image Chủ Nhật, 22/11/2026

Các trung tâm dữ liệu tìm mọi cách sản xuất điện, bất chấp rủi ro môi trường

Thanh Minh

29/12/2025

Chia sẻ

Khi cuộc đua công nghệ diễn ra nhanh hơn khả năng nâng cấp lưới điện, thế giới có thể phải chấp nhận những giải pháp tạm thời đắt đỏ và kém bền vững – ít nhất là cho đến khi hệ thống năng lượng bắt kịp kỷ nguyên AI...

Trí tuệ nhân tạo bùng nổ đang đặt hệ thống điện toàn cầu trước một thách thức chưa từng có.
Trí tuệ nhân tạo bùng nổ đang đặt hệ thống điện toàn cầu trước một thách thức chưa từng có.

Trí tuệ nhân tạo bùng nổ đang đặt hệ thống điện toàn cầu trước một thách thức chưa từng có. Khi nhu cầu tính toán tăng vọt, các trung tâm dữ liệu – đặc biệt là những cơ sở phục vụ huấn luyện và vận hành mô hình AI quy mô lớn – đang tiêu thụ lượng điện khổng lồ. Tuy nhiên, thay vì được kết nối nhanh chóng với lưới điện quốc gia, nhiều dự án đang mắc kẹt trong hàng loạt nút thắt về hạ tầng và chuỗi cung ứng.

HẠ TẦNG ĐIỆN ĐANG TỤT LẠI PHÍA SAU THAM VỌNG AI

Tại Mỹ, thời gian chờ để một trung tâm dữ liệu mới được đấu nối lưới điện có thể kéo dài tới 5 - 7 năm. Trong bối cảnh đó, các nhà phát triển buộc phải tìm lối đi riêng: tự sản xuất điện ngay tại chỗ, bằng những nguồn năng lượng nhỏ hơn, kém hiệu quả hơn nhưng có thể triển khai nhanh chóng. Đáng chú ý, ngày càng nhiều trung tâm dữ liệu đang sử dụng turbine khí có nguồn gốc từ động cơ máy bay phản lực, hay còn gọi là turbine “aeroderivative”.

Bất kỳ công nghệ nào có thể cung cấp điện nhanh đều trở nên hấp dẫn, bất chấp chi phí hay hiệu suất”.

Theo ông Kasparas Spokas, Giám đốc chương trình điện của tổ chức Clean Air Task Force, động lực chưa bao giờ rõ ràng đến vậy: “Bất kỳ công nghệ nào có thể cung cấp điện nhanh đều trở nên hấp dẫn, bất chấp chi phí hay hiệu suất”.

Một ví dụ tiêu biểu là GE Vernova, tập đoàn năng lượng lớn của Mỹ, đang cung cấp các turbine aeroderivative cho nhà phát triển trung tâm dữ liệu Crusoe. Các turbine này dự kiến tạo ra gần 1 gigawatt điện, phục vụ tổ hợp trung tâm dữ liệu Stargate tại Texas – nơi có sự tham gia của OpenAI, Oracle và SoftBank. Đây là minh chứng rõ nét cho việc ngành AI đang kéo cả những công nghệ vốn thuộc lĩnh vực hàng không sang phục vụ năng lượng.

Nhu cầu này cũng phản ánh rõ qua số liệu kinh doanh. Trong ba quý đầu năm 2025, đơn hàng turbine aeroderivative của GE Vernova đã tăng khoảng 33% so với cùng kỳ năm trước. Theo Giám đốc tài chính Ken Parks, các thiết bị này đang đóng vai trò như “nguồn điện cầu nối”, giúp trung tâm dữ liệu vận hành trong lúc chờ các giải pháp lớn và bền vững hơn.

Không chỉ các “ông lớn” hưởng lợi. ProEnergy, một công ty chuyên sản xuất turbine khí cỡ nhỏ, cho biết đã bán ra hơn 1GW công suất turbine 50MW – nhiều trong số đó được cải tiến trực tiếp từ lõi động cơ phản lực như CF6-80C2, vốn từng được lắp trên máy bay Boeing 747. Lợi thế của ProEnergy là tốc độ: họ có thể giao hàng nhanh hơn các nhà sản xuất turbine công suất lớn, giúp khách hàng “có điện để khởi động trước, rồi mở rộng dần sau”.

