Xuất khẩu công nghệ AI của Trung Quốc bùng nổ

Dữ liệu thương mại công bố mới đây cho thấy các sản phẩm liên quan đến AI hiện không chỉ là động lực tăng trưởng kinh tế mới của Trung Quốc mà còn củng cố vai trò trung tâm của nước này trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

PHẦN CỨNG AI TRỞ THÀNH ĐỘNG LỰC TĂNG TRƯỞNG XUẤT KHẨU MỚI CỦA TRUNG QUỐC

Theo số liệu do Tổng cục Hải quan Trung Quốc công bố, xuất khẩu mạch tích hợp (IC) của nước này trong tháng 4 tăng mạnh cả về giá trị lẫn sản lượng. Giá trị xuất khẩu chip đạt 31,09 tỷ USD, tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước, trong khi sản lượng tăng 3,7%, lên 32,04 tỷ đơn vị.

Cùng thời điểm, xuất khẩu máy xử lý dữ liệu tự động và linh kiện – bao gồm máy tính, laptop và máy chủ – tăng tới 47,6% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 23,81 tỷ USD.

Theo Bank of America (BofA), riêng hai nhóm sản phẩm này đã đóng góp khoảng một nửa mức tăng trưởng xuất khẩu tổng thể của Trung Quốc trong tháng 4.

Các nhà phân tích của Citic Securities cho rằng vai trò nổi bật của sản phẩm công nghệ trong dữ liệu thương mại tháng 4 phản ánh thực tế rằng các mặt hàng liên quan đến năng lực tính toán đang trở thành “động lực tăng trưởng mới và quan trọng” cho xuất khẩu Trung Quốc, trong bối cảnh nhu cầu AI toàn cầu bùng nổ.

Trong vài năm gần đây, sự phát triển nhanh của AI tạo sinh đã thúc đẩy nhu cầu mạnh mẽ đối với trung tâm dữ liệu, máy chủ AI, GPU, chip nhớ và các thiết bị điện toán hiệu năng cao. Trung Quốc, với lợi thế về năng lực sản xuất quy mô lớn và chuỗi cung ứng hoàn chỉnh, đang nổi lên như một trong những trung tâm cung ứng phần cứng AI lớn nhất thế giới.

Ông Larry Hu, kinh tế trưởng phụ trách Trung Quốc của Macquarie Group, nhận định nền kinh tế Trung Quốc hiện đang đối mặt với “hai cú sốc song song”: làn sóng AI và khủng hoảng Iran. Tuy nhiên, theo ông, tác động tích cực từ AI hiện vẫn lớn hơn đáng kể so với những rủi ro địa chính trị.

“Cho đến nay, làn sóng AI đã bù đắp nhiều hơn tác động tiêu cực từ cuộc khủng hoảng Iran”, ông nói.

Không chỉ hàng hóa công nghệ tăng mạnh, xuất khẩu dịch vụ thâm dụng tri thức của Trung Quốc cũng ghi nhận xu hướng đi lên. Trong quý I năm nay, các dịch vụ viễn thông, máy tính và công nghệ thông tin tăng 6,1%, nhờ nhu cầu ngày càng lớn đối với các mô hình AI của Trung Quốc trên thị trường quốc tế.

Theo Citic Securities, nhu cầu liên quan đến AI sẽ tiếp tục thúc đẩy xuất khẩu bán dẫn và nâng đỡ tăng trưởng thương mại của Trung Quốc trong suốt năm 2026.

NHIỀU BIG TECH MỸ SẮP SỬA ĐẾN TRUNG QUỐC

Dữ liệu thương mại tích cực được công bố chỉ vài ngày trước cuộc gặp được mong đợi giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Bắc Kinh.

Đáng chú ý, ông Trump sẽ đi cùng một phái đoàn doanh nghiệp công nghệ lớn của Mỹ, trong đó có Giám đốc điều hành Tesla Elon Musk, CEO Apple Tim Cook và bà Dina Powell McCormick – Chủ tịch kiêm Phó chủ tịch Meta Platforms.

