Từ Cambridge đến Tô Châu: Hành trình trở thành kỳ lân công nghệ của một startup AI Trung Quốc

Việc chuyển từ Cambridge (Anh) sang Tô Châu (Trung Quốc) đã trở thành bước ngoặt quan trọng giúp AI Speech, một công ty khởi nghiệp về trí tuệ nhân tạo (AI), đạt được mức định giá hàng tỷ USD, trở thành một trong những kỳ lân công nghệ nổi bật của Trung Quốc.

Theo China South Morning Post, năm 2007, Yu Kai, một nghiên cứu sinh tiến sĩ người Trung Quốc tại Đại học Cambridge, cùng với một người bạn học cũ thành lập một startup tập trung vào công nghệ nhận diện giọng nói để hỗ trợ người nước ngoài học tiếng Trung. Chỉ một năm sau, vào năm 2008, Yu Kai và đội ngũ của mình quyết định trở về Trung Quốc, với mục tiêu tận dụng thị trường rộng lớn và nguồn nhân lực dồi dào của đất nước để thúc đẩy sự phát triển của công ty non trẻ này.

CHÍNH SÁCH CỦA TRUNG QUỐC ĐÓNG VAI TRÒ QUAN TRỌNG HỖ TRỢ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CÔNG TY

Việc chuyển từ Cambridge, một trung tâm học thuật danh tiếng, sang Tô Châu – một thành phố ở miền Đông Trung Quốc khi đó nổi tiếng với những khu vườn cổ kính và kênh đào hơn là ngành công nghệ – dường như là một lựa chọn bất ngờ. Tuy nhiên, quyết định này đã chứng minh là một bước đi đầy cảm hứng. 

Công ty của Yu Kai, AI Speech, hiện đang dẫn đầu làn sóng bùng nổ AI tại Trung Quốc với vai trò tiên phong trong lĩnh vực AI hội thoại.

Công ty đã huy động được hàng trăm triệu USD qua nhiều vòng gọi vốn, được Viện Nghiên cứu Hurun công nhận là một kỳ lân AI.

Công nghệ của AI Speech hiện cung cấp phần mềm kích hoạt bằng giọng nói cho các nhà sản xuất ôtô như Mercedes-Benz và BYD, cũng như các thương hiệu thiết bị gia dụng thông minh như Midea và Haier. Ngoài ra, công ty còn phát triển chip AI và các thiết bị văn phòng thông minh như micro và loa.

Dù phần lớn nguồn vốn của AI Speech đến từ các nhà đầu tư tư nhân và doanh thu của chính công ty, Yu Kai nhấn mạnh rằng các chính sách công nghiệp của Trung Quốc đã đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ sự phát triển của công ty.

Ông chia sẻ: “Chỉ có Trung Quốc mới có các kế hoạch phát triển kinh tế và xã hội 5 năm. Sự nhất quán và liên tục trong chính sách công nghiệp của nước này vượt trội hơn nhiều so với các quốc gia khác. Dù một số chính sách không trực tiếp nhắm đến chúng tôi, chẳng hạn như việc thúc đẩy xe điện thông minh, nhưng với tư cách là nhà cung cấp công nghệ cốt lõi liên quan, chúng tôi đã nhận được sự hỗ trợ gián tiếp mạnh mẽ từ các chính sách này”.

Những startup Trung Quốc như DeepSeek trong lĩnh vực AI sáng tạo và Unitree trong lĩnh vực robot đã thu hút sự chú ý toàn cầu trong năm nay. Tuy nhiên, thành công của họ được xây dựng dựa trên hàng thập kỷ chính sách kiên nhẫn, khi Trung Quốc từng bước nâng cấp cơ sở công nghiệp và tăng cường năng lực đổi mới sáng tạo.

Ngay từ năm 2006, Hội đồng Nhà nước Trung Quốc đã xác định tương tác người-máy – nền tảng thiết yếu cho công nghệ AI – là một trọng tâm trong kế hoạch phát triển khoa học và công nghệ dài hạn. Đến Kế hoạch 5 năm lần thứ 14 (2021-2025), Trung Quốc tiếp tục nâng cấp AI thành một ngành công nghiệp trọng điểm, mở ra một làn sóng chính sách hỗ trợ mới.

