Các thương vụ IPO Trung Quốc đang xoay quanh “trục công nghệ chiến lược” xe điện, robot và chip bán dẫn

Dù thị trường chứng khoán đang ở mức cao nhất trong một thập kỷ, số lượng và quy mô các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tại Trung Quốc lại sụt giảm mạnh so với giai đoạn đỉnh điểm.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là các hoạt động IPO ngày càng tập trung vào những lĩnh vực mà Bắc Kinh coi là trọng yếu cho lợi ích quốc gia – như xe điện, chất bán dẫn và robot – thể hiện rõ định hướng chính sách “ưu tiên công nghệ lõi” của chính quyền Trung Quốc.

IPO GIẢM MẠNH DÙ THỊ TRƯỜNG SÔI ĐỘNG

Theo dữ liệu của hãng nghiên cứu Mỹ Dealogic, từ tháng 1 đến tháng 9 năm nay, tổng giá trị IPO tại Trung Quốc đại lục đạt khoảng 10 tỷ USD – tăng khoảng 70% so với cùng kỳ năm trước, nhưng vẫn giảm tới 84% so với mức đỉnh 63 tỷ USD năm 2022. Về số lượng, 75 doanh nghiệp đã niêm yết cổ phiếu trong giai đoạn này, chỉ bằng 20% so với 375 doanh nghiệp IPO trong năm 2021 – con số kỷ lục từ trước tới nay.

Điều này diễn ra trong bối cảnh chỉ số SSE Composite của sàn Thượng Hải – chỉ số chính của thị trường chứng khoán Trung Quốc – đang ở mức cao nhất trong vòng 10 năm. Theo thông lệ, giá cổ phiếu tăng thường khuyến khích các doanh nghiệp huy động vốn, kéo theo làn sóng IPO sôi động hơn. Tuy nhiên, thực tế năm nay lại trái ngược.

Nguyên nhân, theo ông Wang Shenshen, chiến lược gia chứng khoán Trung Quốc cấp cao của Mizuho Securities, là do cơ quan quản lý tài chính đang “nỗ lực ngăn chặn nguy cơ sụp đổ thị trường bằng cách hạn chế số lượng cổ phiếu mới”.

Các nhà chức trách cho phép các ngành công nghệ ưu tiên được huy động vốn dễ dàng hơn trong nước, nhưng đồng thời lại “chuyển hướng” các thương vụ lớn hoặc các doanh nghiệp phi sản xuất sang thị trường Hồng Kông để giảm áp lực cung – cầu nội địa.

XE ĐIỆN VÀ CHIP BÁN DẪN CHIẾM LĨNH DANH SÁCH IPO

Hãng tin Nikkei cho biết những thương vụ IPO nổi bật nhất trên thị trường đại lục năm nay đều thuộc các lĩnh vực mà Bắc Kinh ưu tiên phát triển. Trong đó, nổi bật là Heilongjiang Tianyouwei Electronics, doanh nghiệp sản xuất màn hình tinh thể lỏng (LCD) cho bảng điều khiển ô tô, niêm yết vào tháng 4. Khách hàng của công ty gồm hàng loạt hãng xe nội địa như BYD và Changan Automobile – một tập đoàn quốc doanh lớn.

Trong top 10 thương vụ IPO lớn nhất, có đến 5 công ty thuộc nhóm sản xuất linh kiện và thiết bị cho ngành ô tô.

Song song với đó, lĩnh vực bán dẫn – vốn là tâm điểm của cạnh tranh công nghệ giữa Trung Quốc và Mỹ – cũng được đặc biệt ưu ái. Tháng 7 vừa qua, Yitang Semiconductor, nhà sản xuất thiết bị chế tạo chip, đã lên sàn STAR Market (thị trường đổi mới khoa học và công nghệ) của Sở Giao dịch Thượng Hải.

Một cái tên khác là Cambricon Technologies – công ty chuyên về chip AI, được xem là đối thủ của Nvidia (Mỹ) – cũng đang niêm yết trên sàn này. Trong 9 tháng đầu năm, có 3 trong số 10 thương vụ IPO lớn nhất Trung Quốc diễn ra trên STAR Market, cho thấy ưu tiên của chính phủ đối với các doanh nghiệp công nghệ cao.

ƯU TIÊN CHO CÔNG NGHỆ LÕI – TRỤ CỘT CỦA “TỰ CƯỜNG CÔNG NGHIỆP”

Theo giới phân tích, xu hướng này sẽ còn tiếp tục trong thời gian tới. Một loạt doanh nghiệp công nghệ tiên phong đang chuẩn bị bước lên sàn. Unitree Robotics, nhà sản xuất robot hình người, dự kiến nộp hồ sơ IPO tại Thượng Hải trong năm nay. Moore Threads – công ty thiết kế GPU do một cựu nhân viên Nvidia sáng lập – đã vượt qua quy trình thẩm định của Sở Giao dịch Thượng Hải chỉ trong chưa đầy ba tháng, tốc độ được coi là “hiếm thấy”.

Xe điện, chip bán dẫn và robot – ba lĩnh vực trụ cột của “chiến lược công nghiệp mới” mà Chủ tịch Tập Cận Bình nhiều lần nhấn mạnh – đang trở thành trung tâm của chính sách tài chính và công nghiệp Trung Quốc. Giới chuyên gia nhận định, việc thu hẹp quy mô IPO nhưng tập trung hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ cao không chỉ nhằm ổn định thị trường chứng khoán mà còn để củng cố “tự cường công nghệ” – mục tiêu dài hạn của Bắc Kinh.

Không chỉ dừng ở khâu niêm yết, chính phủ Trung Quốc còn đẩy mạnh hỗ trợ tài chính trực tiếp thông qua trợ cấp. Theo nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Nhật Bản (Japan Research Institute), giai đoạn 2015–2023, tỷ lệ trợ cấp trên doanh thu của các công ty sản xuất tại Trung Quốc đạt 0,63%, cao gấp hơn ba lần so với mức 0,2% ở khu vực phi sản xuất.

Ông Shinichi Seki, chuyên gia cao cấp của viện, nhận định: “Ngay cả trong các ngành phi sản xuất, chính phủ vẫn ưu tiên phân bổ trợ cấp cho những lĩnh vực có thể đóng góp vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành sản xuất.”

Giới phân tích cho rằng cách tiếp cận mới – hạn chế số lượng IPO nhưng tập trung nguồn lực vào các doanh nghiệp công nghệ chiến lược – phản ánh bước chuyển trong tư duy của Bắc Kinh: từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng.

Việc thu hẹp cửa niêm yết giúp chính quyền kiểm soát cung tiền và ổn định tâm lý thị trường, đồng thời biến các IPO trong nước thành công cụ phục vụ trực tiếp cho chiến lược tự chủ công nghệ và công nghiệp hóa thế hệ mới.

Trong bức tranh này, những doanh nghiệp thuộc lĩnh vực xe điện, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và robot đang trở thành tâm điểm của dòng vốn, biểu tượng cho sự kết hợp giữa mục tiêu phát triển kinh tế và chiến lược an ninh quốc gia mà Trung Quốc theo đuổi.

“Các IPO Trung Quốc giờ đây không còn chỉ là câu chuyện huy động vốn – mà là một phần trong kế hoạch dài hạn nhằm định hình lại tương lai công nghiệp và công nghệ của đất nước”, một chuyên gia tài chính tại Bắc Kinh nhận định.