Các quỹ đầu tư mạo hiểm sẽ lựa chọn những sản phẩm AI nào trong năm 2026?

Sau hai năm bùng nổ gọi vốn chưa từng có, thị trường trí tuệ nhân tạo (AI) đang bước vào giai đoạn chọn lọc khắc nghiệt hơn. Năm 2025 khép lại với những thương vụ hạ tầng điện toán trị giá hàng nghìn tỷ USD, sự bùng nổ của các công cụ AI tạo sinh, nhưng cũng đồng thời xuất hiện dấu hiệu “bội thực” từ phía khách hàng doanh nghiệp – những người phải đối mặt với hàng chục sản phẩm hứa hẹn những điều giống nhau.

Bước sang 2026, các quỹ đầu tư mạo hiểm cho rằng dòng tiền sẽ không còn dàn trải. Thay vào đó, vốn sẽ tập trung vào những hệ thống giúp AI thực sự vận hành trong doanh nghiệp, những công cụ giải quyết vấn đề cụ thể và mang lại giá trị rõ ràng, thay vì thêm một chatbot đa năng na ná nhau.

TỪ TRÌNH DIỄN CÔNG NGHỆ SANG GIÁ TRỊ THỰC: AI PHẢI CHỨNG MINH HIỆU QUẢ

Trong vài năm qua, phần lớn startup AI tập trung chứng minh rằng công nghệ của họ “có thể làm được” về mặt lý thuyết. Nhưng theo các nhà đầu tư, năm 2026 sẽ là thời điểm quyết định: AI phải chứng minh được rằng nó hoạt động hiệu quả trong môi trường thực tế, ở quy mô doanh nghiệp và mang lại lợi ích đo đếm được.

“Những công ty giúp doanh nghiệp đưa AI vào vận hành thực sự sẽ là người chiến thắng,” ông Guru Chahal, đối tác tại quỹ Lightspeed Venture Partners (quản lý khoảng 35 tỷ USD), nhận định. Theo ông, các doanh nghiệp lớn đã bắt đầu nhận ra tiềm năng của AI, nhưng đồng thời cũng hiểu rằng họ cần sự hỗ trợ chuyên sâu để triển khai thành công.

Dòng vốn vì thế sẽ chảy vào các nền tảng có khả năng hoạt động xuyên suốt nhiều bộ phận – chẳng hạn các công cụ tự động hóa quy trình nhân sự – cũng như các giải pháp “theo chiều dọc”, tập trung giải quyết bài toán rất cụ thể của từng ngành. Chahal lấy ví dụ Eve Legal, một startup do Lightspeed hậu thuẫn, chuyên xử lý khối lượng giấy tờ khổng lồ trong ngành luật. “Khoảng trống giữa bản demo và sản xuất thực tế chính là nơi tiền đang đổ vào,” ông nói.

Khoảng trống đó đặc biệt rõ rệt trong lĩnh vực AI tác nhân (agentic AI) – nơi các “tác nhân” AI có thể tự đưa ra quyết định và hành động với mức độ tự chủ cao, thay vì chỉ phản hồi từng câu lệnh riêng lẻ. Ông Mikael Johnsson, đối tác điều hành tại quỹ Oxx (hoạt động tại Stockholm và London), cho rằng năm 2026 sẽ là thời điểm các nền tảng agentic AI chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang tạo ra năng suất thực sự.

Tuy nhiên, con đường này không hề bằng phẳng, khi vẫn còn đó những câu hỏi về vấn đề đạo đức và kiểm soát. Dù vậy, các nhà đầu tư tin rằng vấn đề sẽ dần được giải quyết, và các nhà đầu tư sẽ chỉ rót vốn cho những công ty chứng minh được ROI (lợi tức đầu tư) rõ ràng trong môi trường sản xuất, nơi khách hàng sẵn sàng gắn bó với một nhà cung cấp duy nhất thay vì thử nghiệm song song nhiều giải pháp.

CUỘC ĐUA HẠ TẦNG AI: KHÔNG CHỈ LÀ XÂY THÊM, MÀ LÀ TỐI ƯU HÓA

Song song với phần mềm, hạ tầng vật lý cho AI – từ máy chủ, chip bán dẫn, điện năng cho tới trung tâm dữ liệu – vẫn là chiến trường trọng yếu, sau làn sóng chi tiêu bùng nổ trong năm 2025.

Theo dự báo của Goldman Sachs, nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu có thể tăng khoảng 50% vào năm 2027, buộc các quốc gia và doanh nghiệp phải xây dựng thêm hàng chục gigawatt công suất điện mới chỉ để theo kịp AI. McKinsey thậm chí ước tính tổng chi tiêu toàn cầu cho trung tâm dữ liệu có thể lên tới 6.700 tỷ USD vào năm 2030.

