Bắc Kinh thúc đẩy trung tâm dữ liệu AI dùng “điện xanh”

Sự phát triển của AI đang khiến nhu cầu năng lượng toàn cầu bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới, buộc các chính phủ phải đồng thời giải quyết ba bài toán lớn: mở rộng hạ tầng số, bảo đảm an ninh năng lượng và duy trì cam kết giảm phát thải carbon.

Theo một kế hoạch hành động được công bố cuối tuần qua, chính quyền Trung Quốc sẽ đưa tỷ lệ sử dụng điện xanh trở thành một tiêu chí quan trọng trong quá trình vận hành các dự án trung tâm dữ liệu mới. Văn bản này được ban hành chung bởi bốn cơ quan gồm Cục Quản lý Năng lượng Quốc gia Trung Quốc (NEA), Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia (NDRC), Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT) và Cục Dữ liệu Quốc gia.

29 BIỆN PHÁP THÚC ĐẨY TÍCH HỢP NĂNG LƯỢNG XANH VÀ AI

Kế hoạch hành động đề xuất tổng cộng 29 biện pháp nhằm thúc đẩy quá trình tích hợp giữa năng lượng xanh và AI. Trong đó, các nhà vận hành trung tâm dữ liệu được khuyến khích liên tục nâng tỷ lệ sử dụng điện tái tạo thông qua cơ chế “chứng chỉ điện xanh” và thị trường giao dịch điện xanh.

Ngoài ra, Bắc Kinh cũng muốn thúc đẩy việc thay thế các hệ thống điện dự phòng chạy diesel bằng các giải pháp năng lượng sạch hơn nhằm giảm lượng khí thải trong vận hành hạ tầng số.

Theo các cơ quan quản lý, mục tiêu của chương trình là “xây dựng mô hình phát triển mới với sự trao quyền lẫn nhau và tích hợp sâu giữa AI và năng lượng” vào năm 2030.

Chính sách mới phản ánh nỗ lực ngày càng rõ rệt của Bắc Kinh trong việc điều phối sự mở rộng nhanh chóng của năng lực tính toán AI với chiến lược phát triển năng lượng tái tạo, đồng thời bảo đảm các cam kết giảm phát thải carbon mà Trung Quốc theo đuổi trong nhiều năm qua.

Trong báo cáo công tác chính phủ năm 2026 được Thủ tướng Trung Quốc trình bày tại kỳ họp hồi tháng 3, chính phủ lần đầu tiên nhấn mạnh việc cần phối hợp tốt hơn giữa nguồn cung điện và sự phát triển của hạ tầng tính toán AI trong chương trình xây dựng cơ sở hạ tầng mới.

Động thái này cho thấy AI không còn đơn thuần là một lĩnh vực công nghệ chiến lược, mà đang trở thành nhân tố ảnh hưởng trực tiếp tới quy hoạch năng lượng quốc gia của Trung Quốc.

Sự bùng nổ của AI, đặc biệt sau làn sóng mô hình ngôn ngữ lớn và các hệ thống AI tạo sinh, đã khiến nhu cầu vận hành các trung tâm dữ liệu tăng mạnh. Những hệ thống này đòi hỏi lượng điện năng khổng lồ để phục vụ quá trình huấn luyện mô hình và xử lý dữ liệu liên tục.

Theo Hội đồng Điện lực Trung Quốc, lượng điện tiêu thụ của lĩnh vực dịch vụ dữ liệu internet và các cơ sở tính toán đã tăng 44% trong quý I năm nay, đạt 22,9 tỷ kWh.

Đây là tốc độ tăng trưởng rất cao nếu so với mức tăng tiêu thụ điện của nhiều ngành công nghiệp truyền thống, cho thấy AI đang nhanh chóng trở thành một trong những “cơn khát điện” lớn nhất của nền kinh tế số Trung Quốc.

TRUNG QUỐC MUỐN BIẾN NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO THÀNH LỢI THẾ CẠNH TRANH AI

Không chỉ thúc đẩy sử dụng điện xanh, kế hoạch hành động mới còn đặt mục tiêu tăng cường ứng dụng các phần cứng và phần mềm AI “nội địa” trong lĩnh vực năng lượng.

Theo đó, Trung Quốc sẽ đẩy mạnh việc tối ưu các dòng chip AI trong nước để phục vụ các ứng dụng năng lượng, qua đó giảm sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt.

Giới chức Trung Quốc coi đây là bước đi quan trọng nhằm tạo ra mô hình phát triển đồng bộ giữa hạ tầng năng lượng và năng lực tính toán AI – hai yếu tố đang trở thành nền tảng của nền kinh tế số.

Theo ước tính của Học viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông Trung Quốc (CAICT), mức tiêu thụ điện của các trung tâm tính toán tại nước này có thể vượt 400 tỷ kWh mỗi năm vào năm 2030.

Chi phí điện hiện đã chiếm khoảng 50-70% tổng chi phí vận hành tại một số trung tâm dữ liệu. Điều này khiến vấn đề năng lượng không chỉ là bài toán môi trường mà còn là yếu tố sống còn đối với hiệu quả kinh tế của ngành AI.

Nhu cầu điện tăng vọt cũng thúc đẩy xu hướng dịch chuyển các dự án trung tâm dữ liệu sang khu vực phía Bắc và phía Tây Trung Quốc – nơi có nguồn tài nguyên điện gió và điện mặt trời dồi dào hơn, đồng thời giá điện thấp hơn so với các đô thị ven biển phát triển.

Các địa phương như Nội Mông, Cam Túc, Ninh Hạ hay Tân Cương đang nổi lên như những trung tâm hạ tầng số mới nhờ lợi thế về năng lượng tái tạo và quỹ đất lớn.

Chiến lược này giúp Trung Quốc vừa tận dụng được nguồn điện xanh quy mô lớn, vừa giảm áp lực cho hệ thống điện tại các thành phố lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải hay Thâm Quyến – nơi nhu cầu điện dân dụng và công nghiệp vốn đã ở mức cao.

Động thái mới của Bắc Kinh cũng phản ánh tham vọng biến năng lượng tái tạo thành lợi thế cạnh tranh trong cuộc đua AI toàn cầu.

Trong bối cảnh năng lực tính toán đang trở thành yếu tố quyết định sức mạnh công nghệ quốc gia, khả năng bảo đảm nguồn điện ổn định, chi phí thấp và phát thải thấp được xem là lợi thế chiến lược dài hạn.

Không chỉ Trung Quốc, nhiều nền kinh tế lớn khác cũng đang đối mặt với bài toán tương tự. Tại Mỹ và châu Âu, các công ty điện lực và cơ quan quản lý thời gian gần đây liên tục cảnh báo rằng tốc độ mở rộng nhanh chóng của các trung tâm dữ liệu AI có thể gây áp lực lớn lên lưới điện quốc gia.