Doanh nghiệp công nghệ vừa và nhỏ lao đao tìm lối thoát, "né" chính sách thuế mới

Khi Tổng thống Donald Trump thể hiện rõ quyết tâm áp đặt các mức thuế quan mạnh tay lên các đối tác thương mại hàng đầu của Mỹ, Robin Liss – nhà sáng lập Suvie – nhận ra rằng các sản phẩm máy nấu ăn thông minh của cô đang rơi vào tình thế nguy hiểm.

Những thiết bị nhà bếp thông minh của Suvie, có khả năng chuẩn bị bữa tối chỉ trong vài phút, được sản xuất tại một trong những trung tâm sản xuất lớn nhất Trung Quốc với hơn 500 linh kiện được cung cấp từ khắp quốc gia này. Sau khi chạy mô hình tài chính và tính toán chi phí từ các mức thuế mới, Liss đã lên đường sang châu Á vào tháng 3 để tìm kiếm một kế hoạch kinh doanh thay thế.

GÁNH NẶNG CHI PHÍ VÀ CUỘC CHẠY ĐUA TÌM GIẢI PHÁP

Theo hãng tin CNBC, Suvie chỉ là một trong số hàng loạt nhà sản xuất thiết bị công nghệ đang vật lộn để tồn tại trước kế hoạch thuế quan của Trump và sự bất định mà chúng mang lại. Những thay đổi hàng ngày trong phát ngôn từ Nhà Trắng đã gây ra biến động trên Phố Wall, nơi cổ phiếu công nghệ vừa trải qua quý tồi tệ nhất kể từ năm 2022, đồng thời tạo ra cảm giác hoảng loạn cho các doanh nghiệp nhỏ – những công ty ít có khả năng chống đỡ trước chi phí vận hành tăng cao và nguy cơ tắc nghẽn chuỗi cung ứng.

Ông Trump đã áp thêm thuế lên hàng hóa Trung Quốc từ đầu năm nay, và giờ đây ông đang mở rộng quy mô với các mức thuế đối ứng mới, đe dọa làm căng thẳng quan hệ với các đối tác thương mại lâu năm của Mỹ. 

Peter Hanbury, đối tác tại công ty tư vấn Bain, nhận định: “Những người nghĩ rằng họ đã an toàn khi chuyển chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc giờ đây bỗng tự hỏi liệu đó có phải là quyết định đúng đắn. Có nhiều lựa chọn để chuyển sản xuất, nhưng sẽ không ai muốn đưa ra quyết định khi chưa biết chính xác cấu trúc thuế quan sẽ ra sao”.

Đối với Suvie, công ty có trụ sở tại Cambridge, Massachusetts, bà Liss cho biết họ đang tự chịu chi phí tăng thêm – ít nhất là vào lúc này – thay vì chuyển sang khách hàng. Khi chi phí tăng vọt do thuế quan và áp lực lạm phát, sức mua của người tiêu dùng Mỹ đang suy giảm. 

Liss thành lập Suvie vào năm 2015 và bắt đầu giao sản phẩm từ năm 2019 sau chiến dịch Kickstarter cho “robot nhà bếp với chế độ nấu và làm lạnh đa vùng”. Công ty hiện có 20 nhân viên tại Mỹ và chưa phải cắt giảm nhân sự nhờ tăng trưởng 80% trong năm qua, mang lại doanh thu hàng năm từ 20 đến 30 triệu USD. Nếu không có thuế quan từ Trung Quốc – vốn đã tăng từ 3% lên 23% – Liss cho biết Suvie đã có thể hoạt động có lãi.

Dù ông Trump công bố gì vào “Ngày Giải phóng” hôm thứ Tư (2/4), Liss khẳng định các mức thuế hiện tại từ Trung Quốc đã buộc cô phải tìm một quốc gia sản xuất mới. Tuy nhiên, điểm đến cuối cùng phụ thuộc vào các chính sách thuế mới. Dù chuyển đến đâu, Suvie ước tính có thể mở rộng quy mô trong vòng sáu tháng – một tốc độ “cực kỳ nhanh và gần như chưa từng có”, Liss nói. “Nhưng nếu không làm được, chúng tôi có thể không có sản phẩm cho mùa lễ hội – thời điểm bán hàng chính của chúng tôi”.

