Doanh nghiệp cần năng lực quản trị để biến dữ liệu thành giá trị

Chia sẻ tại Bàn tròn quản trị với chủ đề “Tối ưu quản trị bằng công nghệ và dữ liệu” do Hội các Nhà quản trị doanh nghiệp Việt Nam (VACD) tổ chức chiều 12/11, GS.TS Nguyễn Đức Thuận, Chủ tịch Hội VACD, cho rằng công nghệ và dữ liệu đang làm thay đổi sâu sắc phương thức quản trị doanh nghiệp. Tuy nhiên, ông lưu ý, “có dữ liệu không đồng nghĩa với quản trị tốt, đầu tư lớn cho công nghệ cũng không đồng nghĩa với chuyển đổi quản trị thành công”.

AI ĐẶT RA YÊU CẦU THAY ĐỔI CÁCH LÃNH ĐẠO VÀ ĐIỀU HÀNH

Theo GS.TS Nguyễn Đức Thuận, điều quan trọng là doanh nghiệp phải có khả năng tổ chức, kết nối, phân tích và chuyển hóa dữ liệu thành thông tin hữu ích phục vụ hoạt động quản trị. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp đổi mới tư duy chiến lược, xây dựng hệ thống dữ liệu đồng bộ, đáng tin cậy, đồng thời nâng cao năng lực ra quyết định, đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực và quản trị rủi ro.

“Chuyển đổi số trước hết là quá trình đổi mới tư duy và phương thức quản trị”, GS.TS Nguyễn Đức Thuận nhấn mạnh. Theo ông, quá trình này cần có sự tham gia và cam kết của đội ngũ lãnh đạo cũng như toàn bộ tổ chức.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, Chủ tịch sáng lập Viện Lãnh đạo, Quản trị và Quản lý Việt Nam (VLGM), cho rằng trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt ra yêu cầu thay đổi toàn diện cách CEO lãnh đạo, quản trị và điều hành, chứ không đơn thuần là bổ sung một công cụ công nghệ.

Theo ông, ba chức năng lãnh đạo, quản trị và quản lý vẫn giữ nguyên giá trị, nhưng phương thức thực hiện cần thay đổi. Nếu lãnh đạo là xác định hướng đi và mục tiêu, quản trị là thiết lập hệ thống, quyền hạn và trách nhiệm, thì quản lý là tổ chức thực hiện để đạt kết quả. Trong kỷ nguyên AI, cả ba hoạt động này cần được tổ chức lại trên cơ sở kết hợp năng lực con người, AI và dữ liệu.

Ông Hùng cho rằng thước đo năng lực lãnh đạo doanh nghiệp trong thời đại AI không nằm ở số lượng công cụ được ứng dụng, mà ở khả năng cải thiện chất lượng quyết định, hiệu quả hành động và kết quả kinh doanh, đồng thời giúp doanh nghiệp tích lũy thêm tri thức, năng lực sau mỗi hoạt động.

“Một tổ chức có nhiều người dùng AI chưa chắc đã có năng lực mới. Năng lực mới chỉ hình thành khi AI làm thay đổi cách một tổ chức, cách một CEO suy nghĩ, quyết định, hành động và học hỏi”, ông nhấn mạnh.

SÁU NHÓM NĂNG LỰC QUẢN TRỊ TRONG KỶ NGUYÊN DỮ LIỆU

Trở lại vấn đề quản trị dựa trên dữ liệu, GS.TS Nguyễn Đức Thuận cho rằng lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp không còn chỉ phụ thuộc vào vốn, lao động hay công nghệ sản xuất, mà ngày càng nằm ở khả năng khai thác dữ liệu và chuyển hóa thông tin thành giá trị.

Từ thực tiễn này, ông đề xuất sáu nhóm năng lực quản trị cốt lõi doanh nghiệp cần phát triển, gồm tư duy chiến lược dựa trên dữ liệu; ra quyết định dựa trên dữ liệu; quản trị và khai thác dữ liệu; tổ chức và phát triển nguồn nhân lực số; đổi mới sáng tạo và thích ứng; quản trị rủi ro, đạo đức và trách nhiệm.

Tuy nhiên, theo ông Thuận, doanh nghiệp Việt Nam vẫn đối mặt với một số thách thức như nhận thức về vai trò chiến lược của dữ liệu chưa đồng đều, dữ liệu phân tán giữa các bộ phận, trong khi năng lực phân tích và sử dụng dữ liệu của đội ngũ lãnh đạo, quản lý còn hạn chế. “Có phần mềm quản lý không đồng nghĩa với khả năng ra quyết định dựa trên dữ liệu”, ông lưu ý.

