Hàn Quốc ban hành bộ luật AI toàn diện đầu tiên trên thế giới

Hàn Quốc vừa chính thức giới thiệu bộ luật được coi là khung pháp lý toàn diện đầu tiên trên thế giới dành cho trí tuệ nhân tạo (AI), đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong nỗ lực xây dựng niềm tin và bảo đảm an toàn cho lĩnh vực công nghệ đang phát triển với tốc độ bùng nổ. Tuy nhiên, bên cạnh sự ủng hộ từ giới hoạch định chính sách, cộng đồng startup và doanh nghiệp công nghệ non trẻ lại bày tỏ lo ngại rằng các yêu cầu tuân thủ có thể kìm hãm đổi mới sáng tạo.

SEOUL MUỐN KHẲNG ĐỊNH VAI TRÒ TIÊN PHONG TRONG VIỆC XÂY DỰNG “LUẬT CHƠI” TOÀN CẦU CHO AI

Theo hãng tin Reuters, bộ luật mới, mang tên AI Basic Act, đã chính thức có hiệu lực, sớm hơn đáng kể so với Đạo luật AI của Liên minh châu Âu (EU) – vốn đang được triển khai theo từng giai đoạn và chỉ hoàn tất vào năm 2027. Với bước đi này, Seoul muốn khẳng định vai trò tiên phong trong việc xây dựng “luật chơi” toàn cầu cho AI, trong bối cảnh thế giới vẫn còn chia rẽ sâu sắc về cách quản lý công nghệ này.

Chính phủ Hàn Quốc đặt mục tiêu trở thành một trong ba cường quốc AI hàng đầu thế giới, và tin rằng việc sớm thiết lập khuôn khổ pháp lý rõ ràng sẽ giúp quốc gia này tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn, đặc biệt trong các lĩnh vực đòi hỏi mức độ an toàn và tin cậy cao như tài chính, y tế, hạ tầng và năng lượng.

Theo AI Basic Act, các doanh nghiệp phát triển hoặc triển khai AI phải bảo đảm có sự giám sát của con người đối với những hệ thống được xếp vào nhóm “AI tác động cao” (high-impact AI). Nhóm này bao gồm các ứng dụng trong an toàn hạt nhân, sản xuất và cung cấp nước sạch, giao thông vận tải, chăm sóc sức khỏe, cũng như các dịch vụ tài chính như đánh giá tín dụng và sàng lọc khoản vay.

Ngoài ra, luật cũng yêu cầu doanh nghiệp thông báo trước cho người dùng khi sản phẩm hoặc dịch vụ có sử dụng AI tác động cao hoặc AI tạo sinh (generative AI). Trong những trường hợp mà nội dung do AI tạo ra khó phân biệt với thực tế, doanh nghiệp phải gắn nhãn rõ ràng để tránh gây hiểu nhầm hoặc thao túng nhận thức.

Bộ Khoa học và Công nghệ Thông tin – Truyền thông Hàn Quốc (MSIT) khẳng định, khung pháp lý này được thiết kế với mục tiêu kép: thúc đẩy ứng dụng AI trong nền kinh tế, đồng thời xây dựng nền tảng an toàn và niềm tin cho xã hội. Luật được soạn thảo sau quá trình tham vấn rộng rãi với các bên liên quan, và doanh nghiệp sẽ được hưởng thời gian “ân hạn” ít nhất một năm trước khi các hình phạt hành chính chính thức được áp dụng.

STARTUP LO GÁNH NẶNG TUÂN THỦ

Dù được ca ngợi là bước tiến mang tính lịch sử, bộ luật AI mới của Hàn Quốc cũng đang làm dấy lên làn sóng lo ngại trong cộng đồng startup và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Một trong những mối bận tâm lớn nhất là ngôn ngữ của luật còn mang tính khung, chưa đủ chi tiết, khiến các công ty khó xác định ranh giới tuân thủ và có xu hướng “chơi an toàn” thay vì thử nghiệm các mô hình AI táo bạo hơn.

Ông Lim Jung-wook, đồng lãnh đạo của Startup Alliance Hàn Quốc, cho biết nhiều nhà sáng lập cảm thấy không khỏi bức xúc khi phải trở thành “người đi đầu” trong việc tuân thủ một bộ luật chưa có nhiều tiền lệ quốc tế.

“Có một sự bức bối nhất định – tại sao chúng tôi lại phải là những người đầu tiên làm điều này?” ông Lim chia sẻ, đồng thời cảnh báo rằng rủi ro pháp lý có thể khiến các startup nhỏ thiếu nguồn lực buộc phải hạn chế tham vọng công nghệ của mình.

Nỗi lo này càng lớn hơn khi xét đến mức phạt không hề nhỏ mà luật quy định. Chẳng hạn, việc không gắn nhãn nội dung do AI tạo sinh có thể khiến doanh nghiệp bị phạt tới 30 triệu won (khoảng 20.400 USD). Dù vậy, mức xử phạt của Hàn Quốc vẫn được đánh giá là “nhẹ tay” hơn so với EU, nơi các vi phạm nghiêm trọng có thể dẫn tới tiền phạt lên tới 7% doanh thu toàn cầu của doanh nghiệp.

Trước những lo ngại từ thị trường, Tổng thống Lee Jae Myung đã bày tỏ sự thấu hiểu và kêu gọi các nhà làm chính sách lắng nghe tiếng nói của doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty khởi nghiệp và doanh nghiệp vừa và nhỏ.

“Điều thiết yếu là phải tối đa hóa tiềm năng của ngành thông qua hỗ trợ thể chế, đồng thời chủ động quản lý những tác động phụ có thể phát sinh,” ông Lee nhấn mạnh trong cuộc họp với các trợ lý cấp cao.

Đáp lại, Bộ Khoa học và ICT cho biết đang lên kế hoạch xây dựng nền tảng hướng dẫn chuyên biệt và trung tâm hỗ trợ doanh nghiệp, nhằm giúp các công ty hiểu rõ và áp dụng đúng quy định trong thời gian ân hạn. Cơ quan này cũng để ngỏ khả năng gia hạn thêm thời gian chuyển tiếp, nếu điều kiện thị trường trong nước và quốc tế cho thấy doanh nghiệp cần thêm dư địa thích nghi.