NGÀNH THIẾT BỊ ĐIỆN TỬ SẼ RƠI VÀO “THẢM HỌA” GIÁ CẢ

Deena Ghazarian, nhà sáng lập Austere – công ty có trụ sở tại Wilsonville, Oregon – cũng đang đối mặt với khủng hoảng do thuế quan từ Trung Quốc và Mexico. Austere, thành lập năm 2018 với 12 nhân viên, sản xuất dây cáp, sản phẩm làm sạch và thiết bị bảo vệ nguồn điện. Trước đây, công ty đã chuyển khoảng nửa hoạt động từ Trung Quốc sang Đài Loan và Việt Nam, và từng đàm phán để chuyển sản xuất sang Mexico, nhưng các cuộc thảo luận này đã bị đình trệ từ tháng 11.

Tùy sản phẩm, tới 50% linh kiện của Ghazarian đến từ Trung Quốc. Nửa sản phẩm của cô vẫn được sản xuất tại đây, phần còn lại ở Đài Loan và Việt Nam. Với dung dịch làm sạch – sản phẩm phụ thuộc nhiều nhất vào Trung Quốc – cô ước tính sẽ mất hơn một năm để chuyển sản xuất sang Thái Lan. Năm ngoái, Ghazarian bắt đầu tích trữ sản phẩm để đối phó với thuế quan tiềm năng, một chiến lược mà nhiều công ty khác cũng áp dụng. Việc đầu tư vào kho hàng đã khiến cô phải chuyển hướng nguồn lực từ tuyển dụng, tiếp thị và mở rộng quy mô.

Toàn bộ thị trường thiết bị điện tử đang chịu áp lực lớn. Hiệp hội Công nghệ Tiêu dùng (CTA) ước tính vào tháng 1 rằng thuế quan mới có thể đẩy giá laptop và máy tính bảng tăng tới 68%, giá điện thoại thông minh tăng 37%, và giá máy chơi game tăng 58%. Sức mua của người tiêu dùng có thể giảm từ 90 đến 143 tỷ USD mỗi năm. “Đây là thảm họa đối với kinh tế Mỹ”, CEO của CTA Gary Shapiro nói. “Tình thế này gây lạm phát nghiêm trọng”.

Andrew Wilson, phó tổng thư ký và trưởng bộ phận chính sách toàn cầu tại Phòng Thương mại Quốc tế, cảnh báo rằng mức thuế 20-25% có thể xóa sạch toàn bộ biên lợi nhuận hoạt động của một công ty, đồng thời làm phức tạp khả năng hoạt động ở nước ngoài. “Nếu các biện pháp trả đũa lan rộng trong nền kinh tế toàn cầu, môi trường kinh doanh cho ngành công nghệ và các công ty Mỹ có thể xấu đi nghiêm trọng”, ông nói.

“TRONG NHIỀU TRƯỜNG HỢP, SẢN XUẤT CŨNG KHÔNG QUAY VỀ MỸ”

Việc chuyển sản xuất là không thực tế với nhiều công ty. Các thành phố Trung Quốc như Thâm Quyến, Quảng Châu và Đông Quan đã trở thành trung tâm sản xuất công nghệ và điện tử hàng đầu, với nguồn cung linh kiện tốt nhất, lao động lành nghề và cấu trúc chi phí khó sao chép ở nơi khác, theo Terry Arbaugh, giám đốc thương mại tại SEACOMP – công ty thiết kế và sản xuất thiết bị điện tử như máy điều nhiệt và thiết bị chơi game. SEACOMP vận hành các cơ sở tại Trung Quốc và Mexico.

“Thuế quan đang đẩy nhiều doanh nghiệp ra khỏi Trung Quốc, nhưng trong nhiều trường hợp, sản xuất cũng không quay về Mỹ”, ông Arbaugh nói. Các tập đoàn lớn đã chuyển sản xuất sang Đài Loan, Thái Lan và Ấn Độ trong những năm qua, nhưng nguồn cung tại các thị trường nhỏ hơn này đã cạn kiệt. Sản xuất thiết bị điện tử tiêu dùng và y tế giá rẻ với số lượng lớn tại Mỹ không phải là lựa chọn khả thi cho nhiều doanh nghiệp, ông bổ sung.

Suvie hiện không xem xét đưa sản xuất về Mỹ, mà tập trung tìm một điểm đến thay thế ở châu Á. Liss đã đặt vé quay lại Đài Loan trong vài tuần tới, sau đó sẽ đến các quốc gia khác trong khu vực để tìm giải pháp.