Các cụ ta có câu "Nhất chữ, nhì tranh, tam sành, tứ mộc". Có thể thấy bên cạnh hoành phi, câu đối, thì tranh là thú chơi tao nhã không thể thiếu trong các dịp lễ tết.

Các cụ ta có câu "Nhất chữ, nhì tranh, tam sành, tứ mộc". Có thể thấy bên cạnh hoành phi, câu đối, thì tranh là thú chơi tao nhã không thể thiếu trong các dịp lễ tết.

Tranh dân gian ra đời để phục vụ đời sống văn hóa - tinh thần của nhân dân, phục vụ việc thờ cúng, trang hoàng trong lễ tết. Theo quan niệm truyền thống của người Việt, trong nhà vào dịp Tết thường phải có tranh treo để cảnh sắc thêm vui tươi, rực rỡ, con người thêm sảng khoái, giàu sức sống và xua đi những điều đen tối, rủi ro.

Đến hẹn lại lên, cứ khoảng tháng 7, tháng 8 hàng năm là các làng tranh đã tất bật chuẩn bị cho mùa tranh Tết. Khắp thôn làng rực rỡ sắc màu của giấy điệp, không một mảnh đất trống nào mà không được dân làng tận dụng để phơi giấy: từ sân nhà, sân đình, ven ngõ xóm, đường làng, dọc theo triền đê cho đến các nóc nhà, nóc bếp… Không khí trong làng rộn rạo từ sáng đến tối suốt mấy tháng liền như thế.

Thời điểm chợ tranh hoạt động nhộn nhịp nhất là vào các phiên tháng Chạp. Bà con, lái buôn, du khách từ khắp nơi đổ về thăm thú, xem tranh, mua tranh đông vui, tấp nập như trảy hội. Người đi sắm hàng Tết thường không bao giờ bỏ qua mẹt hàng tranh. Chỉ cần vài xu lẻ đã mua được một bức Tiến tài, Tiến lộc, Phú quý, Vinh hoa… về dán cửa nghinh Xuân. Sau phiên chợ cuối, những mớ tranh chưa bán hết được bọc kín cất đi chờ đến mùa tranh năm sau lại mang ra chợ bán.

Tìm lại thú chơi tranh Tết - Ảnh 1.
Tìm lại thú chơi tranh Tết - Ảnh 2.
Đề tài của tranh Tết hết sức phong phú, đa dạng, phản ánh từ những gì gần gũi, thân thiết nhất với đời sống thường nhật của người dân nơi thôn dã như con gà, đàn lợn, ông đồ, đám cưới, hái dừa, đánh ghen, chơi đu, đấu vật, bịt mắt bắt dê… đến những điều thiêng liêng, cao quý như tranh Sơn tinh Thủy tinh, Phù Đổng thiên vương, Bà Trưng, Bà Triệu, Tiến tài, Tiến lộc, Vinh hoa, Phú quý… Tranh Tết chính là hình ảnh cô đọng của sinh hoạt hàng ngày. Tranh Tết còn thể hiện những ước vọng về một cuộc sống thuận hòa, khỏe mạnh, hạnh phúc... cùng những khát khao hướng tới Chân - Thiện - Mỹ.

Các gia đình ở thành thị thường thích treo tranh bộ 2 bức - Nhị bình (hình chim công múa hay cá chép trông trăng), bộ 4 bức - Tứ bình (hình mai, lan, cúc, trúc tượng trưng cho bốn mùa hoặc bốn cô gái chơi đàn, thổi sáo, gõ phách, ca hát)... Các gia đình nông dân lại thích treo những bức tranh cổ truyền thuộc nhiều đề tài, thỏa mãn đồng thời nhiều nhu cầu. Tranh Gà trống sặc sỡ và oai vệ, tượng trưng cho 5 đức tính quý báu: văn, vũ, nhân, dũng, tín. Tranh Gà đàn và Lợn đàn thể hiện mong ước của nhà nông về một cuộc sống no ấm, gia đình đông vui, hòa thuận…

Tìm lại thú chơi tranh Tết - Ảnh 3.
Tìm lại thú chơi tranh Tết - Ảnh 4.
Ngày nay, tuy thú chơi tranh ngày Tết không còn được rộn ràng như trước, song nét đẹp văn hóa ấy đã ăn sâu vào đời sống tinh thần của nhiều thế hệ gia đình người Việt. Đã có nhiều người trẻ quay lại chọn cách chơi tranh như là một xu hướng tìm về cội nguồn, tôn vinh nét đẹp bản sắc văn hóa dân tộc.

