"Mớ bòng bong" thỏa thuận hàng nghìn tỷ USD của các ông lớn về AI

OpenAI – công ty sở hữu ChatGPT – ngày 13/10 thông báo trên website cho biết đã thông qua thỏa thuận với gã khổng lồ bán dẫn Broadcom của Mỹ về việc phát triển hạ tầng gồm các bộ tăng tốc AI tùy chỉnh với tổng công suất 10GW.

Đơn hàng lớn này đồng nghĩa với việc OpenAI có thể chi thêm từ 350 – 500 tỷ USD, bên cạnh các thỏa thuận trị giá khoảng 1 nghìn tỷ USD về chip và trung tâm dữ liệu mà công ty đã ký kết trong những tháng gần đây.

Đơn cử, OpenAI hôm 6/10 cho biết doanh nghiệp này đã hợp tác với AMD – nhà sản xuất linh kiện bán dẫn tích hợp hàng đầu – về hạ tầng AI dùng bộ xử lý đồ họa của AMD có tổng công suất 6GW.

Thương vụ này diễn ra không lâu sau khi Nvidia đồng ý đầu tư tới 100 tỷ USD vào OpenAI nhằm giúp công ty khởi nghiệp trí tuệ nhân tạo này xây dựng hệ thống trung tâm dữ liệu khổng lồ - đủ mạnh để cung cấp năng lượng cho một thành phố lớn.

Đổi lại, OpenAI cam kết sẽ lắp đặt hàng triệu con chip Nvidia tại các cơ sở đó.

Chưa bao giờ giới đầu tư chứng khiến khoản tiền lớn và được chi nhanh đến vậy cho một công nghệ mà dù tiềm năng lớn, vẫn chưa chứng minh được hiệu quả sinh lời. Và trong nhiều trường hợp, các khoản đầu tư này đều có thể lần về hai cái tên dẫn đầu: Nvidia và OpenAI.

Hai cái tên này, vốn đã châm ngòi cho làn sóng đầu tư AI cách đây ba năm, tiếp tục duy trì làn sóng ấy bằng việc ký hàng loạt các thỏa thuận lớn với các nhà cung cấp điện toán đám mây, nhà phát triển AI và nhiều startup khác trong lĩnh vực này.

Trong quá trình đó, theo Bloomberg, Nvidia và OpenAI được đánh giá đóng vai trò chính trong việc thổi phồng thị trường và gắn kết số phận của nhiều doanh nghiệp lại với nhau, làm tăng rủi ro về một “bong bóng AI”.

“Nếu một năm nữa chúng ta chứng kiến bong bóng AI nổ tung, thì thương vụ này có thể là một trong những dấu hiệu sớm”, ông Brian Colello, nhà phân tích tại Morningstar, nhận xét về khoản đầu tư của Nvidia vào OpenAI. “Nếu mọi chuyện xấu đi, những mối quan hệ tuần hoàn có thể là nguyên nhân”.

VÒNG XOÁY BẤT TẬN

Một trong những nguyên nhân phía sau các thỏa thuận khổng lồ là mục tiêu theo đuổi một trí tuệ nhân tạo có khả năng giống con người mà không ít bên đã tuyên bố - một giấc mơ không hề rẻ.

OpenAI – công ty đã khơi mào cho cuộc đua AI trong ngành công nghệ - nhận thấy rằng sứ mệnh của mình sẽ cần đến lượng vốn đầu tư lớn hơn bất kỳ dự án doanh nghiệp nào trong lịch sử. Vì vậy, công ty đang thiết lập những mối liên kết tài chính mới và khác thường với một số tên tuổi lớn nhất trong giới công nghệ.

“Chúng tôi đã quyết định rằng đã đến lúc phải thực hiện một khoản đầu tư hạ tầng thật táo bạo”, Giám đốc điều hành – ông Sam Altman từng chia sẻ trong một podcast với Công ty đầu tư mạo hiểm Andreessen Horowitz. “Để thực hiện khoản đầu tư ở quy mô như vậy, chúng tôi cần sự hậu thuẫn của toàn ngành, hoặc ít nhất là một phần lớn của ngành”.

