Chủ tịch Hạ viện Mỹ sắp nghỉ việc, Đảng Cộng hòa lo khủng hoảng lãnh đạo

Chủ tịch Hạ viện Mỹ Paul Ryan sẽ không tái tranh cử và sẽ nghỉ việc vào đầu năm 2019. Động thái "buông xuôi" này được coi là một đòn giáng mạnh vào Đảng Cộng hòa và Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội đang đến gần.

Theo hãng tin Reuters, kế hoạch ra đi của ông Ryan dẫn tới một cuộc khủng hoảng lãnh đạo ở Hạ viện, giữa lúc Đảng Cộng hòa cần phải tập trung để bảo vệ đa số ghế trong lưỡng viện Quốc hội và thúc đẩy các chính sách của Tổng thống Trump. Tuyên bố của ông Ryan gây sửng sốt cho nhiều nghị sỹ Cộng hòa vốn dĩ đã lo ngại về triển vọng của họ trong cuộc bầu cử diễn ra vào tháng 11 năm nay.

"Sự việc này sẽ mở ra một cuộc chiến giữa những người Cộng hòa về việc ai sẽ trở thành Chủ tịch Hạ viện tiếp theo. Mọi người sẽ chẳng còn để ý tới việc giữ đa số ghế ở Hạ viện nữa", một nhân vật Cộng hòa kỳ cựu để nghị không lộ danh tính phát biểu.

Chương trình nghị sự 2018 của ông Trump, bao gồm xây tường ngăn biên giới Mexico và tăng đầu tư cơ sở hạ tầng, hiện đang trong tình trạng trì trệ. Giới quan sát cho rằng với sự ra đi của ông Ryan, tình hình khó có thể được cải thiện.

Đến nay, thành quả chính sách lớn nhất mà ông Trump đạt được sau gần 15 tháng cầm quyền vẫn là chương trình cải tổ thuế thông qua vào tháng 12 năm ngoái mà ông Ryan giữ một vai trò thúc đẩy không nhỏ, cho dù mối quan hệ giữa ông Trump và ông Ryan nhiều khi chẳng mấy tốt đẹp.

Khi được hỏi liệu ông Trump có ảnh hưởng gì đến quyết định của ông về việc không tái tranh cử, ông Ryan trả lời: "Không hề". Tuy nhiên, trong một cuộc trả lời phỏng vấn trang Politico, ông Ryan nói ông ước gì ông Trump đăng ít trạng thái lên mạng xã hội Twitter hơn. "Sẽ là tốt hơn nếu có những cuộc thảo luận riêng tư, thay vì tranh cãi công khai", ông nói.

Tuyên bố của ông Ryan đánh dấu sự xáo trộn nhân sự mới nhất ở Washington trong năm cầm quyền thứ hai của ông Trump. Gần đây, một loạt quan chức Nhà Trắng và nội các Mỹ đã thay nhau từ chức hoặc bị sa thải.

Ông Ryan cũng nói ông sẽ không có ý định sẽ ra tranh cử Tổng thống Mỹ vào năm 2020 hoặc sau đó. "Tôi sẽ không tranh cử Tổng thống. Đó không phải là kế hoạch của tôi", ông nói với CNN.

Ông Ryan trở thành Chủ tịch Hạ viện Mỹ vào năm 2015 sau khi nghị sỹ cùng Đảng Cộng hòa John Boehner rời cương vị này vì mâu thuẫn với cánh hữu trong đảng.

Vào năm 2016, ông Ryan không muốn ủng hộ ông Trump trở thành ứng cử viên đại diện cho Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ, nhưng cuối cùng cũng đã tuyên bố ủng hộ vị tỷ phú địa ốc.

Trong thời gian ông Trump tranh cử, ông Ryan bày tỏ lo ngại về việc ông Trump kêu gọi cấm người Hồi giáo nhập cảnh vào Mỹ hay việc ông Trump chỉ trích một thẩm phán Mỹ gốc Mexico. Một tháng trước cuộc bầu cử, ông Ryan nói ông "phát ốm" vì những phát ngôn của ông Trump về chuyện "sờ soạng" phụ nữ trong một đoạn băng ghi âm từ năm 2005.

Sau khi ông Trump đắc cử vào tháng 11/2016, ông Ryan thể hiện thái độ mềm mỏng hơn.

Việc ông Ryan ra đi có thể gia tăng triển vọng của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử tháng 11. Phe Dân chủ cần phải giành thêm ít nhất 23 ghế so với số ghế hiện nay họ đang có để chiếm đa số trong Hạ viện gồm 435 ghế.