Có người chọn chơi tranh nghệ thuật, tranh dân gian lại cũng có người tìm mua tranh từ các sản phẩm làng nghề truyền thống (tranh đồng, tranh thêu, tranh khảm trai, tranh chạm khắc gỗ...). Có người cầu kỳ hơn thì đặt họa sĩ vẽ theo chủ đề ngày Tết như các con giáp theo từng năm; hoa đào; phong cảnh chợ Tết; lễ hội làng hay những ký ức về phố cổ, phong cảnh làng quê Việt với cây đa, bến nước, sân đình.

Tuy nhiên, đối với những người sành chơi thì ngày Tết vẫn chọn chơi tranh dân gian treo bên chậu quất, cành đào, cùng khói hương trầm bảng lảng để gợi sâu thêm không khí Tết cổ truyền của dân tộc hoặc mua làm quà biếu bạn bè, người thân. Hiện nay, các mẫu tranh dân gian như "Tứ quý", "Tứ bình", "Tứ linh", "Lý ngư vọng nguyệt", "Thất đồng", "Hứng dừa"... được các làng nghề truyền thống chuyển thể sang các chất liệu khác như: gỗ, đồng, sơn mài, khảm trai..., thu hút được nhiều khách hàng chọn mua.

Tìm lại thú chơi tranh Tết - Ảnh 5.
Tìm lại thú chơi tranh Tết - Ảnh 6.
Với kích thước đa dạng từ 20cm đến 70cm, có bức từ 1 đến vài ba mét tùy thuộc vào không gian, vị trí và điều kiện của từng gia đình. Nghệ nhân Nguyễn Văn Đức, làng nghề La Xuyên cho biết: Một số mẫu tranh dân gian được chuyển thành sản phẩm làng nghề xuất phát từ nhu cầu chơi tranh Tết trên thị trường. Đây là xu hướng tích cực phát triển được tinh hoa giữa các sản phẩm làng nghề bởi các mẫu tranh dân gian sau khi chuyển sang các chất liệu khác vẫn giữ được tinh thần, đồng thời thêm vào đó là sự độc đáo của từng chất liệu và nét tài hoa từ đôi bàn tay người thợ thủ công.

Để có được chiếc bánh chưng ngon, ăn mềm vừa phải, không nát, không cứng thì đòi hỏi kinh nghiệm lựa chọn nguyên liệu để làm bánh.

Để có được chiếc bánh chưng ngon, ăn mềm vừa phải, không nát, không cứng thì đòi hỏi kinh nghiệm lựa chọn nguyên liệu để làm bánh.

Gần đến Tết, nhiều cửa hàng giới thiệu loại bánh chưng đặc sản được làm từ các loại gạo thượng hạng, ngon bậc nhất với những thương hiệu gạo nổi tiếng. Đi cùng với đó là giá cả cũng khá cao, nhiều loại bánh chưng được quảng cáo là gói bằng "gạo nếp đắt nhất" có giá lên tới 500.000 đồng/cặp. Nhiều người tiêu dùng cho rằng, nếu có được loại gạo dẻo nhất, thơm ngon nhất thì sẽ cho ra lò những chiếc bánh chất lượng cao, đi cùng với mẫu mã, hình thức bắt mắt. Vì thế, dù đắt, họ chấp nhận "ăn ít đi một tí nhưng được ăn ngon".

