Trung Quốc muốn những gã khổng lồ hậu cần “cây nhà lá vườn” đối đầu với FedEx và UPS

Đầu tháng này, TikTok đã bắt đầu quảng cáo tuyển dụng xây dựng mạng lưới hậu cần và kho bãi ở Mỹ. Các vị trí tuyển dụng sẽ làm việc tại các trung tâm toàn cầu ở Seattle và Los Angeles, nhằm mục đích cung cấp cho các dự án thương mại điện tử của nền tảng truyền thông xã hội.

Theo trang Quartz, TikTok, ứng dụng toàn cầu thực sự đầu tiên của Trung Quốc, chỉ là một phần của câu chuyện. Bắc Kinh đang thúc đẩy biến Trung Quốc thành một “siêu cường hậu cần” và mong muốn các công ty tư nhân như TikTok để giúp họ đạt được tham vọng đó.

Khi các gã khổng lồ thương mại điện tử và công nghệ Trung Quốc tham gia vào không gian phân phối và giao hàng, họ đang đặt nền móng cho một sự thay đổi lớn trong ngành hậu cần toàn cầu. Ngoài TikTok, nhà bán lẻ thời trang nhanh Shein của Trung Quốc cũng có kế hoạch xây dựng các trung tâm logistics tại Mỹ.

Trong khi đó, các công ty hậu cần của Trung Quốc như Cainiao của Alibaba, chi nhánh giao hàng JD Logistics của nhà bán lẻ JD.com và công ty chuyển phát nhanh toàn cầu SF Express đang chiến đấu để mở rộng thị phần. Năm ngoái, Trung Quốc đã thành lập một tập đoàn hậu cần nhà nước khổng lồ với 30 tỷ nhân dân tệ vốn đăng ký, mục tiêu trở thành “nhà tổ chức chuỗi cung ứng toàn cầu”.

Tất cả điều này xảy ra trong bối cảnh thương mại toàn cầu gián đoạn do đại dịch, vì thế tầm quan trọng của chuỗi cung ứng linh hoạt và mạng lưới hậu cần mạnh mẽ trở nên rõ ràng. Trong khi đó, Mỹ và các đồng minh đã tăng cường nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc về hàng hóa và công nghệ. Trung Quốc cũng không kém cạnh, chiến lược quốc gia của Bắc Kinh là giảm thiểu sự phụ thuộc vào nước ngoài trong khi tối đa hóa sự phụ thuộc toàn cầu vào Trung Quốc.

Logistics là lĩnh vực mới nhất mà Trung Quốc đang áp dụng chiến lược đó. Các công nghệ mới trong lĩnh vực hậu cần - như robot và phân tích dữ liệu công suất cao - có thể tăng cường vị thế cạnh tranh của Trung Quốc so với các công ty đương nhiệm truyền thống.

XÂY DỰNG MẠNG LƯỚI HẬU CẦN TOÀN CẦU

Về cốt lõi, logistics là chuyển hàng hóa từ A đến B. Nhưng hành động đơn giản đó, trên quy mô lớn, trở thành mạch máu của mọi quốc gia. Trung Quốc, cũng như Mỹ, coi logistics là một ngành chiến lược quan trọng, làm nền tảng cho hiệu quả và khả năng cạnh tranh của nền kinh tế đất nước.

Bắc Kinh muốn tiến thêm một bước nữa bằng cách xây dựng cái mà họ gọi là “hệ thống lưu thông hiện đại” tích hợp các luồng thương mại, tài chính, vận tải và hàng hóa.

Đối với dòng tài chính, bao gồm đồng nhân dân tệ kỹ thuật số và sự thay thế của Trung Quốc cho Swift, mạng thanh toán toàn cầu. Đối với các luồng thương mại và hàng hóa, Bắc Kinh đã đưa ra tầm nhìn về một mạng lưới hậu cần toàn cầu do Trung Quốc định hình. Điều đó không chỉ có thể hứa hẹn chi phí thấp hơn và kiểm soát tốt hơn việc vận chuyển hàng nhập khẩu và xuất khẩu, nó có thể mang lại cho Trung Quốc tầm nhìn và ảnh hưởng cao hơn đối với các luồng thương mại toàn cầu — hãy nghĩ đến thông tin vận chuyển, định tuyến và điểm đến, theo dõi thời gian thực và dữ liệu lịch trình, và thậm chí là bí mật dữ liệu kinh doanh.

Một chỉ số của sự tiến bộ là tổng chi tiêu cho hậu cần của Trung Quốc như một phần trong tổng sản phẩm quốc nội của nước này. Bắc Kinh thường viện dẫn chi phí hậu cần tương đối cao hơn của mình như một lý do để nâng cấp ngành hậu cần của mình.