Thậm chí, những doanh nghiệp tưởng chừng không liên quan đến làn sóng AI cũng đang xoay trục sang mảng năng lượng. Boom Supersonic, startup hàng không được Sam Altman hậu thuẫn, đã ký thỏa thuận bán turbine cho Crusoe với tổng công suất dự kiến 1,2GW. Các turbine này “gần như giống hệt” loại được thiết kế cho máy bay siêu thanh của hãng. Doanh thu từ mảng năng lượng được kỳ vọng sẽ giúp Boom tài trợ ngược lại cho tham vọng hàng không của mình.

CÁI GIÁ CỦA ĐIỆN “TẠI CHỖ” – ĐẮT ĐỎ HƠN VÀ NHIỀU RỦI RO MÔI TRƯỜNG

Bên cạnh turbine khí, máy phát điện chạy diesel và khí đốt cũng đang được sử dụng ngày càng nhiều như nguồn điện chính, thay vì chỉ đóng vai trò dự phòng. Tập đoàn Cummins cho biết họ đã bán ra tổng công suất hơn 39GW cho các trung tâm dữ liệu, và gần như đã nhân đôi năng lực sản xuất trong năm nay để đáp ứng nhu cầu.

Công ty khởi nghiệp Boom Supersonic dự định sử dụng lợi nhuận từ việc bán tua bin điện để tài trợ cho hoạt động kinh doanh máy bay phản lực của mình 
Công ty khởi nghiệp Boom Supersonic dự định sử dụng lợi nhuận từ việc bán tua bin điện để tài trợ cho hoạt động kinh doanh máy bay phản lực của mình 

Theo bà Paulette Carter, Giám đốc điều hành mảng trung tâm dữ liệu của Cummins, khách hàng ngày càng quan tâm đến “nguồn điện tại chỗ mang tính thường trực”, chứ không chỉ là phương án dự phòng khi mất điện lưới. Điều này phản ánh áp lực vận hành liên tục của các mô hình AI, vốn không thể chịu gián đoạn.

Xu hướng này thậm chí còn nhận được sự chú ý từ giới hoạch định chính sách. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright từng gợi ý rằng chính phủ có thể huy động các máy phát dự phòng đang nằm tại trung tâm dữ liệu hoặc các cơ sở thương mại lớn để hỗ trợ lưới điện khi cần thiết. Điều này cho thấy ranh giới giữa “nguồn dự phòng” và “nguồn chính” đang ngày càng mờ đi.

Tuy nhiên, việc sử dụng các nguồn điện phân tán này đang làm dấy lên lo ngại nghiêm trọng về môi trường. Các turbine và máy phát nhỏ thường có hiệu suất thấp hơn nhiều so với nhà máy điện quy mô lớn, đồng nghĩa với lượng phát thải trên mỗi đơn vị điện cao hơn. Ông Mark Dyson từ Viện Rocky Mountain cảnh báo rằng trong hầu hết các kịch bản, trung tâm dữ liệu tự sản xuất điện từ nhiên liệu hóa thạch sẽ gây ô nhiễm hơn đáng kể so với việc lấy điện từ lưới – nơi có sự kết hợp giữa khí đốt hiệu suất cao và năng lượng tái tạo.

Dù vậy, áp lực từ nhu cầu AI đang khiến các quy định môi trường có dấu hiệu được nới lỏng. Tại bang Virginia – nơi được mệnh danh là “Data Center Alley” – cơ quan quản lý môi trường đang xem xét cho phép trung tâm dữ liệu vận hành máy phát diesel thường xuyên hơn. Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) cũng phát tín hiệu cho phép sử dụng máy phát để đảm bảo ổn định nguồn điện.

Ngoài vấn đề phát thải, chi phí cũng là một rào cản lớn. Theo phân tích của BNP Paribas, giá điện từ một nhà máy khí “sau công tơ” mà Williams Company đang xây dựng tại Ohio – nơi Meta là khách hàng – lên tới 175 USD/MWh, gần gấp đôi mức trung bình mà khách hàng công nghiệp phải trả từ lưới điện. Nguyên nhân là các giải pháp tại chỗ không thể tận dụng lợi thế kinh tế theo quy mô như các công ty điện lực.

