ASEAN đã phát triển như thế nào sau 50 năm?

Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) có nhiều điều để ăn mừng khi kỷ niệm 50 năm thành lập: tiến bộ kinh tế và xã hội, vị trí công xưởng sản xuất, và sự ổn định chính trị tương đối - theo hãng tin Bloomberg.

Trong số 10 quốc gia thành viên ASEAN, có một số nước đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế vào hàng nhanh nhất thế giới như Philippines và Việt Nam, với mức tăng hàng năm hơn 6%. Sự kết hợp giữa dân số hơn 620 triệu người và một nền kinh tế khu vực hơn 2,6 nghìn tỷ USD mang lại cho ASEAN một tiềm năng đầu tư khổng lồ. Theo dự báo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), đến năm 2020, ASEAN sẽ trở thành nền kinh tế lớn thứ 5 trên thế giới.

Mặc dù vậy, Bloomberg nói rằng sự hội nhập giữa các nền kinh tế trong ASEAN vẫn còn một chặng đường dài để đi. Các doanh nghiệp trong khu vực vẫn đối mặt với những hạn chế, cho dù đã có một chiến lược được vạch ra vào năm 2015 như một lộ trình nhằm xóa bỏ các hàng rào thương mại và thiết lập một thị trường chung cho phép dòng chảy tự do của hàng hóa, dịch vụ và lao động.

Ngoài ra, sự đa dạng thể chế chính trị giữa các quốc gia trong ASEAN cũng bị xem là một rào cản đối với hội nhập khu vực.

“Các nước vẫn đang đặt cá nhân mình lên trên hết và tiếp theo mới là ASEAN”, chuyên gia kinh tế Song Seng Wun thuộc ngân hàng CIMB Private Banking ở Singapore, nhận xét.

ASEAN được thành lập vào ngày 8/8/1967 ở Bangkok, Thái Lan. Năm thành viên sáng lập bao gồm Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, và Thái Lan mong muốn tổ chức này sẽ giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và hòa bình trong khu vực. Kể từ đó, ASEAN đã chuyển mình từ một khu vực với những nền kinh tế nghèo nàn, chủ yếu là nông nghiệp, trở thành một trung tâm sản xuất với hàng loạt sản phẩm từ xe hơi tới điện thoại di động.

Bloomberg đã đưa ra 5 biểu đồ cho thấy sự phát triển của ASEAN sau 5 thập kỷ:

Triển vọng kinh tế

GDP của các nước ASEAN năm 1970 (trái) và năm 2016 (phải). Đơn vị: tỷ USD - Nguồn: Hội nghị Liên hiệp quốc về Thương mại và Phát triển/Bloomberg.

GDP của ASEAN đã tăng lên mức khoảng 2,6 nghìn tỷ USD vào năm 2016, tương đương nền kinh tế Anh, từ mức chỉ 37,6 tỷ USD vào năm 1970. Theo dự báo của BMI Research, kinh tế ASEAN sẽ tăng trưởng 4,9% trong năm 2018, trong đó Myanmar, Việt Nam và Philippines sẽ là những nền kinh tế tăng trưởng mạnh nhất khu vực.

Thương mại

Thương mại hàng hóa của các nước ASEAN qua các năm. Đơn vị: nghìn tỷ USD - Nguồn: Hội nghị Liên hiệp quốc về Thương mại và Phát triển/Bloomberg.

Một số nền kinh tế hàng đầu ở ASEAN như Singapore có mức độ phụ thuộc cao vào xuất khẩu, khiến những nước này chịu sự tác động mạnh của chu kỳ tăng trưởng toàn cầu. ASEAN cũng đã nổi lên thành một điểm đến thay thế Trung Quốc đối với các doanh nghiệp sản xuất, nhờ chi phí lao động “mềm” hơn, nhu cầu nội địa gia tăng, và cơ sở hạ tầng ngày càng tốt lên.

Tỷ trọng của thương mại nội khối tổng tổng kim ngạch thương mại của ASEAN qua các năm. Đơn vị: %  - Nguồn: Hội nghị Liên hiệp quốc về Thương mại và Phát triển/Bloomberg.

Tuy nhiên, thương mại giữa các thành viên ASEAN vẫn ở mức thấp so với các tổ chức khu vực khác như EU - theo công ty nghiên cứu kinh tế Capital Economics. Thương mại khu vực chiếm khoảng 1/5 tổng kim ngạch thương mại của ASEAN, so với tỷ lệ hơn 60% ở EU. Các rào cản phi thuế quan vẫn còn cao giữa các nước thành viên, đặc biệt là ở Indonesia.

Đầu tư

Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào ASEAN đã tăng khoảng 274 lần kể từ năm 1970. Đơn vị: tỷ USD - Nguồn: Hội nghị Liên hiệp quốc về Thương mại và Phát triển/Bloomberg.

Nhiều quốc gia trong ASEAN đang được hưởng lợi ích từ dân số. Trong khi các nền kinh tế như Trung Quốc, Nhật Bản và Hồng Kông chứng kiến lực lượng lao động suy giảm từ năm 2015, dân số trong độ tuổi lao đông của Đông Nam Á sẽ còn tiếp tục tăng đến năm 2020, theo dự báo của Nomura Holdings.

Triển vọng tăng trưởng khả quan đang giúp ASEAN thu hút vốn đầu tư từ bên ngoài. Trong đó, tập đoàn nước giải khát Coca-Cola đang mở rộng hoạt động ở Việt Nam và Myanmar, trong khi hãng công nghệ Apple đang mở trung tâm nghiên cứu ở Indonesia.