Các startup AI thu hút nguồn vốn đầu tư mạo hiểm kỷ lục 150 tỷ USD trong năm 2025

Năm 2025 đã chứng kiến một hiện tượng chưa từng có trong lịch sử ngành công nghệ: các start-up trí tuệ nhân tạo (AI) tại Mỹ đã huy động tổng cộng 150 tỷ USD vốn đầu tư tư nhân, một mức cao kỷ lục, vượt xa đỉnh trước đó là 92 tỷ USD của năm 2021 – thời kỳ bong bóng công nghệ hậu đại dịch.

LÀN SÓNG GỌI VỐN KỶ LỤC 150 TỶ USD NĂM 2025 CỦA CÁC STARTUP AI

Theo dữ liệu từ PitchBook, phần lớn dòng vốn này chảy vào các công ty AI hàng đầu như OpenAI, Anthropic, Scale AI, cùng một nhóm nhỏ các start-up được xem là “ứng viên chiến thắng cuối cùng” trong cuộc đua AI toàn cầu. Đằng sau làn sóng gọi vốn khổng lồ không chỉ là kỳ vọng tăng trưởng, mà còn là chiến lược phòng thủ khi ngày càng nhiều nhà đầu tư cảnh báo rằng chu kỳ hưng phấn của AI có thể đảo chiều từ năm 2026.

“Hãy gom rơm khi trời còn nắng”, ông Lucas Swisher, đối tác tại Coatue – quỹ đầu tư từng rót vốn vào OpenAI, Databricks và SpaceX – nhận định. “2026 có thể mang đến những điều không lường trước. Khi thị trường còn cho phép, hãy xây dựng một bảng cân đối tài chính kiểu pháo đài”.

Những vòng gọi vốn “siêu lớn” đã góp phần đáng kể vào con số 150 tỷ USD. OpenAI gây chấn động khi huy động 41 tỷ USD trong vòng gọi vốn do SoftBank (Nhật Bản) dẫn dắt. Anthropic gọi thêm 13 tỷ USD trong tháng 9, còn Meta chi hơn 14 tỷ USD để đầu tư vào Scale AI – công ty chuyên gắn nhãn dữ liệu cho các mô hình AI.

Không chỉ các “ông lớn”, nhiều start-up AI tăng trưởng nhanh như Anysphere (phát triển công cụ lập trình Cursor), Perplexity (công cụ tìm kiếm AI) hay Thinking Machines Lab cũng liên tục quay lại thị trường gọi vốn, thậm chí chỉ cách nhau vài tháng – điều hiếm thấy trong các chu kỳ đầu tư truyền thống.

TÂM LÝ PHÒNG THỦ LAN RỘNG TRONG GIỚI KHỞI NGHIỆP AI

Thông thường, theo dữ liệu từ Carta – công ty theo dõi thị trường vốn tư nhân – một start-up sẽ gọi vốn mới sau mỗi 2–3 năm. Tuy nhiên, với các start-up AI hàng đầu hiện nay, chu kỳ này đã rút ngắn xuống chỉ còn vài tháng.

Lý do không chỉ nằm ở sự hào hứng của nhà đầu tư, mà còn xuất phát từ nỗi lo cạn vốn nếu thị trường đảo chiều.

“Rủi ro lớn nhất với nhà sáng lập là không huy động đủ tiền, đến khi môi trường tài trợ đóng băng thì doanh nghiệp có thể về 0”, ông Ryan Biggs, đồng trưởng bộ phận đầu tư mạo hiểm tại Franklin Templeton, phân tích. “Trong bối cảnh đó, chấp nhận pha loãng một chút cổ phần để đổi lấy an toàn tài chính là hoàn toàn hợp lý. Nếu công ty thành công, nhà sáng lập vẫn cực kỳ giàu có”.

Thực tế cho thấy, dòng vốn đang co cụm mạnh. Trong khi các start-up AI đầu ngành gọi vốn dễ dàng, thì hàng nghìn công ty nhỏ hơn lại đối mặt với tình trạng khô hạn vốn nghiêm trọng.

“Nhà đầu tư đang dồn tiền vào các thương vụ giai đoạn muộn, nơi xác suất thắng đã rõ ràng hơn”, chuyên gia Biggs nói. “Thực tế chỉ có khoảng một tá công ty mà ai cũng muốn đầu tư. Ngoài nhóm đó, bức tranh trở nên rất khó khăn”.

