Việt Nam – Hàn Quốc thúc đẩy hợp tác đào tạo nhân lực AI và bán dẫn

Việt Nam đang thúc đẩy phát triển công nghiệp bán dẫn theo hướng đồng bộ, từ nghiên cứu, thiết kế đến sản xuất và ứng dụng, đồng thời nâng cao năng lực nội địa và vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong quá trình này, hợp tác với Hàn Quốc – quốc gia có thế mạnh hàng đầu về bán dẫn và là đối tác chiến lược của Việt Nam – được kỳ vọng góp phần chia sẻ kinh nghiệm, công nghệ và phát triển hệ sinh thái ngành.

ĐỂ NẮM BẮT CƠ HỘI PHÁT TRIỂN, NGUỒN NHÂN LỰC LÀ YẾU TỐ THEN CHỐT

Sáng 12/11, trong khuôn khổ Hội nghị AI bán dẫn Việt Nam – Hàn Quốc 2026 (VKAISS 2026), Diễn đàn đào tạo nhân lực bán dẫn, AI và hợp tác công nghiệp – học thuật Việt Nam – Hàn Quốc đã diễn ra, chính thức mở màn cho chuỗi hoạt động giao lưu kết nối công nghệ giữa hai quốc gia. Diễn đàn là nơi để đại diện các cơ quan quản lý, các viện nghiên cứu, các trường đại học và các doanh nghiệp cùng trao đổi về cơ hội cung – cầu nhân lực trong ngành. Diễn đàn cũng bàn về những định hướng triển khai chương trình phát triển nguồn nhân lực ngành bán dẫn theo Quyết định số 1017/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, cũng như các mô hình hợp tác kết nối nhân lực quốc tế.

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn, Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ, AI và công nghiệp bán dẫn đang định hình lại kinh tế toàn cầu, trong đó chip là nền tảng của AI, còn AI thúc đẩy nhu cầu chip.

“Để nắm bắt cơ hội phát triển, yếu tố then chốt là nguồn nhân lực chất lượng cao”, ông Nguyễn Anh Tuấn nói.

Chia sẻ tại Diễn đàn, ông Tuấn cho biết nhận thức rõ điều này, Việt Nam đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá hàng đầu. Quyết định 21/2026/QĐ-TTg đưa AI và chip bán dẫn vào nhóm công nghệ chiến lược.

Cùng với đó, Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn theo Quyết định 1018/QĐ-TTg xác định nhân tài là một trong bốn trụ cột phát triển ngành. Chương trình phát triển nguồn nhân lực bán dẫn đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 50.000 kỹ sư đến năm 2030, hướng tới đưa Việt Nam trở thành trung tâm cung ứng nhân lực cho khu vực và thế giới.

Bên cạnh đó, Luật Công nghiệp công nghệ số cùng các luật chuyên ngành và văn bản hướng dẫn đã tạo hành lang pháp lý, với nhiều cơ chế ưu đãi đặc thù nhằm thu hút đầu tư, phát triển nhân lực và thúc đẩy AI, bán dẫn trở thành những ngành công nghệ chiến lược.

“Hàn Quốc là đối tác đặc biệt quan trọng, là cường quốc bán dẫn hàng đầu với hệ sinh thái hoàn chỉnh và tiềm lực nghiên cứu mạnh. Việt Nam có nguồn lực STEM trẻ dồi dào, cùng thị trường điện tử cũng như ngành công nghiệp điện tử phát triển, ngành công nghệ thông tin có quy mô lớn, tăng trưởng nhanh”, ông Nguyễn Anh Tuấn nói.

LIÊN KẾT ĐẠI HỌC, DOANH NGHIỆP PHÁT TRIỂN NHÂN LỰC BÁN DẪN, AI

Cả Việt Nam và Hàn Quốc đều đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao trong các ngành công nghệ mới, đặc biệt là bán dẫn, AI, dữ liệu lớn và điện toán đám mây. Theo Tiến sĩ Hoàng Việt Hà, Viện trưởng Viện Đại học Quốc tế FPT, Hàn Quốc dù là một trong những trung tâm bán dẫn hàng đầu thế giới, vẫn thiếu hụt nghiêm trọng nhân lực công nghệ cao. Tình trạng già hóa dân số, cùng xu hướng sinh viên chuyển sang các ngành y khoa, luật thay vì công nghệ, càng làm gia tăng áp lực về nguồn cung lao động.

Trong khi đó, Việt Nam cũng thiếu nhân lực có chuyên môn sâu trong các lĩnh vực mới như bán dẫn, AI, an ninh mạng và nhân lực có khả năng sử dụng tiếng Hàn. Năng suất lao động và trình độ chuyên môn vẫn là những thách thức cần cải thiện.

Tiến sĩ Hoàng Việt Hà cho rằng sự thiếu hụt nhân lực ở cả hai quốc gia đang tạo ra dư địa hợp tác trong đào tạo, trao đổi và sử dụng nguồn nhân lực công nghệ cao. “Hợp tác Việt Nam – Hàn Quốc đang đứng trước cơ hội chuyển từ quan hệ thương mại, đầu tư truyền thống sang hợp tác sâu hơn về tri thức, công nghệ và đồng sáng tạo”, Tiến sĩ Hoàng Việt Hà nói. “Hàn Quốc có nền tảng công nghệ, giáo dục và nhu cầu lớn về nhân lực chất lượng cao, trong khi Việt Nam có nguồn nhân lực trẻ, nhu cầu học tập và tiềm năng cung ứng lao động công nghệ”.

