Đề xuất Nhật Bản hỗ trợ hình thành bản đồ ngành công nghiệp hỗ trợ

Các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam hiện vẫn phải tìm mua linh phụ kiện từ các nước khác phục vụ cho sản xuất ...

Việc sản xuất phụ thuộc quá nhiều vào nguyên vật liệu, linh kiện nhập khẩu cũng là rủi ro không nhỏ của các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam.

Song Hà

18/09/2018 16:39

Tập trung phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam nhằm nâng cao hơn nữa năng lực cạnh tranh ngành công nghiệp này là một trong những mục tiêu quan trọng của Hiệp định Đối tác kinh tế Việt Nam - Nhật Bản (VJEPA) ký kết ngày 25/12/2008 và có hiệu lực từ tháng 10/2009.

Khảo sát của Tổ chức xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) chỉ rõ, ngành công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam hiện chưa phát triển. Tỷ lệ cung ứng nguyên vật liệu, linh kiện còn thấp. Đơn cử năm 2017, tỷ lệ nội địa hóa nguyên vật liệu cung ứng cho ngành công nghiệp chế biến, chế tạo ở mức 33,2%, giảm nhẹ so với năm 2016 - thấp nhất trong số 6 quốc gia được khảo sát. Đặc biệt, tỷ lệ cung ứng của doanh nghiệp nội địa các vùng miền có sự chênh lệch, nếu ở miền Nam là 15,8% thì ở miền Bắc chưa đạt 10%.

Chính vì vậy, các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam hiện vẫn phải tìm mua linh phụ kiện từ các nước khác phục vụ cho sản xuất tại Việt Nam để xuất khẩu. Ông Suzuki Kazuya, Giám đốc Chương trình liên kết doanh nghiệp, Công ty NC Network cho biết, thời gian tới, chính sách về việc mua bán các linh kiện, nguyên vật liệu của doanh nghiệp Nhật Bản là tăng tỷ lệ nội địa hoá tại nơi doanh nghiệp đầu tư. Việc sản xuất phụ thuộc quá nhiều vào nguyên vật liệu, linh kiện nhập khẩu cũng là rủi ro không nhỏ của các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam.

Đầu tư vào Việt Nam từ năm 2001, Canon Việt Nam hiện có 378 nhà cung cấp, nhưng nhà cung cấp nội địa mới chiếm 45% tổng số nhà cung cấp (170). Bà Đào Thu Huyền, Phó tổng giám đốc, Văn phòng giám đốc Canon cho biết, năng lực sản xuất của các nhà cung ứng Việt Nam còn thấp. Bên cạnh đó, thiếu vốn, thiếu thiết bị, yếu về kỹ thuật, chất lượng không ổn định... vẫn là những điểm yếu của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam. Hơn nữa, các nhà sản xuất Việt Nam khó đạt các sản phẩm chất lượng và ổn định, đáp ứng tiêu chuẩn môi trường và giá cả cạnh tranh.

Trong khi đó, nhu cầu sản phẩm cung cấp nội địa trong tương lai của Canon Việt Nam rất lớn. Cụ thể, với nhóm ngành cơ khí, Canon có nhu cầu với sản phẩm khuôn, băng đai, cao su, đai truyền, ốc vít... Với ngành điện, Canon mong muốn tìm được nhà cung ứng các sản phẩm tụ điện, cuộn cảm ứng, giàn ống, máy biến áp, dây USB, FFC... và hộp, túi nhựa...

Một số doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ nhiều lần tham gia các cuộc tiếp xúc, kết nối với các doanh nghiệp Nhật Bản lại cho rằng, những yêu cầu chất lượng, công nghệ phía doanh nghiệp Nhật đặt ra không khó, cái khó với họ là giá thành sản phẩm phải cạnh tranh. Để đáp ứng điều này, doanh nghiệp phải đầu tư lớn nhằm cải thiện quy trình sản xuất, tiết giảm chi phí không cần thiết như: giảm nhân công thừa, giảm thời gian thừa tại nhiều khâu...

Ông Phạm Văn Tam, Chủ tịch Tập đoàn Asanzo đồng tình, những sản phẩm công nghiệp hỗ trợ về nhựa, hay cơ khí, ốc, dây sạc Việt Nam làm rất tốt song họ không kết nối được với các doanh nghiệp có nhu cầu. Nếu có tìm tới thì dường như doanh nghiệp có gì bán cái đó chứ không đúng mục tiêu mà bên mua đang cần tìm.

Theo ông Suzuki Kazuya, giảm chi phí chính là lý do lớn nhất cho việc tăng tỷ lệ nội địa hoá tại địa phương mà doanh nghiệp Nhật đầu tư. Do đó, điều cốt lõi trong việc kinh doanh với các doanh nghiệp Nhật Bản chính là nâng cao chất lượng sản phẩm và hoạt động quảng cáo. doanh nghiệp Việt Nam cần phải có nhiều hơn các cuộc xúc tiến trực tiếp với bên mua nhằm tăng cường hiệu quả kết nối.

Để hỗ trợ kết nối doanh nghiệp cung ứng của Việt Nam với các nhà đầu tư Nhật Bản, JETRO đã tổ chức rất nhiều sự kiện nhằm hiện thực hoá Hiệp định VJEPA. Sắp tới triển lãm "Supporting Industry Show 2018" sẽ diễn ra với mục tiêu hỗ trợ kết nối các doanh nghiệp tham gia để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa. Tại triển lãm này, 18 công ty lớn đến từ Nhật Bản sẽ tham gia với tư cách "người mua hàng- buyer". 30 công ty Việt Nam tham dự như "nhà cung cấp - supplier". Chương trình sẽ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Nhật Bản tìm được nhà cung ứng linh kiện Việt Nam phù hợp và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho các doanh nghiệp Việt Nam quảng bá sản phẩm, tìm được khách hàng tiềm năng.

Trong chuyến công tác tới Tokyo, Nhật Bản cuối tháng 6 vừa qua, tại buổi hội đàm với Bộ trưởng Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) Hiroshige Seko, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh đã thẳng thắn nêu một số vấn đề trong việc hỗ trợ Việt Nam phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ. 

Cụ thể, phía Nhật Bản hỗ trợ kinh nghiệm, tư vấn kỹ thuật để Việt Nam xây dựng Luật Phát triển công nghiệp hỗ trợ; phối hợp với Bộ Công Thương tiến hành nghiên cứu kết nối sản xuất và tiêu dùng trong các khu công nghiệp trên toàn lãnh thổ Việt Nam để hình thành bản đồ ngành công nghiệp hỗ trợ cho sự phát triển công nghiệp Việt Nam.

Ông Trần Tuấn Anh cũng nhấn mạnh sự hỗ trợ trong việc đào tạo tư vấn, nâng cao nguồn lực theo mô hình KOSEN (mô hình đào tạo chất lượng cao) của Nhật; xây dựng Trung tâm hỗ trợ phát triển công nghiệp (IDC) trực thuộc Bộ Công Thương theo mô hình Trung tâm máy móc dùng chung của Nhật Bản. Đồng thời, hỗ trợ Việt Nam gói tín dụng riêng để phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Việt Nam với lãi suất phù hợp tập trung vào 6 ngành ưu tiên: dệt may da giầy, điện tử, sản xuất lắp ráp ô tô, cơ khí chế tạo, các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ phục vụ các ngành công nghiệp công nghệ cao.