EU mở cuộc điều tra Google chống độc quyền, nhắm vào AI Overviews và AI Mode

Ngày 9/12, Ủy ban châu Âu đã chính thức thông báo khởi động một cuộc điều tra chống độc quyền nhằm vào Google. Mục tiêu là xác định xem Google có vi phạm các quy định cạnh tranh của EU khi sử dụng nội dung từ các trang web của nhà xuất bản và nội dung video trên YouTube để phục vụ các sản phẩm trí tuệ nhân tạo (AI) mà không có bồi thường đầy đủ hoặc không cho phép nhà xuất bản từ chối.

CUỘC ĐIỀU TRA SẼ TẬP TRUNG VÀO “AI OVERVIEWS” VÀ “AI MODE” 

Theo EC, cuộc điều tra sẽ tập trung vào cách Google sử dụng nội dung để tạo nên các dịch vụ “AI Overviews” và “AI Mode” trên trang kết quả tìm kiếm — nơi Google tự sinh ra tóm tắt nội dung bằng AI trước các kết quả tìm kiếm truyền thống.

EC lo ngại rằng Google có thể đặt ra các điều khoản “bất công” dành cho nhà xuất bản và người sáng tạo nội dung, đồng thời tự dành quyền truy cập ưu tiên vào dữ liệu để huấn luyện AI, gây bất lợi cho các đối thủ phát triển mô hình AI khác.

Trang The Guardian cho biết ngoài nội dung từ các website báo chí và trang tin, EC cũng xem xét việc Google sử dụng video tải lên YouTube để huấn luyện các mô hình AI mà không trả công hay cho phép người sáng tạo từ chối.

Hiện tại, những người đăng tải video nếu muốn đăng lên YouTube đều phải đồng ý cho Google quyền sử dụng dữ liệu theo nhiều mục đích — bao gồm huấn luyện mô hình AI. Đổi lại, Google không bồi thường riêng cho quyền đó, và YouTube cũng cấm các công ty AI khác truy cập dữ liệu tương tự để huấn luyện.

Phát ngôn viên Google phản hồi rằng nếu các khiếu nại được chấp nhận, biện pháp đó có thể “kìm hãm đổi mới trong một thị trường đang rất cạnh tranh”. Google khẳng định sẽ “tiếp tục hợp tác chặt chẽ với ngành báo chí và công nghiệp sáng tạo” khi chuyển đổi sang thời AI.

EC nhấn mạnh rằng, mặc dù AI đem lại nhiều lợi ích - đổi mới, tiện lợi - quá trình đó “không được lấy đi các nguyên tắc nằm ở trung tâm của xã hội chúng ta”, đó là bảo vệ quyền của nhà xuất bản, bảo đảm cạnh tranh và duy trì cơ chế báo chí/thông tin đa dạng, lành mạnh.

EU ĐANG SIẾT CHẶT GIÁM SÁT VỚI CÁC “ÔNG LỚN” CÔNG NGHỆ MỸ

Cuộc điều tra mới diễn ra trong bối cảnh EU đang siết chặt giám sát với các “ông lớn” công nghệ Mỹ - nhất là khi AI ngày càng trỗi dậy. Trước đó, tháng 9/2025, EC đã phạt Google gần 2,95 tỷ euro vì vi phạm luật cạnh tranh trong lĩnh vực công nghệ quảng cáo (ad-tech), với cáo buộc Google đã ưu tiên công nghệ quảng cáo của mình hơn đối thủ, ảnh hưởng tới nhà xuất bản, nhà quảng cáo, và thị trường quảng cáo trực tuyến chung.

Hơn nữa, theo EC, nếu vi phạm bị xác minh, Google có thể đối mặt với mức phạt lên đến 10% doanh thu toàn cầu — mức trừng phạt rất lớn, phản ánh quyết tâm của EU trong việc giữ gìn cạnh tranh công bằng, không để các nền tảng thống trị tận dụng quyền lực để triệt tiêu đối thủ.

Theo hãng tin Reuters, cùng với vụ của Google, EU gần đây cũng khởi kiện/kiện phạt các công ty công nghệ khác — ví dụ, phạt X (trước đây là Twitter) 120 triệu euro vì vi phạm nghĩa vụ minh bạch quảng cáo, và mở cuộc điều tra với Meta Platforms liên quan đến chính sách truy cập AI trên WhatsApp.

Nhiều nhà xuất bản, nhóm báo chí độc lập, và các tổ chức bảo vệ quyền báo chí, như European Publishers Council, Independent Publishers Alliance, cũng như các tổ chức xã hội như Foxglove, đã lên tiếng chỉ trích rằng các dịch vụ AI như “AI Overviews” đang “ăn cắp” lưu lượng truy cập và doanh thu từ các website gốc, đe dọa sự tồn tại của báo chí độc lập và đa dạng truyền thông.

Về phía pháp lý, EU đang sử dụng các quy định về cạnh tranh truyền thống, chứ không phải luật mới như Digital Markets Act (DMA), để đánh giá vụ việc lần này.

The Washington Post cho rằng cuộc điều tra có thể đặt ra một tiền lệ quan trọng. Các công ty lớn không thể vừa giữ vai trò “cổng thông tin”, vừa tự do tận dụng nội dung của người khác để làm AI - nếu muốn tiếp tục phát triển AI, họ cần minh bạch, công bằng, trả công xứng đáng, và bảo vệ quyền của người sáng tạo nội dung.