Để huy động được lượng vốn khổng lồ, OpenAI đã đan xen các thỏa thuận tận dụng nguồn lực tài chính của những “ông lớn” công nghệ khác, góp phần hình thành một mạng lưới phụ thuộc tài chính ngày càng chằng chịt trong thế giới AI.

Quá trình này có thể đang tạo ra một cấp độ rủi ro hệ thống mới trong một ngành vốn đã có dấu hiệu bước vào giai đoạn “bong bóng”.

Với Nvidia, trong suốt phần lớn cơn sốt AI, theo Bloomberg đã có nhiều lời đồn về việc doanh nghiệp điên cuồng ký kết các thương vụ.

Nhà sản xuất chip này thúc đẩy thị trường bằng cách rót tiền vào hàng chục startup AI, nhiều trong số đó phụ thuộc vào bộ xử lý đồ họa của Nvidia để phát triển và vận hành mô hình.

OpenAI, ở mức độ thấp hơn, cũng đầu tư vào các startup – một số trong đó xây dựng dịch vụ dựa trên mô hình AI của công ty. Nhưng khi các công ty công nghệ bước vào giai đoạn phát triển AI tốn kém hơn, quy mô của những thỏa thuận liên quan đến hai cái tên này đã tăng vọt.

Một ngày sau khi Nvidia và OpenAI công bố thỏa thuận đầu tư 100 tỷ USD, OpenAI tiếp tục xác nhận một thỏa thuận riêng trị giá 300 tỷ USD với Oracle để xây dựng trung tâm dữ liệu tại Mỹ. Oracle sau đó lại chi hàng tỷ USD để mua chip Nvidia cho các cơ sở này, gửi dòng tiền đã nhận trước đó ngược lại cho Nvidia.

Nỗi lo rằng Oracle sẽ không thể thu được lợi nhuận đáng kể từ các khoản đầu tư khổng lồ này gia tăng sau khi một báo cáo cho thấy mảng điện toán đám mây của công ty có biên lợi nhuận thấp hơn dự kiến của nhiều nhà phân tích.

Dù Oracle tạo ra khoảng 900 triệu USD doanh thu trong quý gần nhất nhờ cho thuê máy chủ chạy chip Nvidia, lợi nhuận gộp chỉ đạt 14 xu cho mỗi 1 USD doanh thu, theo tờ The Information dẫn tài liệu nội bộ. Tin tức này khiến cổ phiếu Oracle lao dốc và ảnh hưởng tiêu cực đến thị trường chung.

Những người am hiểu sự việc cho biết thêm, Nvidia dự định đầu tư tới 2 tỷ USD vốn cổ phần vào xAI của vị tỷ phí Elon Musk trong một vòng huy động gắn liền với chip của Nvidia. Vòng gọi vốn của xAI được cấu trúc thông qua một công ty chuyên dụng và công ty này sẽ dùng để mua bộ xử lý Nvidia.

Một chuỗi quan hệ tuần hoàn tương tự có thể thấy ở CoreWeave, một trong những cái tên thành công nhất trên Phố Wall năm nay.

Nvidia đã hỗ trợ đợt phát hành cổ phiếu lần đầu (IPO) của công ty “điện toán đám mây thế hệ mới” này bằng cách nắm 7% cổ phần. Sau đó, Nvidia đồng ý mua dịch vụ đám mây trị giá 6,3 tỷ USD từ CoreWeave – công ty chuyên cho thuê quyền truy cập vào chip Nvidia.

Trong khi đó, OpenAI nhận 350 triệu USD vốn cổ phần từ CoreWeave trước IPO và gần đây mở rộng thỏa thuận đám mây với công ty này lên tới 22,4 tỷ USD. Một lần nữa, các thương vụ này càng thắt chặt mối liên kết giữa OpenAI và Nvidia.

