Singapore tăng tốc cuộc đua công nghệ chăm sóc người cao tuổi

Từ robot hình người, robot thú cưng đến hệ thống cảm biến AI phát hiện nguy cơ té ngã, các startup Singapore không chỉ giải bài toán thiếu nhân lực chăm sóc mà còn hướng tới xây dựng một ngành công nghiệp có khả năng mở rộng ra toàn khu vực.

ROBOT VÀ AI BƯỚC VÀO CÁC CƠ SỞ CHĂM SÓC NGƯỜI CAO TUỔI

Tại Bệnh viện Cộng đồng Outram (Singapore), bà May Tong, 80 tuổi, mắc viêm khớp dạng thấp nhiều năm, tham gia buổi vật lý trị liệu như thường lệ. Tuy nhiên, người hướng dẫn lần này không phải là nhân viên y tế mà là "Dexie" – robot hình người được thiết kế để hỗ trợ các hoạt động phục hồi chức năng và tương tác với người cao tuổi.

Dexie hướng dẫn các bài tập vận động phần thân trên, tổ chức hát theo và trò chơi bingo nhằm tăng sự tham gia của bệnh nhân. Theo bà Tong, robot mang lại cảm giác gần gũi, giọng nói dễ nghe và tốc độ hướng dẫn phù hợp với người lớn tuổi.

Dexie cùng robot đồng hành Daisy do startup Dex-Lab phát triển, là một trong nhiều giải pháp công nghệ chăm sóc người cao tuổi đang xuất hiện tại Singapore. Không chỉ thực hiện các thao tác hỗ trợ, robot còn được tích hợp trò chơi nhận thức và chức năng trò chuyện dựa trên AI tạo sinh nhằm hỗ trợ người mắc chứng sa sút trí tuệ.

Ông Chee Ping Tan, CEO Dex-Lab, cho biết mục tiêu của công ty là phát triển robot có khả năng tương tác tự nhiên với con người thay vì chỉ thực hiện các nhiệm vụ lặp lại.

"Nền tảng của chúng tôi được thiết kế để hỗ trợ can thiệp cho bệnh nhân sa sút trí tuệ thông qua các trò chơi nhận thức và chức năng hội thoại sử dụng AI tạo sinh", ông nói.

Theo dự báo, năm 2026 Singapore sẽ chính thức trở thành một "xã hội siêu già", khi hơn 21% dân số trên 65 tuổi. Để chuẩn bị cho giai đoạn này, từ cuối năm 2023, Chính phủ Singapore đã triển khai chương trình Age Well SG với ngân sách khoảng 3,5 tỷ đô la Singapore trong vòng 10 năm.

Chương trình bao gồm nhiều sáng kiến như tăng cường chăm sóc người cao tuổi tại nhà và xây dựng hơn 250 trung tâm Active Aging Centre trên toàn đảo nhằm tổ chức các hoạt động cộng đồng dành cho người già.

Song song với chính sách của Chính phủ, hệ sinh thái startup chăm sóc người cao tuổi cũng phát triển nhanh. Những cái tên nổi bật như Homage hay Jaga-Me xây dựng nền tảng kết nối người dân với điều dưỡng, bác sĩ và các dịch vụ chăm sóc tại nhà, từ đặt ống nuôi ăn, chăm sóc bệnh Parkinson đến chăm sóc cuối đời.

HỆ SINH THÁI CÔNG NGHỆ CHĂM SÓC NGƯỜI GIÀ TĂNG TỐC

Bên cạnh robot, một hướng phát triển quan trọng khác là công nghệ giám sát nhằm ngăn ngừa té ngã – một trong những rủi ro lớn nhất đối với người cao tuổi.

Các doanh nghiệp như Soundeye và PreSAGE đã phát triển hệ thống cảm biến laser và cảm biến nhiệt để phát hiện bệnh nhân chuẩn bị rời khỏi giường, từ đó gửi cảnh báo tới nhân viên y tế nhanh hơn so với các cảm biến trọng lượng truyền thống.

Ông Yeow Kee Tan, CEO Soundeye, cho biết công nghệ LiDAR kết hợp AI có thể nhận diện tư thế cơ thể với độ chính xác cao, giúp phát hiện sớm nguy cơ bệnh nhân rời giường và cảnh báo nhân viên chăm sóc.

Theo bà Neha Singh, đồng sáng lập nền tảng dữ liệu Tracxn, hệ sinh thái công nghệ chăm sóc người cao tuổi tại Singapore đang chứng minh năng lực đổi mới trong các lĩnh vực như bảo đảm an toàn và tối ưu hóa hoạt động chăm sóc.

"Các giải pháp đang được triển khai ngày càng rộng tại các cơ sở y tế nhờ sự hỗ trợ của Chính phủ, đồng thời những mô hình tích hợp giữa phần cứng, phần mềm và AI cũng đang hình thành", bà nhận định.

Theo bà Janice Chia, nhà sáng lập tổ chức Ageing Asia, Singapore hiện là thị trường chăm sóc người cao tuổi phát triển nhất Đông Nam Á.

"Singapore có khung pháp lý rõ ràng hơn, nguồn vốn dồi dào hơn, hạ tầng số tốt hơn và Chính phủ coi già hóa dân số là một ưu tiên quốc gia thay vì xử lý sau khi vấn đề phát sinh", bà đánh giá.

Dữ liệu của Tracxn cho thấy Đông Nam Á hiện có khoảng 140 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi, trong đó riêng Singapore chiếm tới 55 doanh nghiệp. Trong khi đó, nhiều nước trong khu vực mới chỉ có một số ít startup công nghệ như Cloudnurse (Thái Lan), SmartPeep (Malaysia) hay Aurelif (Indonesia).

Nguồn vốn cho lĩnh vực này tại Singapore phần lớn đến từ khu vực công.