Theo bà Phạm Thị Thủy, đại diện Công ty Cổ phần Phần mềm BRAVO, tình trạng dữ liệu phân tán, thiếu kết nối giữa các phòng ban vẫn là vấn đề phổ biến tại nhiều doanh nghiệp. Khi các bộ phận quản lý riêng lẻ cùng một nguồn dữ liệu, tình trạng trùng lặp, sai lệch và thiếu nhất quán dễ xảy ra, ảnh hưởng trực tiếp đến công tác điều hành và ra quyết định.

Bà Thủy cho rằng doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu tập trung, chẳng hạn nền tảng hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP), để kết nối thông tin giữa các phòng ban và đơn vị thành viên. “Dữ liệu khi đưa vào hệ thống cần bảo đảm đúng, đủ, sạch, thống nhất và phải dùng chung”, bà nhấn mạnh.

Hiện nay, các giải pháp ERP đang phát triển theo hướng phân tích dữ liệu chuyên sâu, ứng dụng AI và tự động hóa. Tuy nhiên, theo chuyên gia của BRAVO, hiệu quả triển khai không chỉ phụ thuộc vào phần mềm mà còn nằm ở cách doanh nghiệp tổ chức và vận hành cũng như thiết kế hệ thống phù hợp với đặc thù nghiệp vụ của từng ngành.

50% THÀNH CÔNG CỦA MỘT HỆ THỐNG QUẢN TRỊ THUỘC VỀ DOANH NGHIỆP

Theo bà Thủy, ERP không chỉ kết nối dữ liệu nội bộ mà còn có thể mở rộng tương tác với khách hàng, nhà cung cấp và các hệ thống bên ngoài. Việc tích hợp với các nền tảng tự động hóa, AI, chữ ký số, hệ thống sản xuất và thiết bị tại nhà máy giúp giảm thao tác nhập liệu, đối soát giữa các bộ phận, đồng thời hỗ trợ cập nhật thông tin kịp thời.

Đáng chú ý, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp thay đổi cách thức quản trị. “Chúng tôi luôn xác định 50% thành công của một hệ thống quản trị thuộc về doanh nghiệp, về trọng tâm triển khai một hệ thống ERP hiệu quả”, bà Thủy nói. Theo bà, có 3 yếu tố doanh nghiệp cần lưu ý để có thể triển khai thành công.

“Một là hiểu đúng ERP. Hai là triển khai đúng ERP. "Đúng ERP" ở đây có nghĩa là đúng giải pháp, và lựa chọn hình thức cũng như nhà cung cấp triển khai phù hợp”, đại diện BRAVO nói. “Thị trường có rất nhiều giải pháp trong nước, giải pháp nước ngoài, nhưng chúng ta cần lựa chọn đơn vị cũng như sản phẩm và giải pháp phù hợp để có thể vận hành”.

Và điều thứ ba theo bà chính là “sẵn sàng thay đổi”, tối ưu hóa quy trình và nhân sự tác nghiệp, thực hiện tự động hóa tất cả các bước trên hệ thống.

“Thay vì kiểm soát, điều tiết thủ công, doanh nghiệp cần chuyển sang kiểm soát tự động thông qua hệ thống, trong đó chú trọng xác thực và bảo đảm tính chính xác của dữ liệu. Công nghệ và phần mềm có thể theo dõi toàn bộ quy trình luân chuyển thông tin, và sẽ tự động cảnh báo khi phát hiện sai lệch thông qua AI, dashboard hoặc các công cụ dự báo”, bà Phạm Thị Thủy chia sẻ.

Tại phiên tọa đàm, các diễn giả, chuyên gia và khách mời đã trao đổi về cơ hội, thách thức trong ứng dụng công nghệ, khai thác dữ liệu; chia sẻ kinh nghiệm và giải đáp những vấn đề thực tiễn trong quá trình triển khai tại doanh nghiệp.

Thông qua chương trình Bàn tròn quản trị, Hội VACD mong muốn thúc đẩy kết nối, chia sẻ tri thức và kinh nghiệm giữa các nhà quản trị, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp; góp phần lan tỏa tư duy quản trị hiện đại, khuyến khích ứng dụng công nghệ và khai thác dữ liệu phù hợp với điều kiện, mục tiêu phát triển của mỗi doanh nghiệp.