Startup trẻ Việt Nam đang chọn lối đi bền vững, tư duy "xanh" trong kinh doanh

Chung kết Cuộc thi Creative Young Entrepreneur (CYE) 2025 do JCI Vietnam tổ chức vừa kết thúc. Điều đáng chú ý là cuộc thi đã thể hiện rõ xu hướng chuyển mình của các doanh nghiệp khởi nghiệp Việt Nam hướng tới kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.

SÂN CHƠI CỦA NHỮNG Ý TƯỞNG TẠO TÁC ĐỘNG

Creative Young Entrepreneur (CYE) là chương trình quốc tế của Liên đoàn Lãnh đạo và Doanh nhân Trẻ Thế giới – JCI, được tổ chức tại hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tại Việt Nam, chương trình do JCI Vietnam thực hiện nhằm tôn vinh tinh thần sáng tạo, phát triển bền vững và thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp trẻ.

Sau 5 tháng thi đấu và huấn luyện thực tế, Top 5 đội thi xuất sắc nhất đã bước vào vòng chung kết tại Đà Lạt. Tại đây, các startup đã thuyết phục hội đồng giám khảo bằng chiến lược tăng trưởng gắn với trách nhiệm xã hội. Điểm nổi bật của mùa giải năm nay là sự xuất hiện của những mô hình khởi nghiệp lấy “xanh” làm trung tâm – từ sản xuất, vận hành đến tác động cộng đồng.

Tại vòng chung kết Cuộc thi Creative Young Entrepreneur (CYE) 2025, năm đội khởi nghiệp trẻ đã mang đến những ý tưởng sáng tạo hướng tới phát triển bền vững, thể hiện rõ tinh thần đổi mới và tư duy kinh doanh có trách nhiệm của thế hệ doanh nhân Việt.

LilForest, quán quân CYE 2025, phát triển mô hình quà tặng xanh từ rêu và hoa khô, đồng thời tạo việc làm cho người khuyết tật. Dự án mang thông điệp rõ ràng về một lối sống thân thiện với môi trường, kết hợp hài hòa giữa yếu tố sáng tạo và giá trị nhân văn.

VECA (Vựa Ve Chai), á quân của cuộc thi, lại chọn hướng đi khác, ứng dụng công nghệ trong quản lý phế liệu, góp phần số hóa ngành tái chế và thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn. VECA cho thấy tiềm năng của công nghệ trong việc giải quyết các vấn đề môi trường đô thị thông qua kết nối người thu gom và cơ sở tái chế.

BioWraps, dự án đoạt giải quý quân, mang đến giải pháp biến vỏ cam sành thành bao bì sinh học, thay thế cho sản phẩm nhựa, túi ni-lông dùng một lần. Mô hình này thể hiện tinh thần “không rác thải” – một trong những nguyên tắc cốt lõi của kinh tế tuần hoàn. Đại diện nhóm cho biết, nguyên liệu được thu mua từ nông dân địa phương, vừa giảm lãng phí nông sản vừa tạo giá trị mới cho chuỗi cung ứng. Sản phẩm của BioWraps được thiết kế nhằm phân hủy nhanh, phù hợp xu hướng tiêu dùng xanh và có thể mở rộng sang thị trường thực phẩm, mỹ phẩm.

Ông Phạm Lê Nhật Quang, đại diện ABB Private Equity, thành viên ban giám khảo, nhận định BioWraps có hướng đi phù hợp với xu thế đầu tư xanh. “Điều quan trọng với các startup bền vững là khả năng chuyển hóa câu chuyện môi trường thành mô hình kinh doanh có lợi nhuận. BioWraps đã bước đầu chứng minh điều đó”, ông Quang nói.

Bên cạnh đó, hai đội còn lại trong Top 5 – QuickFish và SunLeaf Innovations – cũng gây chú ý với hướng tiếp cận sáng tạo, ứng dụng AI trong định hướng nghề nghiệp và phát triển nông nghiệp công nghệ sinh học theo mô hình NetZero.

THẾ HỆ STARTUP TRẺ ĐANG ĐỊNH HÌNH DIỆN MẠO MỚI CHO KHỞI NGHIỆP VIỆT NAM

Các phần thi pitching và phản biện tại chung kết CYE 2025 đã cho thấy sự chuyển biến rõ rệt trong tư duy khởi nghiệp của giới trẻ Việt Nam, không chỉ tập trung vào lợi nhuận mà còn chú trọng đến giá trị bền vững và tác động dài hạn.

Ông Bùi Quang Duy, Phó giám đốc đầu tư toàn cầu, Bộ phận Tài chính khí hậu, Quỹ ResponsAbility Investments Ag (Thụy Sỹ), cho rằng các đội thi lọt vào vòng chung kết đã thể hiện xuất sắc ở nhiều khía cạnh.

Thứ nhất là định hướng phát triển bền vững, khi các sản phẩm đều đi theo chiến lược xanh, bền vững, giảm phát thải ròng, hoặc kinh tế tuần hoàn.

Thứ hai là sự dung hòa giữa tầm nhìn chiến lược nói trên, với đội ngũ lãnh đạo trẻ năng động và giàu năng lực, cũng như khả năng dung hòa câu chuyện phát triển với việc cân đối tài chính.

Thứ ba là tham vọng vươn ra khu vực và toàn cầu, mở rộng quy mô hoạt động kinh doanh và cạnh tranh sòng phẳng với các thị trường khác

“Đây là những tín hiệu rất tích cực cho cộng đồng doanh nghiệp trẻ Việt Nam, và dựa trên những nền tảng này, các doanh nghiệp trong nước hoàn toàn có thể vươn xa, cũng như thu hút sự chú ý của các đối tác và nhà đầu tư quốc tế”, ông Bùi Quang Duy nhận định.

Theo ông Lý Đình Quân, CEO Songhan Incubator, thành viên ban giám khảo, CYE 2025 đã cho thấy thế hệ doanh nhân trẻ Việt Nam đang tiến gần hơn tới chuẩn mực quốc tế – biết kết hợp sáng tạo, bền vững và mô hình kinh doanh khả thi. Đây là tín hiệu tích cực cho hệ sinh thái khởi nghiệp.

Thông tin từ ban tổ chức cho biết mùa giải năm nay thu hút hơn 80 doanh nghiệp khởi nghiệp cùng sự đồng hành của hơn 30 chuyên gia trong vai trò huấn luyện và cố vấn. Chuỗi đào tạo thực chiến về mô hình kinh doanh, tài chính, vận hành và gọi vốn giúp các đội thi hoàn thiện năng lực, phát triển tư duy chiến lược và hướng đến tăng trưởng có trách nhiệm.

Ba đội xuất sắc nhất – LilForest, VECA và BioWraps – sẽ đại diện JCI Vietnam tham dự CYE khu vực châu Á – Thái Bình Dương 2026 tại Nhật Bản, mở ra cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế và lan tỏa thông điệp phát triển bền vững của startup Việt.

Ông Hiroki Tomori, Phó Chủ tịch JCI Thế giới, cho biết “rất ấn tượng” với sự cống hiến và tinh thần sáng tạo của các startup Việt Nam. Ông cho biết “mỗi lần đến Việt Nam, tôi đều cảm nhận rõ tinh thần khởi nghiệp mạnh mẽ của các bạn trẻ”. Theo ông, CYE là một trong những chương trình khởi nghiệp quốc tế thiết thực, giúp thế hệ doanh nhân trẻ thể hiện năng lực, khát vọng và trách nhiệm với cộng đồng cũng như phát triển và học hỏi trong môi trường toàn cầu.