Một yếu tố khác thúc đẩy làn sóng gọi vốn dồn dập là tốc độ tăng trưởng chưa từng thấy của các công ty AI hàng đầu.

Ví dụ điển hình là Anysphere: giá trị công ty tăng từ 2,6 tỷ USD đầu năm lên 27 tỷ USD vào tháng 11. Trong cùng khoảng thời gian, doanh thu định kỳ hằng năm (ARR) – chỉ số được giới đầu tư ưa chuộng – tăng gấp 20 lần, đạt 1 tỷ USD.

Perplexity cũng gọi vốn 4 lần chỉ trong vòng một năm, dù ban lãnh đạo nhiều lần khẳng định công ty “không thiếu tiền mặt”. Việc gọi vốn, trong trường hợp này, không đơn thuần để tồn tại, mà còn nhằm củng cố vị thế thị trường và nâng tầm thương hiệu.

CHI PHÍ AI LEO THANG, CUỘC ĐUA NHÂN TÀI VÀ LÀN SÓNG THÂU TÓM TIỀM ẨN NĂM 2026

Đằng sau các bảng cân đối kế toán “pháo đài” là một thực tế khắc nghiệt: AI cực kỳ tốn kém.

Những công ty phát triển mô hình nền tảng phải chi hàng tỷ USD mỗi năm cho chip xử lý, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và năng lượng. OpenAI, dù dự kiến đạt doanh thu khoảng 13 tỷ USD trong năm 2025, vẫn lỗ hàng tỷ USD mỗi năm do chi phí nghiên cứu, vận hành và hạ tầng quá lớn.

Trong bối cảnh đó, gọi vốn không chỉ để mở rộng mà còn để sống sót đủ lâu trong cuộc đua công nghệ khốc liệt.

Các vòng gọi vốn lớn cũng đóng vai trò như công cụ marketing. Giữa cuộc cạnh tranh gay gắt giành nhân tài AI, định giá cao và liên tục xuất hiện trên mặt báo giúp start-up thu hút kỹ sư hàng đầu.

“Nếu tôi là một start-up, tôi phải chứng minh rằng cổ phần của mình đáng giá hơn cả một mức lương cao,” Lucas Swisher nói. Ông dẫn chứng Ramp – công ty fintech đã sử dụng định giá tăng vọt như một công cụ tuyển dụng. Chỉ trong năm nay, Ramp thực hiện 4 đợt bán cổ phần, nâng định giá từ 13 tỷ USD lên 32 tỷ USD và huy động được 1 tỷ USD.

Cơn sốt đầu tư cũng đang tạo áp lực ngược lên các quỹ đầu tư mạo hiểm. Nhiều quỹ lớn đã giải ngân nhanh hơn dự kiến, buộc phải sớm huy động quỹ mới. Các tên tuổi như Thrive Capital, Andreessen Horowitz, Tiger Global đã bắt đầu quá trình gọi vốn mới, theo hồ sơ công khai và các nguồn tin trong ngành. Lightspeed Venture Partners và Dragoneer cũng vừa huy động thành công các quỹ trị giá nhiều tỷ USD vào tháng 12.

Điều này cho thấy, ngay cả khi thị trường có biến động vào năm 2026, các start-up AI hàng đầu vẫn sẽ tiếp cận được vốn – và thậm chí còn có cơ hội lớn hơn.

Theo nhiều nhà đầu tư, các công ty AI lớn đang tích trữ tiền mặt để chuẩn bị cho một làn sóng mua bán – sáp nhập (M&A), đặc biệt nếu tâm lý thị trường đảo chiều và các đối thủ nhỏ hơn cạn vốn.

“Hãy thắt dây an toàn”, ông Jeremy Kranz, nhà sáng lập Sentinel Global và cựu lãnh đạo đầu tư công nghệ tại quỹ GIC của Singapore, cảnh báo. “Chỉ cần thị trường công khai rung lắc, sẽ có một thương vụ thâu tóm mỗi tuần. Những công ty AI tư nhân với vốn hóa hàng trăm tỷ USD sẽ bắt đầu mua sắm khắp nơi”.

Trong bức tranh đó, Financial Times cho rằng 150 tỷ USD không chỉ là biểu tượng của sự hưng phấn, mà còn là tấm khiên phòng thủ cho một giai đoạn đầy biến động đang đến gần của ngành AI toàn cầu.