Một lĩnh vực mà Trung Quốc đã đạt được tiến bộ đáng kể trong những năm gần đây là số lượng kho hàng ở nước ngoài mà nước này hoạt động thông qua các nhà xuất khẩu hoặc các công ty thương mại điện tử xuyên biên giới có hoạt động trên thị trường quốc tế. Theo số liệu của chính phủ Trung Quốc, những con số này hiện nay là hơn 2.000, tăng từ dưới 100 vào năm 2015. Mạng lưới nhà kho toàn cầu do Trung Quốc vận hành sẽ giảm chi phí giao hàng và tăng tốc độ giao hàng.

Bên cạnh cơ sở hạ tầng vật chất như nhà kho, Trung Quốc muốn phát triển một số công ty hậu cần cây nhà lá vườn và có sức cạnh tranh toàn cầu. Nguyện vọng đó vẫn chưa thành hiện thực.

Mặc dù Trung Quốc là nước thống trị lĩnh vực vận tải biển toàn cầu, vận tải biển chỉ là một khía cạnh của mạng lưới hậu cần toàn diện. Các thành phần khác bao gồm mạng lưới lưu trữ, phân phối và chuyển phát nhanh quốc tế, cũng như nền tảng dữ liệu hậu cần.

Xuất khẩu của Trung Quốc đã tiếp cận hơn 220 quốc gia và khu vực, nhưng vẫn chưa có các doanh nghiệp logistics có năng lực vận chuyển toàn cầu như UPS, FedEx, DHL. Tuy nhiên, điều đó đang thay đổi.

CÔNG TY NÀO SẼ TRỞ THÀNH "AMAZON CỦA TRUNG QUỐC"?

Một đối thủ mới nổi đáng gờm là Cainiao, chi nhánh hậu cần của Alibaba, được các nhà phân tích Trung Quốc so sánh với cả Amazon và Flexport, công ty giao nhận và môi giới vận chuyển hỗ trợ công nghệ.

Cainiao bắt đầu vào năm 2013, chủ yếu tập trung vào phần mềm, cung cấp nền tảng thông tin hậu cần kết nối năng lực giao hàng của nhiều đối tác hậu cần, bao gồm FedEx và UPS.

Tuy nhiên, Cainiao ngày càng đầu tư mạnh vào cơ sở hạ tầng vật chất, xây dựng mạng lưới nhà kho, trung tâm phân phối, trạm đón và trả khách và các trung tâm hậu cần tích hợp, bao gồm một ở Bỉ và một ở Malaysia. Tất cả đều được củng cố và hỗ trợ bởi hệ thống tự động và phần mềm độc quyền của Cainiao.

Chiến lược đó dường như đang mang lại hiệu quả. Theo dữ liệu của công ty, Cainiao giao trung bình hàng ngày 4,5 triệu gói hàng xuyên biên giới và quốc tế trong năm FY2022 - một con số khiến nó phải cạnh tranh trực tiếp với những gã khổng lồ hậu cần nổi tiếng như FedEx và UPS.

Theo người phát ngôn của công ty, mặc dù Cainiao không tự mình phân phối số lượng lớn các gói hàng này, nhưng đây là “đầu mối liên hệ chính” và có “khả năng hiển thị đầy đủ” về luồng bưu kiện.

THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ THÚC ĐẨY LOGISTICS

Trong khi đó, TikTok,có kế hoạch xây dựng “hệ thống thực hiện thương mại điện tử quốc tế” bao gồm các kho hàng và trung tâm thực hiện sản phẩm ở Mỹ để tăng tốc độ vận chuyển hàng hóa từ Trung Quốc - bất cứ thứ gì từ tinh thể thạch anh đến mỹ phẩm - cho người tiêu dùng Mỹ và kể cả khâu trả lại sản phẩm cũng dễ dàng hơn.

Rui Ma, một nhà phân tích công nghệ và nhà đầu tư cho biết: “Các công ty Trung Quốc có cơ hội thực sự nâng cấp trải nghiệm khách hàng và họ sẽ trở nên cạnh tranh hơn so với các đối thủ Mỹ”.

Đối với TikTok, điều đó có nghĩa là sẽ có nhiều doanh thu hơn. Đối với chính phủ Trung Quốc, sự thành công ở nước ngoài của một công ty thương mại điện tử như TikTok cũng là yếu tố giúp họ có thể theo đuổi tham vọng hậu cần toàn cầu của mình.

Trong kế hoạch 5 năm mới nhất về phát triển thương mại điện tử được công bố vào tháng 11 năm 2021, Bộ Thương mại Trung Quốc lưu ý rằng “bằng cách ra nước ngoài, các doanh nghiệp thương mại điện tử đã đẩy nhanh sự phát triển toàn cầu của ngành hậu cần, thanh toán di động và các lĩnh vực khác”.