khuôn khổ dự án, như BizCare hợp tác cùng Plantner, Ecosoi với Kymviet, DDOIT với Zodiac Clarity và MSD United Way Vietnam cùng Shoes Agtech, cho thấy cách tiếp cận đổi mới sáng tạo mở xã hội đã được chuyển hóa thành những cam kết đồng hành dài hạn và thực chất.

Ông Sukkun Sun, Giám đốc Shinhan Square Bridge, Quỹ Hy vọng Tập đoàn Tài chính Shinhan, chia sẻ rằng Demo Day là minh chứng cho hành trình trưởng thành nhanh chóng của các startup thông qua PoC thực tế.

“Những kết quả hôm nay không thể đạt được nếu thiếu sự đồng hành của các cơ quan quản lý, đối tác, chuyên gia, tổ chức xã hội và cộng đồng. Demo Day không phải là điểm kết thúc, mà là sự khởi đầu cho hành trình tiếp theo của các startup cùng hệ sinh thái”, ông Sukkun Sun nói.