Tiến sĩ Hoàng Việt Hà dẫn chứng hai mô hình hợp tác đại học đang được triển khai. Thứ nhất, chương trình hợp tác giữa Đại học Quốc gia Kyungpook (Hàn Quốc) và FPT theo mô hình 4+0, đào tạo toàn bộ 4 năm tại Việt Nam, tập trung vào trí tuệ nhân tạo và kinh doanh.

Thứ hai, chương trình hợp tác với Đại học Gachon theo mô hình 2+2, trong đó sinh viên học hai năm đầu tại Việt Nam, đồng thời học tiếng Hàn đạt trình độ TOPIK 3, trước khi chuyển tiếp hai năm tại Hàn Quốc để tiếp cận chương trình đào tạo và cơ sở vật chất chuyên sâu về bán dẫn. Mô hình này hướng tới đào tạo nhân lực đáp ứng nhu cầu của ngành bán dẫn Hàn Quốc, đồng thời mở ra cơ hội làm việc tại Hàn Quốc hoặc trở về Việt Nam.

TS Hoàng Việt Hà đề xuất thúc đẩy hợp tác Việt Nam – Hàn Quốc theo hướng đồng sáng tạo, chuyển giao tri thức và công nghệ, thay vì chỉ dừng ở trao đổi thương mại. Các chương trình đào tạo liên kết như mô hình 4+0 và 2+2 là những hình thức cụ thể giúp kết hợp chương trình, đội ngũ giảng viên và thế mạnh giáo dục của hai nước.

Viện trưởng Viện Đại học Quốc tế FPT cũng mong  muốn tăng cường mô hình phối hợp giữa doanh nghiệp, cơ sở giáo dục và các trung tâm đổi mới sáng tạo, trong đó doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào hoạt động nghiên cứu tại các phòng thí nghiệm của trường đại học. Hợp tác nên tập trung vào những lĩnh vực công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, công nghệ sinh học và dược phẩm, với sự tham gia của các tập đoàn lớn.

CHUẨN BỊ CHƯƠNG TRÌNH HỢP TÁC ĐÀO TẠO NHÂN LỰC BÁN DẪN NĂM 2027

Ông Chanho Rim, Giám đốc Trung tâm Phát triển Nguồn nhân lực của Phòng Thương mại và Công nghiệp Hàn Quốc (KCCI HRD Center) tại Việt Nam, cho biết trung tâm đang xây dựng mạng lưới hợp tác với các trường đại học Việt Nam để tuyển chọn, đào tạo và kết nối nhân lực kỹ thuật với doanh nghiệp Hàn Quốc. Chương trình gồm đào tạo chuyên môn, tiếng Hàn và văn hóa Hàn Quốc, đồng thời hỗ trợ ứng viên từ khâu tuyển dụng, xin visa đến ổn định cuộc sống và làm việc tại Hàn Quốc.

Theo ông, để mở rộng chương trình và bảo đảm tính minh bạch, hiệu quả, cần có cơ chế phối hợp chính thức giữa hai chính phủ. Trung tâm đang thúc đẩy thỏa thuận hợp tác giữa Bộ Công nghiệp, Thương mại và Năng lượng Hàn Quốc với Bộ Nội vụ Việt Nam.

Chia sẻ về các định hướng và kế hoạch hành động triển khai chiến lược nhân lực bán dẫn quốc gia, đại diện Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo, ông Phan Thế Hùng, cho biết Vụ Giáo dục đại học là đầu mối triển khai các nhiệm vụ đào tạo nhân lực bán dẫn theo Quyết định số 1017/QĐ-TTg và Quyết định số 1018/QĐ-TTg, với mục tiêu đến năm 2030 đào tạo ít nhất 50.000 nhân lực trình độ đại học trở lên, trong đó có ít nhất 42.000 kỹ sư, cử nhân; 7.500 thạc sĩ và 500 nghiên cứu sinh.

Để thực hiện mục tiêu này, Bộ GD&ĐT đã ban hành Chuẩn chương trình đào tạo về vi mạch bán dẫn trình độ đại học, thạc sĩ và phê duyệt các chương trình đào tạo tài năng, chương trình đào tạo vi mạch bán dẫn. Nghị định số 179/2026/NĐ-CP tạo cơ sở pháp lý cho đầu tư đào tạo và chính sách học bổng STEM, trong đó vi mạch bán dẫn thuộc nhóm được ưu tiên

Phát triển hệ sinh thái nhân lực bán dẫn, Vụ Giáo dục đại học đề xuất ba nhóm chính sách trọng tâm: hỗ trợ người học thông qua học bổng, thực tập và đào tạo gắn với cơ hội việc làm; ưu tiên đầu tư năng lực đào tạo, nghiên cứu, đội ngũ giảng viên và phòng thí nghiệm; thúc đẩy hợp tác giữa trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong nước, quốc tế.

Ông Phan Thế Hùng cho biết để chuẩn bị kế hoạch năm 2027, Vụ đề xuất các đối tác sớm đăng ký nhu cầu và nguồn lực đóng góp, lựa chọn các chương trình hợp tác cụ thể về đào tạo, thực tập, nghiên cứu chung, đồng thời thống nhất tiến độ và cơ chế đánh giá. Vụ Giáo dục đại học sẽ tổng hợp các đề xuất, báo cáo lãnh đạo Bộ để triển khai.