Đằng sau mạng lưới các thương vụ phức tạp và tham vọng thật sự của OpenAI

CEO Sam Altman đang “có mặt” ở khắp nơi, CNBC ví von. Startup trí tuệ nhân tạo OpenAI, hiện được định giá 500 tỷ USD, liên tục ký hàng loạt thỏa thuận hạ tầng trị giá từ vài chục đến hàng trăm tỷ USD, ngay cả khi công ty đang “đốt tiền” ở quy mô khổng lồ.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng những khoản chi tiêu ấy đang trở thành động lực của thị trường.

Tuần trước, Nasdaq và S&P 500 đồng loạt lập đỉnh lịch sử sau khi Nvidia công bố kế hoạch đầu tư 100 tỷ USD vào OpenAI. Thương vụ này nối tiếp thỏa thuận 300 tỷ USD giữa OpenAI và Oracle hồi tháng 7 trong khuôn khổ chương trình Stargate – dự án hạ tầng 500 tỷ USD, bao gồm cả sự tham gia của SoftBank.

Cam kết không dừng lại ở đó. Hôm thứ năm (25/9), CoreWeave tiết lộ đã đồng ý cung cấp cho OpenAI 22,4 tỷ USD hạ tầng AI, tăng gấp đôi so với thỏa thuận 11,9 tỷ USD công bố hồi tháng 3. Đầu tháng này, hãng sản xuất chip Broadcom thông báo có một khách hàng mới với hợp đồng 10 tỷ USD, và giới phân tích nhanh chóng chỉ ra rằng đó chính là OpenAI.

MẠNG LƯỚI QUAN HỆ CHẰNG CHỊT

OpenAI khẳng định việc mở rộng quy mô là chìa khóa thúc đẩy đổi mới và tạo ra đột phá AI trong tương lai. Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư và phân tích bắt đầu lo ngại trước những con số khổng lồ, cũng như sự phụ thuộc ngày càng lớn của OpenAI vào mạng lưới đối tác hạ tầng “chằng chịt”.

Ví dụ, OpenAI chi 350 triệu USD để sở hữu cổ phần tại CoreWeave ngay trước thềm IPO hồi tháng 3. Nvidia cũng chính thức trở thành nhà đầu tư của OpenAI thông qua vòng gọi vốn 6,6 tỷ USD vào tháng 10. Oracle, theo Financial Times, đang chi khoảng 40 tỷ USD mua chip Nvidia để vận hành một trung tâm dữ liệu trong dự án Stargate. Trong khi đó, CoreWeave tiết lộ đơn hàng trị giá ít nhất 6,3 tỷ USD từ Nvidia.

Với khoản đầu tư 100 tỷ USD vào OpenAI, Nvidia vừa nhận cổ phần, vừa có nguồn doanh thu trực tiếp. Trong khi đó, CFO OpenAI, bà Sarah Friar, cho biết công ty dự kiến chỉ tạo ra 13 tỷ USD doanh thu trong năm nay. Trả lời báo chí, bà nhấn mạnh các “cơn sốt” công nghệ đều đòi hỏi khoản đầu tư táo bạo vào hạ tầng.

“Khi Internet mới ra đời, nhiều người cũng cho rằng chúng ta đang xây dựng quá nhiều, quá thừa, nhưng hãy nhìn vào sự phát triển ngày nay”, bà Friar nói.

Ông Altman cũng chia sẻ với báo chí hồi tháng 8 rằng ông sẵn sàng để công ty thua lỗ trong ngắn hạn để ưu tiên tăng trưởng và đầu tư dài hạn.

“TÍN HIỆU ĐÁNG LO NGẠI”

Tuy nhiên, một số chuyên gia cảnh báo thương vụ với Nvidia gợi nhớ đến mô hình “tài trợ nhà cung cấp” từng góp phần làm bong bóng dot-com nổ tung vào đầu những năm 2000.

Nvidia hiện là “người chiến thắng lớn nhất” trong làn sóng AI, bởi họ sản xuất GPU – bộ xử lý đồ họa then chốt để huấn luyện và vận hành mô hình AI. Với khoản đầu tư này, Nvidia vừa giúp OpenAI xây dựng trung tâm dữ liệu xoay quanh GPU của chính mình, vừa đảm bảo đầu ra cho sản phẩm.

“Không cần hoài nghi về tiềm năng của AI để thấy rằng đây là một tín hiệu đáng lo. Toàn bộ lĩnh vực đang trở nên quá tự tham chiếu: Nvidia phải cung cấp vốn để chính nguồn vốn đó quay trở lại thành doanh thu của họ. Nếu điều này tiếp tục, hệ sinh thái có thể không bền vững”, công ty tư vấn Bespoke Investment Group viết trong báo cáo gửi khách hàng.

Ông Peter Boockvar, Giám đốc đầu tư tại One Point BFG Wealth Partners, đồng tình rằng khi nghe tin về thỏa thuận OpenAI – Nvidia, ông lập tức nhớ đến hàng loạt cái tên của cuối thập niên 1990. Tuy nhiên, ông lưu ý sự khác biệt lớn: “Quy mô lần này khổng lồ hơn rất nhiều về mặt tài chính”.

Ông Boockvar nhấn mạnh: “Để toàn bộ ‘thí nghiệm’ không dẫn tới thua lỗ lớn, OpenAI và đối thủ buộc phải tạo ra doanh thu và lợi nhuận khổng lồ để trả cho các cam kết đã ký, đồng thời mang lại lợi tức cho nhà đầu tư”. Đại diện OpenAI khẳng định công ty đang theo đuổi “một cơ hội thế kỷ, đòi hỏi tham vọng ngang tầm với thời cuộc”.

BÀI TOÁN HẠ TẦNG KHỔNG LỒ

Theo Báo cáo Công nghệ 2025 của Bain & Company, tổng nhu cầu điện toán có thể đạt tới 200 gigawatt vào năm 2030. Chỉ riêng việc xây đủ trung tâm dữ liệu đáp ứng con số này đã tiêu tốn khoảng 500 tỷ USD mỗi năm. Điều đó đồng nghĩa, các công ty AI cần tạo ra tổng doanh thu tới 2 nghìn tỷ USD mỗi năm mới đủ để trang trải.

Ngay cả trong kịch bản toàn ngành “dốc toàn lực” đầu tư vào đám mây và trung tâm dữ liệu, lượng doanh thu vẫn thiếu tới 800 tỷ USD so với nhu cầu vốn, Bain cảnh báo.

Dù còn vô số thách thức, ông Altman tỏ ra không hề e ngại. Trả lời CNBC, ông thẳng thắn bác bỏ quan điểm cho rằng OpenAI đang chi tiêu hạ tầng quá mức. “Đây chính là điều cần làm để mang AI đến với thế giới”, ông Altman khẳng định. “Khác với những cuộc cách mạng công nghệ trước, lần này hạ tầng cần thiết khổng lồ hơn rất nhiều, và những gì chúng ta thấy mới chỉ là phần nhỏ của bức tranh”.