Các công ty công nghệ lớn nhất đang chuyển rủi ro đầu tư AI đi đâu?

Vài tháng gần đây, Microsoft công bố hàng loạt thỏa thuận với tổng trị giá lên tới hàng chục tỷ USD để thuê năng lực tính toán phục vụ tham vọng AI. Trong khi đó, Meta huy động gần 30 tỷ USD tài chính để xây dựng một trung tâm dữ liệu khổng lồ tại bang Louisiana mà không phải ghi nhận khoản nợ này trên bảng cân đối kế toán.

Google cũng không nằm ngoài cuộc chơi khi cam kết thuê năng lực tính toán từ một công ty nhỏ, rồi bán lại một phần cho OpenAI.

Theo tác giả Karen Weise và Eli Tan trên tờ The New York Times, những thỏa thuận này có một điểm chung: cho phép các công ty tạo ra lợi nhuận hàng quý khổng lồ để giảm mức độ biến động tài chính trước làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu toàn cầu.

Những thỏa thuận này cũng cho thấy các cách thức mới mà các tập đoàn công nghệ lớn sử dụng để đẩy một phần rủi ro của cơn sốt AI sang vai các doanh nghiệp non trẻ - những bên sẵn sàng lao vào cuộc chơi để tìm kiếm cơ hội.

Chẳng những vậy, sự dịch chuyển này còn giúp những công ty như Meta và Microsoft nhanh chóng bổ sung năng lực tính toán, rồi chờ xem nhu cầu AI sẽ phát triển ra sao trước khi cam kết vào các dự án có thể kéo dài hàng chục năm.

Khi các công ty công nghệ cố gắng dự đoán nhu cầu năng lực tính toán mà AI sẽ cần trong nhiều năm tới, hàng nghìn tỷ USD cũng đang được đặt cược. Nếu các “ông lớn” quyết định rằng doanh nghiệp thực sự không cần đến toàn bộ lượng năng lực tính toán đó sau khi các thỏa thuận kết thúc, thì các công ty nhỏ hơn và những bên cho họ vay vốn sẽ phải gánh chịu hậu quả.

XÂY DỰNG MẠNG LƯỚI THỎA THUẬN ĐỂ TRÁNH GHI NHẬN KHOẢN NỢ

“Rủi ro giống như một tuýp kem đánh răng”, ông Shivaram Rajgopal, giáo sư về kế toán tại Trường Kinh doanh Columbia, phân tích. “Bạn bóp chỗ này thì sẽ trào ra chỗ khác. Rủi ro luôn tồn tại trong hệ thống, vấn đề chỉ là rủi ro nằm ở đâu”.

Những thỏa thuận này cũng khiến việc tài trợ cho trung tâm dữ liệu trở nên khó minh bạch hơn, bởi nhiều công ty vận hành các trung tâm dữ liệu cho các tập đoàn công nghệ lớn lại không phải là những cái tên quen thuộc ở Thung lũng Silicon.

Một số công ty tư nhân, làm ăn với các start-up lớn và vay vốn từ các tổ chức tín dụng tư nhân, khiến thông tin về mức độ ổn định ít được công khai hơn.

Dự án trung tâm dữ liệu của Meta tại Louisiana là sự kết hợp của nhiều yếu tố tài chính như vậy, trong một kế hoạch trị giá hàng tỷ USD đang hình thành giữa những cánh đồng ở miền Đông Bắc của bang này.

Meta đã lập một pháp nhân mang tên Beignet Investor LLC và hợp tác với Blue Owl Capital – một công ty tín dụng tư nhân, để vay tiền cho dự án.

Meta chịu trách nhiệm xây dựng trung tâm dữ liệu, nhưng Blue Owl gánh tới 80% phần tài trợ. Theo thỏa thuận, Meta đồng ý “thuê” trung tâm dữ liệu từ Beignet thông qua một loạt hợp đồng thuê kéo dài bốn năm. Điều này cho phép tập đoàn công nghệ này phân loại nguồn vốn đó là chi phí hoạt động, thay vì nợ, theo các hồ sơ tài chính.

Trong khuôn khổ thỏa thuận, Meta trả thêm một khoản phí cho Blue Owl để không phải tự đi vay mà theo chuyên gia, về bản chất, Meta đang thuê rủi ro.

Blue Owl chủ yếu tài trợ cho dự án trung tâm dữ liệu đó thông qua một đợt phát hành trái phiếu của Pimco – một công ty quản lý tài sản. Pimco sau đó bán các trái phiếu mang tên “Beignet bonds”, đáo hạn vào năm 2049, cho các khách hàng gồm công ty bảo hiểm, quỹ hưu trí, quỹ tài trợ và các cố vấn tài chính. BlackRock cũng mua một phần số trái phiếu này.

“Phần then chốt trong chiến lược của Meta, theo tôi, là sẽ xây dựng được nhiều nhất có thể bằng thứ mà ngành gọi là OPM: tiền của người khác”, ông Andrew Rocco, nhà phân tích cổ phiếu tại Zacks Investment Research, nhận định.