Bà Cecilia Ma, quản lý đầu tư tại quỹ Norrsken (Thụy Điển), cho rằng năm 2025 là “hành trình học hỏi” của toàn ngành. “Các thương vụ AI được chốt với tốc độ kỷ lục, cả nhà đầu tư lẫn nhà sáng lập đều vừa làm vừa điều chỉnh kỳ vọng về sức mạnh và giới hạn của công nghệ”, bà nói.

Trong năm qua, quy mô là yếu tố then chốt. Riêng OpenAI đã cam kết hơn 1.400 tỷ USD cho hạ tầng trong thời gian ngắn, thông qua các thỏa thuận với Nvidia, AMD và Broadcom. Microsoft dành khoảng 80 tỷ USD cho việc mở rộng trung tâm dữ liệu phục vụ AI, còn Alphabet cam kết hơn 75 tỷ USD chi tiêu vốn trong năm 2025, chủ yếu cho máy chủ và hạ tầng cho Gemini.

Tuy nhiên, bước sang 2026, các nhà đầu tư sẽ có cái nhìn tinh vi hơn. Thay vì chỉ xây thêm, họ tìm kiếm những công ty giúp tối ưu hóa hiệu suất hạ tầng – nơi lãng phí thường xuyên xảy ra. Bà Ma nhắc tới OptiCloud, startup chuyên phát hiện và cắt giảm tài nguyên điện toán mà doanh nghiệp đang trả tiền nhưng không sử dụng.

Ông Chahal thì chỉ ra NextHop, một công ty trong danh mục Lightspeed, chuyên sản xuất thiết bị kết nối các chip AI với tốc độ vượt trội so với hạ tầng trung tâm dữ liệu truyền thống. Lightspeed đã dẫn đầu vòng Series A trị giá 110 triệu USD của NextHop năm 2025, với nhận định rằng các nhà cung cấp đám mây cần “một thế hệ công nghệ mạng mới” để đáp ứng khối lượng công việc AI ngày càng nặng.

VIDEO AI BÙNG NỔ, GAME AI TRỖI DẬY – VÀ NHỮNG THỨ KHÔNG CÒN ĐƯỢC RÓT VỐN

Năm 2025 chứng kiến AI tạo video bước vào quảng cáo đại chúng, nhưng không phải lúc nào cũng suôn sẻ. Một quảng cáo Giáng sinh của McDonald’s tại Hà Lan đã bị gỡ bỏ vì mô tả mùa lễ là “thời điểm tồi tệ nhất trong năm”, kèm theo loạt hình ảnh hỗn loạn. Coca-Cola cũng hứng chỉ trích với video lễ hội có những chú gấu Bắc Cực và… con lười trông đầy “dị dạng”.

Dù vậy, các nhà đầu tư cho rằng mức độ sử dụng vẫn tăng nhanh, đặc biệt cho clip mạng xã hội ngắn. Ông Inaki Berenguer, đối tác điều hành tại LifeX Ventures, tin rằng năm 2026 sẽ là lúc chất lượng bắt kịp tốc độ phổ biến. “Video là lĩnh vực tiếp theo,” ông nói, nhắc tới các công cụ như Runway, Krea hay Wonder Studios, và so sánh với cách Suno hay ElevenLabs đã thay đổi âm nhạc và giọng nói. “Chi phí sản xuất video chất lượng cao đang giảm mạnh”, ông nhận định, mở ra cơ hội cho startup trong quảng cáo, sáng tạo nội dung và điện ảnh.

Ngoài video, game cũng được kỳ vọng là mảnh đất màu mỡ. Khi mô hình AI ngày càng mạnh và chi phí thử nghiệm thế giới, cơ chế, tài sản game giảm mạnh, Berenguer dự đoán sẽ xuất hiện “một vụ nổ kiểu Cambrian” của các startup game thuần AI trong năm 2026.

Ngược lại, những gì không còn được ưu ái cũng rất rõ ràng. Các sản phẩm AI chung chung, không có lý do tồn tại rõ ràng, đặc biệt là chatbot “bản sao” xây dựng trên các mô hình nền tảng, đang dần bị loại khỏi radar của nhà đầu tư. “Thị trường đã trở nên kỷ luật hơn,” Chahal nói. “Bạn cần hào lũy sản phẩm hoặc lợi thế go-to-market thực sự, không chỉ là quyền truy cập API.”

Bà Ma đồng tình: khi chi phí phát triển AI giảm mạnh, tốc độ ra mắt không còn là lợi thế cạnh tranh. “Phát triển đã được dân chủ hóa,” bà nói. “Trọng tâm đang quay trở lại đúng chỗ: khách hàng và giá trị thực mà sản phẩm mang lại.”