image Chủ Nhật, 22/11/2026

Tội phạm mạng tăng sử dụng AI, các công ty fintech phải “lấy độc trị độc” 

Gia Bảo

07/05/2025

Chia sẻ

Những cuộc tấn công do AI hỗ trợ có thể được tự động hóa, khiến các hệ thống bảo mật truyền thống càng khó theo kịp. Các công ty fintech Việt Nam cần chủ động triển khai các biện pháp bảo mật tiên tiến để bảo vệ hoạt động của họ và lòng tin của khách hàng...

Ảnh minh họa.
Ảnh minh họa.

Ngành công nghệ tài chính (fintech) của Việt Nam đang tăng trưởng nhanh chóng nhờ sự gia tăng của các hình thức thanh toán kỹ thuật số, ngân hàng kỹ thuật số và nền tảng cho vay trực tuyến. Theo Statista, thị trường thanh toán kỹ thuật số tại Việt Nam dự kiến sẽ đạt 101,5 tỉ đô la Mỹ vào năm 2025.

Phó giáo sư Phạm Công Hiệp, Phó trưởng khoa phụ trách Nghiên cứu và Đổi mới tại Khoa Kinh doanh, Đại học RMIT Việt Nam cho biết tốc độ mở rộng nhanh chóng này cũng khiến các dịch vụ và nền tảng kỹ thuật số trở thành mục tiêu cực kỳ hấp dẫn của tội phạm mạng. Một số mối đe dọa mới trong lĩnh vực fintech là các cuộc tấn công giả mạo bằng AI, tội phạm deepfake, giao dịch gian lận và đánh cắp danh tính. Tội phạm mạng thường sử dụng AI để tạo ra email, trang web, video và thậm chí là các cuộc gọi trực tiếp giả mạo để lừa nạn nhân tiết lộ thông tin cá nhân.

Phó giáo sư Phạm Công Hiệp
Phó giáo sư Phạm Công Hiệp

“Những cuộc tấn công do AI hỗ trợ có thể được tự động hóa, khiến các hệ thống bảo mật truyền thống càng khó theo kịp. Do đó, các công ty fintech Việt Nam phải chủ động triển khai các biện pháp bảo mật tiên tiến để bảo vệ hoạt động của họ và lòng tin của khách hàng”, Phó giáo sư Hiệp nói.

DÙNG CHÍNH AI ĐỂ ĐỐI PHÓ VỚI AI

Theo Phó giáo sư Hiệp, AI cũng là một yếu tố thay đổi cuộc chơi đối với an ninh mạng trong ngành fintech. Các công cụ sử dụng AI đặc biệt hữu ích trong việc phát hiện và ngăn chặn gian lận cũng như bảo mật các giao dịch tài chính, vốn là những yếu tố quan trọng đối với các doanh nghiệp fintech trong thị trường cạnh tranh và phát triển nhanh chóng hiện nay.

Các hệ thống fintech tạo ra khối lượng lớn dữ liệu tốc độ cao, từ dữ liệu hành vi của người dùng và nhật ký giao dịch đến dấu vân tay trên thiết bị. Sử dụng học sâu và khai thác dữ liệu lớn, các mô hình AI có thể phát hiện ra những bất thường tinh vi mà con người hoặc các hệ thống dựa trên quy tắc có thể bỏ sót.

Ví dụ, nếu người dùng đột nhiên thực hiện giao dịch rút tiền lớn từ một thiết bị lạ ở một quốc gia khác, mô hình học máy tiến hóa từ các nền tảng fintech có thể xác định đây là hành vi bất thường và tự động kích hoạt quy trình xác minh hoặc khóa. Không giống như các hệ thống tĩnh, các mô hình này phát triển theo dữ liệu, liên tục học hỏi để theo kịp các mô hình gian lận mới nổi.

Công nghệ deepfake hiện có thể bắt chước khuôn mặt, giọng nói và hành vi của con người với độ chính xác cao - gây ra rủi ro lớn cho các quy trình xác minh danh tính của khách hàng bằng phương thức điện tử (eKYC). Đặc biệt trong lĩnh vực fintech, xác minh danh tính là một bước quan trọng khi mở tài khoản, phê duyệt khoản vay hoặc xử lý khiếu nại.

Tuy nhiên, AI tích hợp thị giác máy tính và học sâu có thể phân tích các dấu hiệu tinh vi, chẳng hạn như chuyển động mắt không tự nhiên, ánh sáng không nhất quán giữa khuôn mặt và nền, các đặc điểm khuôn mặt bị mờ một cách bất thường. Từ đó, hệ thống tự động phát hiện hình ảnh giả và chặn quy trình xác minh theo thời gian thực.