SEEDS Capital – quỹ đầu tư thuộc Hội đồng Phát triển Kinh tế Singapore (EDB) – đã rót vốn vào nhiều startup như Homage và Articares. Riêng Homage đã huy động khoảng 45 triệu đô la Singapore từ các nhà đầu tư gồm Temasek, DG Daiwa Ventures và East Ventures.

Nhiều doanh nghiệp cũng nhận được tài trợ nghiên cứu từ các trường đại học, quỹ phát triển và các tập đoàn công nghiệp. Soundeye, chẳng hạn, được hỗ trợ từ NUS Enterprise, DBS Foundation và nhận thêm khoản đầu tư từ doanh nghiệp Nhật Bản Toyo Kanetsu.

Theo bà Jacqueline Chia, Phó Tổng giám đốc SEEDS Capital, công nghệ chăm sóc người cao tuổi hiện vẫn là phân khúc nhỏ trong lĩnh vực y tế số nhưng sở hữu tiềm năng dài hạn nhờ xu hướng chăm sóc tại nhà và phòng bệnh ngày càng gia tăng.

THỊ TRƯỜNG NON TRẺ, CƠ HỘI MỞ RỘNG RẤT LỚN

Dù nhận được nhiều sự hỗ trợ, phần lớn startup trong lĩnh vực này vẫn ở giai đoạn đầu phát triển.

Theo Tracxn, Homage đạt doanh thu khoảng 10,2 triệu USD trong năm 2024 và đến năm 2025 mới đạt điểm hòa vốn sau chín năm hoạt động. Dex-Lab ghi nhận doanh thu khoảng 1 triệu USD trong năm 2025 nhưng chưa có lãi. Trong khi đó, Soundeye đạt doanh thu trên 500.000 USD nhưng không công bố lợi nhuận.

Ông Basil Lui, CEO August Global Partners, cho rằng để thu hút các quỹ đầu tư tổ chức, doanh nghiệp công nghệ chăm sóc người cao tuổi cần chứng minh hiệu quả lâm sàng cũng như hiệu quả kinh tế.

"Các công ty phải có dữ liệu cho thấy giải pháp giúp giảm số ca tái nhập viện hoặc giảm chi phí chăm sóc dài hạn, đồng thời chứng minh khả năng mở rộng sang nhiều thị trường trong khu vực", ông nói.

Thực tế, nhiều giải pháp đã bắt đầu được ứng dụng rộng rãi tại các cơ sở dưỡng lão.

Tại Lions Home for the Elders, Dexie được sử dụng hàng ngày trong các buổi tập vật lý trị liệu và kích thích nhận thức. Bên cạnh đó, robot Kebbi của Đài Loan (Trung Quốc) cùng hàng chục robot mèo, chó do Elephant Robotics (Trung Quốc) phát triển cũng được đưa vào phục vụ người cao tuổi.

Theo bà Prudence Chan, chuyên gia chăm sóc bệnh nhân sa sút trí tuệ tại Lions Home, các robot thú cưng giúp giảm cảm giác cô đơn và làm dịu bệnh nhân trong những thời điểm mất định hướng vào cuối ngày.

Kết quả đánh giá của SingHealth Community Hospitals sau khi đưa Dexie vào sử dụng từ đầu năm 2025 cũng cho thấy tín hiệu tích cực. Ông Bryan Han Weiyao, Giám đốc Dịch vụ Chăm sóc Sa sút trí tuệ và Nhận thức, cho biết mức độ tham gia của bệnh nhân trong các buổi trị liệu tăng 32%, trong khi 46% người tham gia ghi nhận cải thiện về khả năng chú ý, quan sát và trí nhớ làm việc.

Tuy vậy, các chuyên gia đều nhấn mạnh robot chỉ đóng vai trò hỗ trợ chứ không thay thế nhân viên y tế.

Ông Christopher Teo, Phó CEO Lions Home, cho rằng tình trạng thiếu nhân lực đang là thách thức lớn của ngành chăm sóc người cao tuổi.

"Robot đảm nhận các hoạt động lặp lại, qua đó giúp nhân viên có thêm thời gian cho những tương tác mang tính cá nhân và giàu giá trị hơn với người cao tuổi", ông nói.

Hiện khách hàng chủ yếu của các doanh nghiệp vẫn là bệnh viện và cơ sở dưỡng lão, song thị trường gia đình đang bắt đầu hình thành. Soundeye đang thử nghiệm hệ thống giám sát té ngã tích hợp ngay trong đèn trần theo mô hình thuê bao, còn Dex-Lab kỳ vọng robot đồng hành sẽ có mặt trong các hộ gia đình trong vòng 5-10 năm tới nếu chi phí đủ cạnh tranh.

Do quy mô dân số Singapore khá nhỏ, hầu hết startup đều xác định mở rộng ra thị trường quốc tế ngay từ đầu. Homage đã có mặt tại Malaysia và Australia; Soundeye đang phát triển tại Nhật Bản và Hong Kong; trong khi Dex-Lab cũng đặt mục tiêu tiến vào Hong Kong và Australia.

Theo bà Neha Singh, cả Singapore và Đông Nam Á đều có tiềm năng lớn để phát triển công nghệ chăm sóc người cao tuổi khi dân số già hóa nhanh và mô hình gia đình truyền thống đang thay đổi.

Tuy nhiên, bà cho rằng hệ sinh thái này vẫn ở giai đoạn đầu. Để thu hút thêm vốn đầu tư tư nhân, các doanh nghiệp cần xây dựng những mô hình kinh doanh có khả năng mở rộng, vượt ra ngoài phạm vi các cơ sở dưỡng lão truyền thống và chứng minh được nhu cầu thương mại bền vững trên quy mô khu vực.