Trong khi đó, chính quyền địa phương tại Tô Châu đã không ngừng nỗ lực để thu hút các doanh nghiệp từ khắp nơi trên thế giới chuyển đến Khu Công nghiệp Tô Châu, một khu vực phát triển được thành lập chung với Singapore vào năm 1994.

Yu Kai kể lại: “Chính quyền Tô Châu đã quảng bá đầu tư tại Cambridge từ trước khi chúng tôi bắt đầu kinh doanh – đó là cách chúng tôi quen biết nhau. Khi chúng tôi quyết định trở về Trung Quốc, họ đã đến Cambridge một lần nữa để tiếp tục trao đổi”. Sự tiếp cận tận tình này đã thuyết phục Yu Kai và đội ngũ của mình chọn Khu Công nghiệp Tô Châu thay vì các trung tâm khởi nghiệp sôi động như Trung Quan Thôn ở Bắc Kinh hay khu công nghệ cao Trương Giang ở Thượng Hải.

Yu Kai nhận xét: “Tô Châu có nền tảng vững chắc để phát triển. Điều thu hút chúng tôi là các khu công nghiệp được quy hoạch bài bản, chính sách hỗ trợ công nghệ rõ ràng và sự cam kết của chính quyền. Hơn nữa, so với các trung tâm khởi nghiệp như Thượng Hải hay Bắc Kinh, Tô Châu là lựa chọn tiết kiệm chi phí hơn".

Năm 2017, Khu Công nghiệp Tô Châu trở thành khu phát triển cấp quốc gia đầu tiên tại Trung Quốc ưu tiên phát triển AI và đưa ra các chính sách hỗ trợ chuyên biệt cho lĩnh vực này. Hai năm sau, chính quyền thành phố Tô Châu công bố kế hoạch biến thành phố thành một trung tâm hàng đầu về đổi mới và khởi nghiệp AI. 

HỖ TRỢ CHIẾN LƯỢC TỪ CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG

Theo Fan Shuai, giám đốc nghiên cứu và phát triển tại AI Speech, các chính sách thu hút nhân tài của chính quyền đã đặc biệt hỗ trợ các startup công nghệ địa phương. Chẳng hạn, sinh viên tốt nghiệp năm 2024 nhận được trợ cấp trong hai năm nếu làm việc trong các ngành chiến lược như điện tử, cơ khí và khoa học máy tính tại Khu Công nghiệp Tô Châu.

Cụ thể, cử nhân nhận 10.000 nhân dân tệ (khoảng 1.390 USD) mỗi năm, thạc sĩ nhận 20.000 nhân dân tệ, và tiến sĩ nhận 30.000 nhân dân tệ. Ngoài ra, mỗi tiến sĩ mới tốt nghiệp làm việc tại khu công nghiệp còn được nhận trợ cấp một lần 120.000 nhân dân tệ.

Dù không có trợ cấp trực tiếp cho các công ty, chính quyền địa phương hàng năm khởi xướng các dự án nghiên cứu, cho phép các công ty như AI Speech giải quyết các thách thức trong phát triển sản phẩm đồng thời nhận được một phần tài trợ. Fan Shuai chia sẻ: “Chính quyền đã làm rất nhiều. Mỗi năm, chúng tôi dẫn đầu các dự án hợp tác với các trường đại học để xin tài trợ. Nếu được phê duyệt, chúng tôi có thể nhận hàng chục triệu nhân dân tệ”.

Những dự án này cũng giúp tăng cường mối liên kết giữa các doanh nghiệp địa phương và các nhà nghiên cứu học thuật. Fan cho biết: “Trước đây, nghiên cứu tại các trường đại học và ngành công nghiệp thường không kết nối vì mục tiêu nghiên cứu không hướng đến ứng dụng công nghiệp. Nhưng giờ đây, khi một số dự án yêu cầu sự tham gia của doanh nghiệp, sự hợp tác với các trường đại học được cải thiện. Các trường tập trung vào đổi mới thuật toán, trong khi doanh nghiệp đóng góp vào việc triển khai thực tế những thuật toán đó".

China South Morning Post cho rằng hành trình từ Cambridge đến Tô Châu của AI Speech không chỉ là câu chuyện về sự phát triển của một startup mà còn là minh chứng cho sức mạnh của chính sách công nghiệp và sự hỗ trợ chiến lược từ chính quyền địa phương trong việc thúc đẩy đổi mới công nghệ tại Trung Quốc.