RỦI RO PHÌNH TO

Trong nội bộ ngành công nghệ, các giám đốc điều hành cho rằng những mối quan hệ kinh doanh phi truyền thống này là cần thiết để đáp ứng nhu cầu bùng nổ chưa từng có về dịch vụ AI.

Giám đốc điều hành AMD, bà Lisa Su, nói với Bloomberg TV rằng quan hệ hợp tác với OpenAI là một “chu trình tích cực và có lợi”. Tương tự, Chủ tịch kiêm đồng sáng lập OpenAI – ông Greg Brockman cho rằng cần có “nỗ lực toàn ngành” sử dụng toàn bộ chuỗi cung ứng AI để đáp ứng nhu cầu tính toán khổng lồ phục vụ ChatGPT và các sản phẩm khác.

Tại Washington, một số người lại tỏ ra khá thoải mái với sự sôi động của lĩnh vực này – vốn được xem là yếu tố then chốt trong cạnh tranh với Trung Quốc.

Tuy nhiên, một số nhà phân tích và học giả dày dạn kinh nghiệm trong ngành công nghệ lại không lạc quan đến vậy khi họ đã thấy những điểm tương đồng đáng lo ngại với bong bóng dot-com.

“Cuối thập niên 1990, các thương vụ tuần hoàn thường xoay quanh quảng cáo và bán chéo giữa các startup, khi họ mua dịch vụ của nhau để thổi phồng tăng trưởng”, ông Paulo Carvao – nghiên cứu viên cao cấp tại Trường Kennedy thuộc Đại học Harvard – cho biết. “Các công ty AI ngày nay có sản phẩm và khách hàng thật, nhưng mức chi tiêu vẫn vượt xa khả năng kiếm tiền”.

Các công ty AI hàng đầu cũng đang chi tiêu vượt xa so với các startup thời kỳ dot-com.

Ông Sam Altman từng chia sẻ kỳ vọng rằng công ty sẽ đầu tư “hàng nghìn tỷ USD” để xây dựng cơ sở hạ tầng vật lý phục vụ các mô hình AI tiên tiến. Đó là một mục tiêu cực kỳ tham vọng đối với bất kỳ doanh nghiệp nào – đặc biệt là một startup chưa từng có lợi nhuận.

Để đạt mục tiêu này, OpenAI dự định dựa vào sự kết hợp giữa vốn đầu tư mạo hiểm, vay nợ và hàng loạt quan hệ hợp tác sáng tạo với các doanh nghiệp khác mà nhiều trong số đó khao khát được gắn tên với công ty khởi nghiệp đình đám này.

Trước đây, OpenAI và các công ty cùng ngành chủ yếu dựa vào các thỏa thuận đầu tư với những “ông lớn” như Microsoft, Amazon và Google – những công ty cũng hưởng lợi nhờ bán dịch vụ điện toán đám mây cho các startup AI.

Giờ đây, các nhà phát triển AI như OpenAI và xAI của ông Elon Musk lại đang noi theo các tập đoàn lớn bằng cách huy động hàng tỷ USD từ thị trường nợ để tài trợ cho kế hoạch hạ tầng AI.

Ngược lại, Nvidia có tiềm lực tài chính tốt hơn khi là người dẫn đầu trong lĩnh vực chip AI tiên tiến, cưỡi trên làn sóng AI để trở thành công ty giá trị nhất thế giới. Công ty giờ đây đang rót tiền vào khắp nơi với tốc độ ngày càng nhanh.

Ngoài việc đầu tư vào startup, Nvidia còn hỗ trợ các đối tác như CoreWeave bằng cách cam kết mua lại bất kỳ năng lực điện toán đám mây dư thừa nào mà khách hàng của họ không sử dụng.

Ông Michael Intrator, CEO của CoreWeave, cũng thẳng thắn thừa nhận lo ngại về tài chính tuần hoàn trong một cuộc phỏng vấn gần đây với Bloomberg News, nhưng lạc quan rằng công chúng sẽ bớt quan tâm khi ngày càng có nhiều doanh nghiệp áp dụng AI.