Căng thẳng Mỹ-Trung đang gây khó cho các startup có “yếu tố Trung Quốc”

Theo bài viết phân tích trên Nikkei, yếu tố Trung Quốc từng là lợi thế để các nhà sáng lập khởi nghiệp chào hàng với các nhà đầu tư ở Mỹ, vì với “yếu tố Trung Quốc” này, họ sẽ viện dẫn đến thế mạnh những mối quan hệ và kiến thức về nền kinh tế lớn nhất châu Á.

Tuy nhiên, căng thẳng gia tăng giữa Washington và Bắc Kinh đã dựng lên những rào cản mới với các nhà sáng lập người Trung Quốc và người Mỹ gốc Hoa ở Hoa Kỳ vào thời điểm việc huy động vốn ngày càng khó khăn hơn vì nhiều lý do.

Tổng thống Joe Biden đã ký một sắc lệnh hành pháp hạn chế một số khoản đầu tư của Hoa Kỳ vào Trung Quốc đại lục, Hồng Kông và Macao trong các lĩnh vực công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo, chất bán dẫn và công nghệ lượng tử.

Lệnh này nhằm ngăn chặn nguồn vốn và năng lực chuyên môn của Mỹ giúp Trung Quốc phát triển các công nghệ có thể hỗ trợ hiện đại hóa quân đội và làm suy yếu an ninh quốc gia của Mỹ. 

Về bản chất, sắc lệnh hành pháp nhắm vào các khoản đầu tư của các nhà đầu tư Mỹ vào các công ty có trụ sở tại Trung Quốc. Tuy nhiên, nhiều nhà sáng lập người Mỹ gốc Hoa và người Trung Quốc có trụ sở tại Hoa Kỳ cho biết căng thẳng chính trị đang tác động tiêu cực đến nỗ lực gây quỹ của chính họ, vào thời điểm suy giảm nguồn vốn khởi nghiệp.

Megan Ruan, đối tác chung của Gold House Ventures, một quỹ đầu tư mạo hiểm được thành lập để hỗ trợ các công ty khởi nghiệp của những nhà sáng lập người châu Á, cho biết những căng thẳng địa chính trị hiện nay gây ra rất nhiều lo ngại – cho dù tâm lý đến từ chính các nhà đầu tư hay đối tác hữu hạn của họ – về việc đầu tư vào các công ty xây dựng AI và sau đó công nghệ này có thể trao quyền cho lãnh đạo Trung Quốc.

Theo Ruan, việc có một người sáng lập có gốc Trung Quốc hoặc người nhập cư từ Trung Quốc là một dấu hiệu “cảnh báo nguy hiểm” đối với các nhà đầu tư AI khi Hoa Kỳ và Trung Quốc chạy đua để thống trị công nghệ.

Trong khi đó, nền kinh tế toàn cầu suy yếu đã dẫn đến hoạt động đầu tư mạo hiểm gần như bị chậm lại hoàn toàn trong những quý gần đây. Ít tiền mặt hơn và thái độ thận trọng hơn, các nhà đầu tư mạo hiểm đang tài trợ cho ít công ty khởi nghiệp hơn trong năm nay.

Tại Hoa Kỳ, các nhà đầu tư mạo hiểm đã đầu tư tổng cộng 39,8 tỷ USD vào 3.011 giao dịch trong quý hai, chỉ bằng khoảng một nửa số tiền 76,6 tỷ USD mà họ đã tài trợ cho 4.529 giao dịch trong cùng kỳ năm ngoái, theo nhà cung cấp dữ liệu thị trường vốn PitchBook. Trong sáu tháng đầu năm, các quỹ đầu tư mạo hiểm của Hoa Kỳ đã tài trợ 85,64 tỷ USD, khác xa so với khoản đầu tư 246,53 tỷ USD mà họ đã thực hiện trong cả năm 2022.

Đầu tư mạo hiểm là nguồn vốn mà các startup rất khó tiếp cận hiện nay. Ngoài ra, khi tiếp cận được, thì nguồn vốn đầu tư cũng không nhiều. Vì vậy, không chỉ các nhà sáng lập Trung Quốc đang gặp khó khăn. Có vẻ như tất cả các nhà sáng lập đều đang vật lộn để huy động vốn. Nhưng “yếu tố Trung Quốc” là một lý do cộng thêm để các quỹ đầu tư mạo hiểm "nói không".

Trong khi đó, nền kinh tế Trung Quốc phục hồi chậm và việc Bắc Kinh siết chặt dòng vốn chảy ra đồng nghĩa với việc nguồn tiền từ Trung Quốc đầu tư vào Mỹ cũng ít hơn.

Weiqing Li, một chủ ngân hàng dày dạn kinh nghiệm và là thành viên Ủy ban Thường vụ Ngân hàng Tư nhân của Hiệp hội Ngân hàng Trung Quốc, cho biết: “Rất nhiều công ty khởi nghiệp có trụ sở tại Hoa Kỳ từng có thể nhận được tài trợ từ các nhà đầu tư Trung Quốc, đặc biệt nếu những người sáng lập có nền tảng hoặc mối quan hệ ở Trung Quốc”. 

Weiqing Li nói thêm: “Thực tế, các nhà sáng lập người Trung Quốc và người Mỹ gốc Hoa từng được các nhà đầu tư ở cả hai nước ưa chuộng. Nhưng giờ đây họ đang lâm vào thế khó, bị nhà đầu tư của cả hai phía từ chối".