Tuy nhiên, nhiều nghệ nhân gói bánh chưng lâu năng lại cho rằng, không phải cứ mua loại gạo nếp càng ngon thì bánh càng ngon. Bởi trên thực tế, có loại nếp phù hợp để nấu xôi, lại có loại nếp phù hợp để làm bánh, nấu cơm lam, gói bánh chưng… Giống như khi làm bánh tẻ, loại gạo quá dẻo, thơm, thì khi xay, quấy bột, sẽ dính lại, nát, nhũn, khó nặn bánh. Bánh sẽ không ngon, không đạt độ giòn. Bởi thế người ta thường chọn loại gạo không dẻo, thậm chí là loại gạo nấu cơm sẽ rất cứng, khi nghiền ra làm bánh tẻ, sẽ cho bánh ngon.

Chọn gạo nếp nào để gói bánh chưng ngon? - Ảnh 1.
"Do đó, để chọn được loại gạo nếp làm bánh chưng ngon nhất, thì phải là loại gạo có độ dẻo vừa phải, không bị nát, nhũn khi nấu bánh. Gạo nếp để gói bánh chưng ngon phải là loại nếp mùa hay nếp cái hoa vàng, hạt bóng mẩy và đều nhau. Gạo ngâm khoảng 10 - 12 giờ bằng nước lạnh sau đó vo qua, để ráo nước và xóc muối trắng lượng vừa phải cho thêm vị đậm đà," PGS.TS Nguyễn Văn Hoan, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu lúa, Học viện Nông nghiệp cho biết.

Bạn hãy chọn loại nếp có hạt đều, mẩy ngon nhất là loại nếp cái hoa vàng, vừa thơm vừa dẻo. Gạo phải ngâm ít nhất là 8 tiếng rồi mới đãi sạch sạn, để cho ráo nước, rồi mới gói bánh. Mỗi chiếc bánh có thể gói từ 0,5 đến 1kg gạo, tuỳ độ to nhỏ mà bạn thích.

PGS – TS Nguyễn Thị Trâm – Viện nghiên cứu và phát triển cây trồng – Học viện Nông nghiệp Việt Nam cũng đưa ra một vài gợi ý chọn gạo nếp ngon: "Chúng ta có thể quan sát bằng mắt thường, gạo nếp ngon thường có hạt tròn, màu hơi đục, căng, không có những vết vàng hay chấm đen trên hạt gạo. Hạt gạo phải đều, không có hạt to hạt nhỏ vì nếu như vậy thì gạo đã được trộn vào. Những loại gạo có màu trắng như bột là loại gạo cũ đã xát lại hoặc gạo đã được đánh bóng nước mất chất dinh dưỡng..."

Chọn gạo nếp nào để gói bánh chưng ngon? - Ảnh 2.
Ngoài ra, bạn nên chọn loại gạo nếp sạch, có nguồn gốc rõ ràng. Có thể chọn gạo đóng túi để đảm bảo gạo được bảo quản tốt. Một người tiêu dùng sành sỏi sẽ biết được gao nếp ngon hay không chỉ thông qua mùi vị. Gạo nếp ngon sẽ có mùi thơm nhẹ và rất dễ chịu. Nếu gạo nếp bị tẩm hóa chất sẽ có mùi lạ, khi nấu thành xôi hay làm bánh thường bị mất mùi do quá trình phân hủy hóa học và cọ xát. Gạo nếp ngon là những hạt gạo chắc sau khi được phơi nắng kỹ càng. Gạo mới xay xát thường có mùi thơm tự nhiên, đặc trưng của từng giống gạo. Gạo xay nếu để lâu thì thường bị mất mùi và khi nấu sẽ không còn giữ được độ thơm ngon như gạo mới xay.

Ở nhiều nơi, để bánh chưng có màu xanh đẹp, người ta thường dùng lá riềng giã nát, sau đó hòa với nước, lọc lấy nước cốt, rồi trộn vào gạo bếp trước khi gói. Khi nấu chín, bánh sẽ mang màu xanh vô cùng hấp dẫn. Ngoài lá riềng, bạn cũng có thể dùng lá nếp xay nhỏ với nước rồi lọc lấy nước cốt, ngâm cùng gạo. Gạo ngâm ngấm màu xanh và rất thơm nhờ đó bánh sẽ có màu đẹp. Tuy nhiên cũng nên cho số lượng vừa phải nếu không mùi lá nếp sẽ át mùi của bánh chưng.

Gõ từ khóa và nhấn Enter