Trong trường hợp vi phạm bảo mật, các ngân hàng và công ty tài chính thường phải phản ứng rất nhanh nhằm khóa tài khoản, tắt hệ thống hoặc gửi cảnh báo.

Nếu xử lý thủ công, các hoạt động này vừa chậm vừa dễ xảy ra lỗi. RPA do AI điều khiển có thể giúp tự động ngắt kết nối các hệ thống bị nhiễm, đóng băng ngay lập tức các tài khoản đáng ngờ, thông báo khẩn cấp cho người dùng và các bên liên quan và giảm thời gian phản ứng trong quá trình vi phạm.

Việc này diễn ra trong vài giây, hoàn toàn không cần can thiệp thủ công, do đó giảm thiểu thiệt hại về thời gian và tiền bạc. Không giống như can thiệp thủ công, RPA đảm bảo các hành động nhất quán và có thể lặp lại trong các tình huống áp lực cao.

CÁC CÔNG TY FINTECH TẠI VIỆT NAM NÊN LÀM GÌ?

Bước đầu tiên trong việc bảo vệ tài sản kỹ thuật số của công ty fintech là thúc đẩy tư duy coi trọng an ninh mạng trong toàn bộ tổ chức. Theo Phó giáo sư Hiệp, thay đổi văn hóa tổ chức cần xem an ninh mạng không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là yếu tố cốt lõi trong chiến lược của công ty.

Điều này bao gồm đào tạo nhân viên ở mọi cấp độ để nhận biết và ứng phó với các mối đe dọa mạng, từ nhân viên tuyến đầu đến giám đốc điều hành cấp cao. Các công ty fintech cũng nên tích hợp những hoạt động bảo mật vào quy trình phát triển sản phẩm, dịch vụ, đảm bảo an ninh mạng được xem xét ở mọi giai đoạn, từ thiết kế đến triển khai.

Phó giáo sư Hiệp nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hợp tác với các cơ quan quản lý và chuyên gia an ninh mạng để luôn đi trước những mối đe dọa tiềm ẩn.

Các công ty fintech cần hợp tác chặt chẽ với các cơ quan quản lý, cơ quan an ninh mạng và các chuyên gia bảo mật bên ngoài để phát triển và triển khai những phương pháp tốt nhất nhằm bảo vệ dữ liệu tài chính nhạy cảm. Chia sẻ thông tin tình báo về mối đe dọa với các đồng nghiệp trong ngành và tham gia vào các nỗ lực hợp tác để giải quyết các thách thức về an ninh mạng có thể giúp tạo ra một hệ sinh thái an toàn hơn cho tất cả mọi người.

Các công ty fintech nên cân nhắc áp dụng kiến trúc Zero Trust (ZTA) để đối phó với các mối đe dọa mạng tinh vi.

Theo Phó giáo sư Hiệp, ZTA dựa trên nguyên tắc “không bao giờ tin tưởng, luôn xác minh”.

Điều này có nghĩa là tất cả người dùng, thiết bị và lưu lượng mạng phải được xác thực, ủy quyền và liên tục theo dõi trước khi được cấp quyền truy cập vào các thông tin nhạy cảm.

Ngay cả khi thiết bị hoặc người dùng nằm trong mạng công ty, ZTA đảm bảo rằng quyền truy cập chỉ được cấp dựa trên xác minh nghiêm ngặt. Điều này đặc biệt quan trọng trong thời đại mà tội phạm mạng sử dụng các kỹ thuật ngày càng tinh vi để vượt qua các biện pháp phòng thủ truyền thống.

“Ngành fintech Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, an ninh mạng bắt buộc cũng phải theo kịp. Việc ứng dụng AI để phát hiện gian lận, xác minh danh tính và phản ứng nhanh trước sự cố là rất cần thiết. Hơn nữa, việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp coi trọng an ninh mạng, hợp tác với chuyên gia và áp dụng mô hình ZTA giờ đây là những bước bắt buộc để bảo vệ niềm tin khách hàng và thúc đẩy tăng trưởng bền vững,” Phó giáo sư Hiệp nói.

Dòng sự kiện:

Trí tuệ nhân tạo -AI

Doanh nghiệp thích ứng thế nào khi AI tham gia quyền lựa chọn?

Từ việc tìm kiếm, đánh giá đến lựa chọn sản phẩm, dịch vụ, người tiêu dùng ngày càng có thể ủy quyền cho AI thực hiện một phần quá trình này. Sự thay đổi đặt ra yêu cầu doanh nghiệp điều chỉnh chiến lược thương hiệu, Marketing và Sales để duy trì năng lực cạnh tranh.