Nếu cơn sốt AI chậm lại, Meta có thể rút khỏi thỏa thuận sớm nhất là vào năm 2033. Mức chi trả khi đó sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Blue Owl có thể tìm khách hàng mới hoặc bán dự án, dù giá trị của trung tâm dữ liệu có thể suy giảm nếu nhu cầu AI thấp hơn kỳ vọng.

Meta đã cam kết chi đủ tiền để về cơ bản trả hết khoản nợ nền tảng, dù không chính thức ghi nhận khoản nợ đó trên sổ sách, theo S&P Global, tổ chức xếp hạng tín nhiệm.

Các công ty công nghệ khác cũng bày tỏ sự quan tâm đến những cấu trúc tài chính tương tự. Tuy nhiên, do đây là thỏa thuận đầu tiên thuộc loại này, Meta đã đưa ra nhiều biện pháp bảo vệ hơn so với những gì có thể được yêu cầu trong các thương vụ tương lai, theo hai người tham gia thỏa thuận giấu tên cho biết.

Ông Rajgopal cảnh báo rằng, cách làm này gợi nhớ đến các cơn sốt đầu tư trước đây vốn dựa vào tín dụng tư nhân và các pháp nhân có mục đích đặc biệt – những kênh huy động vốn kém minh bạch hơn so với hệ thống ngân hàng truyền thống.

GIẢM RỦI RO THÔNG QUA MẠNG LƯỚI NHÀ CUNG CẤP DỮ LIỆU NHỎ HƠN

Các tập đoàn công nghệ lớn cũng đang ký những thỏa thuận khổng lồ với thế hệ nhà cung cấp trung tâm dữ liệu mới, được gọi là neocloud. Thường kéo dài từ 3 – 5 năm, các hợp đồng này giúp các tập đoàn nhanh chóng có thêm năng lực tính toán mà không bị ràng buộc vào những cam kết hàng chục năm.

Bằng cách chấp nhận các thỏa thuận ngắn hạn hơn, các công ty lớn có thể ghi nhận chi phí tính toán như chi phí hoạt động hằng ngày, thay vì đầu tư vốn dài hạn – điều có thể khiến nhà đầu tư lo ngại.

Đơn cử, vào tháng 9/2025, Microsoft đã ký một thỏa thuận trị giá 17 tỷ USD với Nebius, một neocloud của nhà sáng lập Tập đoàn Internet của Nga là Yandex.

Một tháng sau đó, theo Bloomberg, Microsoft cam kết thêm 23 tỷ USD để sử dụng trung tâm dữ liệu của Nscale, một neocloud tư nhân của Anh. Tiếp theo vào tháng 11, hãng tiếp tục ký một thỏa thuận 10 tỷ USD với Iren, một công ty từng khai thác bitcoin, cùng một thỏa thuận nhiều tỷ USD khác với Lambda, một neocloud khác.

Điều này nhằm phù hợp và linh hoạt với các tín hiệu nhu cầu ngắn hạn và dài hạn mà công ty quan sát được từ khách hàng, ông Alistair Speirs, một lãnh đạo của Microsoft, cho biết trong một tuyên bố.

Sự tập trung vào tính linh hoạt này trở nên rõ ràng khi Microsoft âm thầm tạm dừng một số hoạt động xây dựng vào mùa thu năm ngoái, trùng với thời điểm công ty đàm phán lại mối quan hệ với đối tác AI chủ chốt là OpenAI, dù một người phát ngôn của Microsoft phủ nhận hai việc có liên quan.

Microsoft, vốn có thỏa thuận độc quyền với OpenAI, đã cho phép đối tác này bắt đầu nhận một phần năng lực tính toán từ Oracle và các công ty khác.

Microsoft và Google đều có các thỏa thuận cung cấp năng lực tính toán cho OpenAI. Hai công ty này sẽ cung cấp một phần thông qua các thỏa thuận với CoreWeave, nhà cung cấp neocloud lớn nhất. Bản thân OpenAI cũng đã cam kết mua trực tiếp năng lực tính toán từ CoreWeave trong thương vụ 22,4 tỷ USD.

Để xây dựng năng lực tính toán, CoreWeave đang gánh hàng tỷ USD nợ, phần lớn với lãi suất từ 10% trở lên. Trên thực tế, CoreWeave đã gắn chặt tương lai với OpenAI dù đang tích cực đa dạng hóa tệp khách hàng.

Các chuyên gia trong ngành cho rằng chi phí của việc xây dựng hạ tầng AI đã trở nên quá lớn, đến mức không còn có thể giảm thiểu phần lớn rủi ro. Vì vậy, các tập đoàn công nghệ đang phân tán rủi ro đó.

“Các tập đoàn công nghệ lớn làm như vậy rất khôn ngoan”, ông Alex Platt, nhà phân tích tại ngân hàng đầu tư D.A. Davidson, nói. “Nhưng chỉ có một số rất ít đủ khả năng làm được điều này”.