Nhiều chuyên gia cho rằng làn sóng này mang tính chu kỳ. Khi các “hyperscaler” như Meta, Google hay Microsoft giảm tốc chi tiêu vốn cho AI, nhu cầu điện khẩn cấp cũng có thể hạ nhiệt. “Thị trường hiện rất nóng, nhưng sẽ không duy trì mãi như vậy”, ông Mark Axford, chuyên gia tư vấn turbine, nhận định.


Hàn Quốc trở thành quốc gia thứ tư đạt kim ngạch xuất khẩu 1.000 tỷ USD nhờ AI

Nhờ làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) thúc đẩy nhu cầu chip bán dẫn toàn cầu, kim ngạch xuất khẩu của Hàn Quốc từ đầu năm 2026 đã vượt mốc 1.000 tỷ USD. Đây là quốc gia thứ tư trên thế giới đạt được cột mốc này, sau Đức, Mỹ và Trung Quốc...

14:20 20/11/2026
Trung tâm dữ liệu Đông Nam Á đối mặt sức ép từ quy định chip mới của Mỹ

Các quy định kiểm soát xuất khẩu chip AI mới của Mỹ có thể làm chậm làn sóng đầu tư trung tâm dữ liệu tại Đông Nam Á, đặc biệt tại Malaysia...

14:20 20/11/2026
Hàng loạt sự cố công nghệ làm gia tăng lo ngại về an toàn hạ tầng số

Những sự cố công nghệ liên tiếp ảnh hưởng đến hàng không, ngân hàng và các hệ thống nội bộ của cơ quan an ninh Mỹ đang làm gia tăng lo ngại về độ tin cậy của hạ tầng số...

15:59 19/11/2026
Sau mùa vòng loại gần 200.000 tuyển thủ, Esports Foundation mở rộng lộ trình hướng tới ENC 2027

Tất cả quốc gia và vùng lãnh thổ đã vượt qua vòng loại trong năm 2026 đều được giữ nguyên suất tham dự, sau mùa vòng loại đầu tiên với sự tham gia của gần 200.000 tuyển thủ.

15:58 19/11/2026
Siêu máy tính mạnh nhất Nhật Bản bị truy cập trái phép

Hệ thống siêu máy tính Fugaku của Nhật Bản vừa ghi nhận sự cố truy cập trái phép, khiến thông tin của hơn 4.000 người dùng có nguy cơ bị xâm phạm. Sự cố cũng ảnh hưởng đến hệ thống siêu máy tính Rikyu phục vụ nghiên cứu trí tuệ nhân tạo (AI)...

09:47 18/11/2026
Startup đối mặt tương lai thiếu nguồn vốn từ Jensen Huang

Việc Jensen Huang rời Nvidia có thể tạo ra khoảng trống đáng kể trong hệ sinh thái startup công nghệ...

14:34 17/11/2026
Nhu cầu điện từ AI thúc đẩy điện hạt nhân, giá uranium lập kỷ lục

Giá uranium đang tăng mạnh khi điện hạt nhân được nhiều quốc gia xem xét trở lại như một giải pháp bảo đảm nguồn cung điện ổn định…

15:13 16/11/2026
OpenAI tiếp tục thua lỗ hàng chục tỷ USD dù doanh thu tăng mạnh

Doanh thu tăng khoảng 50% trong quý 3, nhưng OpenAI vẫn ghi nhận khoản lỗ hoạt động lên tới 10,9 tỷ USD...

15:13 16/11/2026
Khoảng cách thu nhập trong ngành bán dẫn châu Á gia tăng cùng cơn sốt AI

Sự bùng nổ của ngành bán dẫn nhờ nhu cầu chip phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang lại những khoản thưởng kỷ lục cho người lao động tại một số tập đoàn lớn ở châu Á...

09:26 13/11/2026
Singapore tìm cách thu hẹp “thung lũng chết” trong nghiên cứu bán dẫn

Singapore đang xây dựng các trung tâm nghiên cứu và phát triển bán dẫn nhằm thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu trong trường đại học và sản xuất công nghiệp...

09:26 13/11/2026