14:20 20/11/2026
Quản trị thông minh trong kỷ nguyên số: Đặt con người làm trung tâm

Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo chỉ có thể đóng góp cho phát triển bền vững khi đi cùng đổi mới thực chất phương thức quản trị, nâng cao hiệu quả tổ chức và bảo đảm vai trò của người lao động...

08:52 20/11/2026
Tiến sĩ AI từ Ý trở về Việt Nam, chọn bài toán khó của ngành chăn nuôi để khởi nghiệp

Thay vì chờ gà nở cả tháng mới phân biệt trống, mái và sau đó phải tiêu hủy gà con trống, HBC Nexus, startup Việt đã dùng AI, nhận diện giới tính phôi gà ngay từ ngày thứ 4 ấp trứng. Công nghệ này không chỉ mở ra khả năng giảm chi phí cho các trại giống mà còn hướng tới hạn chế hàng tỷ gà trống con bị tiêu hủy mỗi năm trên thế giới...

15:59 19/11/2026
Làm công nghệ lõi không thể "ăn xổi", kiến nghị tài trợ nghiên cứu theo gói dài hạn

Có những sản phẩm công nghệ chiến lược có thể đầu tư trong 1-2 năm, nhưng với công nghệ lõi cần khoảng 5 năm. Đặc biệt, những sản phẩm công nghệ lõi có chiều sâu, định hướng dài hạn có thể cần tới 10 năm để phát triển...

10:45 19/11/2026
Từ điện tử sang bán dẫn: Việt Nam có thể tận dụng những năng lực nào?

Ngành điện tử Việt Nam đã hình thành nền tảng về sản xuất, kỹ thuật, nhân lực và thị trường. Đây có thể là điểm xuất phát để mở rộng sang bán dẫn. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi đòi hỏi doanh nghiệp nhận diện đúng năng lực có thể kế thừa và những khoảng cách cần thu hẹp…

09:48 18/11/2026
Đầu tư R&D, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ robot Việt Nam

Muốn làm chủ công nghệ lõi, doanh nghiệp cần có đội ngũ R&D đủ năng lực để tạo ra những tài sản sở hữu trí tuệ có giá trị, có thể đăng ký bảo hộ không chỉ tại Việt Nam mà còn ở thị trường quốc tế...

14:34 17/11/2026
Kiến tạo hệ sinh thái quản trị giáo dục quốc gia trên nền tảng số và dữ liệu dùng chung

Từ câu chuyện hoàn thiện khung pháp lý, kiến trúc dữ liệu dùng chung đến bài toán liêm chính trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo và khoảng trống thể chế nội bộ - "trụ cột bị bỏ quên" tại nhiều trường đại học, tọa đàm do Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ Giáo dục và Đào tạo) phối hợp cùng Intel Việt Nam tổ chức đã mở ra bức tranh toàn cảnh về bước chuyển mới của quản trị số toàn ngành.

14:34 17/11/2026
CTO của Quantropi: Chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử không cần phải thay đổi toàn bộ hạ tầng

Theo ông Michael Redding, Giám đốc công nghệ (CTO) Quantropi, doanh nghiệp có thể chuyển đổi sang bảo mật hậu lượng tử bằng giải pháp phần mềm tích hợp trên hạ tầng hiện có, không cần thay thế toàn bộ hệ thống, qua đó giảm chi phí triển khai.

10:07 17/11/2026
Chuẩn bị nguồn lực và chiến lược cho kỷ nguyên mật mã hậu lượng tử

Việc chuẩn bị cho lĩnh vực mật mã hậu lượng tử đang được đặt ra không chỉ ở khía cạnh công nghệ, mà còn liên quan đến năng lực nghiên cứu, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hệ sinh thái ứng dụng.

08:39 17/11/2026
Bảo mật Hậu Lượng tử: Thách thức Quản trị Dữ liệu & Lộ trình Triển khai cho các Doanh nghiệp, Tổ chức tại Việt Nam

Trong suốt tiến trình chuyển đổi số nhiều năm qua, chúng ta luôn khẳng định với nhau rằng: Dữ liệu và Bí mật kinh doanh là tài sản sống còn của mỗi tổ chức. Dữ liệu quyết định năng lực cạnh tranh, trải nghiệm khách hàng và thậm chí là sự tồn vong của một doanh nghiệp hay một ngân hàng.

08:38 17/11/2026