Theo South China Morning Post, sự hiện diện của các lãnh đạo công nghệ Mỹ cho thấy các tập đoàn công nghệ hàng đầu vẫn coi Trung Quốc là thị trường và mắt xích quan trọng trong chiến lược phát triển AI toàn cầu, bất chấp căng thẳng thương mại và cạnh tranh công nghệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Ông Arthur Kroeber, đồng sáng lập Gavekal Dragonomics, nhận định các doanh nghiệp Mỹ sẽ tìm kiếm “nhiều ưu đãi” từ Bắc Kinh trong chuyến đi lần này.

Theo ông, Elon Musk có thể muốn xin giấy phép triển khai dịch vụ robotaxi tại Trung Quốc cũng như mở rộng thị trường cho các robot tích hợp AI của Tesla.

Trong khi đó, bà Lizzi C. Lee, chuyên gia tại Trung tâm Phân tích Trung Quốc thuộc Asia Society Policy Institute, cho rằng vị thế ngày càng lớn của Trung Quốc trong xuất khẩu phần cứng AI đang giúp Bắc Kinh có thêm lợi thế chiến lược trước thềm hội nghị.

“Điều này củng cố lập luận rằng Trung Quốc vẫn giữ vai trò trung tâm trong sản xuất liên quan đến AI và trong các chuỗi cung ứng công nghệ tiên tiến toàn cầu, ngay cả dưới áp lực thuế quan”, bà nói.

Tuy nhiên, bà cũng cảnh báo sự trỗi dậy mạnh mẽ của Trung Quốc trong lĩnh vực phần cứng AI có thể khiến Mỹ và châu Âu gia tăng lo ngại về tình trạng dư thừa công suất cũng như mức độ phụ thuộc chuỗi cung ứng.

Theo Citic Securities, các “sản phẩm năng lực tính toán” – bao gồm chip bán dẫn, thiết bị sản xuất chip và máy chủ – chiếm 7,2% tổng kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc trong ba tháng đầu năm nay, tăng mạnh so với mức 4,9% của cả năm 2025.

Con số này cho thấy AI đang nhanh chóng trở thành một trụ cột mới của nền kinh tế xuất khẩu Trung Quốc, trong bối cảnh lĩnh vực bất động sản suy yếu kéo dài và nhu cầu tiêu dùng nội địa phục hồi chưa đồng đều.

TRUNG QUỐC VẪN PHỤ THUỘC LỚN VÀO NHẬP KHẨU CÔNG NGHỆ

Dù xuất khẩu công nghệ tăng mạnh, các chuyên gia cho rằng phần lớn mức tăng hiện nay đến từ giá bán tăng cao hơn là sản lượng thực tế.

Các nhà phân tích của Bank of America lưu ý rằng tăng trưởng xuất khẩu công nghệ của Trung Quốc chủ yếu mang tính “dẫn dắt bởi giá”, khi giá trị xuất khẩu tăng mạnh trong lúc khối lượng hàng hóa chỉ biến động tương đối hạn chế.

Citic Securities cũng cho biết giá chip, linh kiện máy tính và các thành phần điện tử tăng mạnh đã tạo lực đẩy lớn cho giá trị xuất khẩu của Trung Quốc.

Theo Counterpoint Research, giá chip nhớ toàn cầu được dự báo tăng từ 40% đến 50% trong quý I năm nay, sau đó tiếp tục tăng thêm khoảng 20% trong quý II.

Sự leo thang giá cả phản ánh nhu cầu toàn cầu bùng nổ đối với hạ tầng AI, đặc biệt từ các công ty công nghệ Mỹ, châu Âu và Trung Đông đang đẩy mạnh đầu tư vào trung tâm dữ liệu và mô hình AI thế hệ mới.

Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu công nghệ để đáp ứng nhu cầu trong nước.

Trong tháng 4, lượng chip nhập khẩu của Trung Quốc tăng 11,3% so với cùng kỳ năm ngoái, còn giá trị nhập khẩu tăng tới 54,7%, chủ yếu do nhu cầu ngày càng lớn đối với năng lực tính toán AI.

Bank of America nhận định xu hướng gia tăng đầu tư vốn cho AI sẽ tiếp tục tạo “hỗ trợ mang tính chu kỳ” cho cả xuất khẩu lẫn nhập khẩu của Trung Quốc trong thời gian tới.