Trung Quốc giải thích vụ chặn máy bay Lào trên biển

Phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Trung Quốc vừa lên tiếng về vụ không cho máy bay Lào bay qua vùng nhận diện phòng không (ADIZ) mà nước này đơn phương tuyên bố trên biển Hoa Đông, hôm 25/7 vừa qua.

Trả lời báo The Diplomat, phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Trung Quốc Dương Vũ Quân nói: “Chúng tôi nhận được thông tin từ cơ quan hàng không dân dụng Trung Quốc rằng chuyến bay số hiệu QV 916 của Laos Airlines sẽ đi qua không phận của chúng tôi. Thế nhưng hồ sơ xin cấp phép bay của Lao Airlines không giải thích rõ ràng về hướng bay, và bộ phận kiểm soát không lưu Trung Quốc đã cố gắng liên lạc với Lao Airlines nhiều lần nhưng không nhận được phản hồi.”

Bộ Quốc phòng Trung Quốc cũng khẳng định rằng vụ việc này không liên quan đến ADIZ.

“Sáng 25/7, dù chưa được cấp phép nhưng chuyến bay số hiệu QV 916 vẫn cất cánh và dự định bay qua vùng không phận của Trung Quốc. Cơ quan kiểm soát không lưu Trung Quốc đã không cho phép chuyến bay xâm nhập vào không phận Trung Quốc, bởi hồ sơ không đầy đủ và điều đó hoàn toàn hợp pháp theo quy định hiện thời. Vụ việc không liên quan đến vùng nhận diện phòng không ở biển Hoa Đông”, ông Dương Vũ Quân nói.

Cuối năm 2013, Trung Quốc đơn phương thiết lập ADIZ ở biển Hoa Đông, đồng thời đưa ra nhiều tuyên bố về việc ADIZ sẽ có ý nghĩa như thế nào đối với hoạt động hàng không dân dụng trong khu vực.

Ngay sau động thái này từ phía Trung Quốc, Mỹ và Nhật đã từ chối công nhận ADIZ. Mỹ thậm chí còn gửi máy bay trinh sát đến khu vực không phận này, trong khi Nhật yêu cầu các hãng hàng không dân dụng không được tuân thủ yêu cầu từ phía Trung Quốc.

Theo nhà bình luận Ankit Panda trên tờ The Diplomat, ADIZ của Trung Quốc không thể làm phương hại đến lợi ích hàng không của các nước lớn như Mỹ hay Nhật, tuy nhiên, những nước nhỏ sẽ là nạn nhân của quyết định đơn phương này từ Trung Quốc.

Trước đó, thông tin từ Air Transport World tuần này cho hay, chuyến bay số hiệu QV 916 của hãng Lao Airlines từ sân bay Gimehae của Hàn Quốc về Vientian (Lào) đã bị cơ quan kiểm soát không lưu Trung Quốc buộc phải quay đầu trở lại Hàn Quốc.

Từ năm ngoái, phía Trung Quốc đã yêu cầu tất cả các chuyến bay dân dụng bay qua vùng biển Hoa Đông phải nộp trước kế hoạch bay, chi tiết kỹ thuật trước khi bay. Thế nhưng đây là lần đầu tiên một chuyến bay bị buộc phải quay đầu vì không tuân thủ yêu cầu đó từ phía Trung Quốc.

Trên thế giới, hiện có ít nhất 55 hãng hàng không vẫn thực hiện quy định này của Trung Quốc.

Cho đến nay, Chính phủ Lào chưa đưa ra bất kỳ bình luận chính thức nào, và nhiều khả năng nước này cũng sẽ không phản ứng, bởi lo ngại về tác động xấu có thể xảy đến khi quan hệ kinh tế giữa Lào và Trung Quốc ngày một chặt chẽ hơn.

Trong khi đó, Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) - mà Lào là một thành viên - vẫn chưa đưa ra quan điểm về vụ việc.

Năm ngoái, Mỹ và Nhật đã nộp đơn đề nghị Tổ chức Hàng không dân dụng Quốc tế (ICAO) bác bỏ ADIZ của Trung Quốc trên biển Hoa Đông.

Tuy nhiên, theo ông Ankit Panda, dù Mỹ và Nhật có muốn hay không, thời gian tới nhiều khả năng nhiều hãng hàng không sẽ vẫn nộp hồ sơ xin phép bay lên cơ quan kiểm soát không lưu Trung Quốc.

Cho đến tháng 11/2013, nhiều nước vẫn tránh tuyên bố áp dụng ADIZ lên các khu vực có tranh chấp. Nhưng nếu có thể áp dụng thành công ADIZ, Trung Quốc có khả năng đảo ngược các tuyên bố chủ quyền trên biển Hoa Đông. Điều này sẽ tiềm ẩn rủi ro lớn đối với an ninh hàng hải - hàng không trên biển Hoa Đông.