Mỹ "vá lỗ hổng" mua chip AI qua nước thứ ba của các công ty Trung Quốc

Theo hãng tin Reuters, ngày 1/6, Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) thuộc Bộ Thương mại Mỹ đã ban hành hướng dẫn mới nhằm làm rõ việc áp dụng các yêu cầu cấp phép xuất khẩu đối với những thực thể có trụ sở chính tại Trung Quốc, kể cả khi các đơn vị này hoạt động ở bên ngoài lãnh thổ Trung Quốc.

Hướng dẫn được công bố sau khi tại Washington xuất hiện một tài liệu phân tích cảnh báo về một “lỗ hổng” trong hệ thống kiểm soát xuất khẩu hiện hành. Theo tài liệu mà Reuters tiếp cận được, việc thiếu các quy định thực thi cụ thể đã khiến “cánh cửa âm thầm mở toang”, tạo điều kiện cho các công ty con ở nước ngoài của doanh nghiệp Trung Quốc mua các dòng chip AI tiên tiến nhất từ Mỹ mà không cần giấy phép.

Cụ thể, các công ty con của doanh nghiệp Trung Quốc tại những quốc gia như Malaysia có thể đã tận dụng khoảng trống pháp lý này để tiếp cận các bộ xử lý AI thế hệ mới, trong đó có dòng Blackwell của Nvidia – loại chip hiện được xem là một trong những nền tảng tính toán AI mạnh nhất thế giới.

Mặc dù chưa có con số chính thức, song ước tính số lượng chip được xuất khẩu thông qua cơ chế này có thể lên tới hàng trăm nghìn đơn vị trong khoảng một năm qua.

Người phát ngôn của BIS khẳng định hướng dẫn mới chỉ nhằm làm rõ các yêu cầu cấp phép vốn đã tồn tại từ năm 2023.

“BIS đã ban hành hướng dẫn nhằm làm rõ các yêu cầu về giấy phép xuất khẩu đã được áp dụng từ năm 2023. Chúng tôi sẽ tiếp tục thực thi nghiêm ngặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu để bảo vệ những công nghệ trọng yếu của Mỹ”, đại diện cơ quan này cho biết.

Theo giới quan sát, động thái mới cho thấy Washington đang ngày càng thận trọng trước nguy cơ các doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận năng lực tính toán AI tiên tiến thông qua mạng lưới công ty con và đối tác hoạt động tại nước ngoài.

CUỘC CHIẾN CÔNG NGHỆ MỸ - TRUNG TIẾP TỤC NÓNG LÊN

Lỗ hổng nói trên xuất hiện sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump vào tháng 5/2025 tuyên bố sẽ không thực thi quy định AI Diffusion Rule được ban hành vào những ngày cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Joe Biden.

Quy định này từng đặt ra các yêu cầu cấp phép đối với việc tiếp cận chip AI tiên tiến trên phạm vi toàn cầu, qua đó hạn chế khả năng các quốc gia đối thủ, đặc biệt là Trung Quốc, tiếp cận các công nghệ bán dẫn hàng đầu của Mỹ.

Ông Chris McGuire, cựu quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ và hiện là chuyên gia về công nghệ và an ninh quốc gia, cho rằng việc không thực thi AI Diffusion Rule đã vô tình tạo ra một khoảng trống đáng kể trong hệ thống kiểm soát xuất khẩu.

Trong bài đăng trên mạng xã hội ngày 1/6, ông McGuire nhận định lỗ hổng này cho phép các công ty con ở nước ngoài của doanh nghiệp Trung Quốc mua chip Nvidia Blackwell mà không cần giấy phép từ phía Mỹ.

Theo chuyên gia, các doanh nghiệp Trung Quốc nhiều khả năng đã mua số lượng lớn các bộ xử lý AI tiên tiến trong thời gian qua. Ông đánh giá hướng dẫn mới của BIS đã góp phần khép lại một trong những con đường tiếp cận công nghệ quan trọng nhất.

Tuy nhiên, ông McGuire cũng cho rằng vẫn còn tồn tại một lỗ hổng khác chưa được xử lý.

Cụ thể, hướng dẫn mới không khôi phục yêu cầu đối với các nhà sản xuất chip theo hợp đồng như TSMC trong việc thực hiện các biện pháp thẩm định bổ sung nhằm bảo đảm những con chip AI cao cấp mà họ sản xuất không rơi vào tay các công ty bình phong của Trung Quốc.

“Vấn đề đó vẫn chưa được giải quyết”, ông nhận định.

Đại diện của TSMC từ chối bình luận về đánh giá này.

Bên cạnh đó, hướng dẫn mới cũng không yêu cầu các trung tâm dữ liệu hoặc đơn vị vận hành hạ tầng AI phải ngừng sử dụng những chip đã được mua trước đó. Các hoạt động bảo trì, hỗ trợ kỹ thuật và vận hành đối với các hệ thống máy chủ AI sử dụng các bộ xử lý tiên tiến cũng không bị ảnh hưởng.

Về phía Nvidia, công ty cho biết hướng dẫn mới không làm thay đổi tình hình kinh doanh hiện tại của hãng. Một đại diện Nvidia khẳng định doanh nghiệp này từ lâu đã chịu các yêu cầu cấp phép xuất khẩu nghiêm ngặt từ Bộ Thương mại Mỹ thông qua các văn bản riêng biệt, do đó không thể tự do xuất khẩu các dòng chip AI tiên tiến cho các thực thể bị hạn chế.

Trong khi đó, AMD – một nhà sản xuất chip AI lớn khác của Mỹ – chưa đưa ra bình luận về diễn biến mới.