Doanh nghiệp công nghệ hiến kế giúp Hoa Kỳ “giữ khoảng cách” với Trung Quốc

Các tập đoàn công nghệ hàng đầu Hoa Kỳ, bao gồm OpenAI, Anthropic và Google, đều bày tỏ quan ngại về sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của Trung Quốc trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), theo Tech Wire Asia.

Báo cáo gửi chính phủ Hoa Kỳ trong tháng 3/2025 nhằm đóng góp ý kiến cho Kế hoạch Hành động AI, các công ty cảnh báo lợi thế của Hoa Kỳ trong lĩnh vực AI đang dần thu hẹp, khi một số mô hình như DeepSeek R1 của Trung Quốc ngày càng tiên tiến.

AI TRUNG QUỐC NGÀY CÀNG HIỆN DIỆN MẠNH MẼ

DeepSeek R1 - mô hình AI do Trung Quốc phát triển – đã thu hút sự chú ý của giới nghiên cứu tại Hoa Kỳ. Theo OpenAI, DeepSeek là bằng chứng cho thấy khoảng cách công nghệ giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc đang dần thu hẹp. Công ty này mô tả DeepSeek là sản phẩm “được nhà nước Trung Quốc tài trợ, kiểm soát và cung cấp miễn phí”, đồng thời lo ngại rằng Trung Quốc có thể sử dụng DeepSeek để định hình sự phát triển AI trên toàn cầu.

OpenAI còn so sánh DeepSeek với tập đoàn viễn thông Huawei, cảnh báo rằng chính phủ Trung Quốc có thể buộc công ty này thao túng các hệ thống quan trọng hoặc làm suy yếu cơ sở hạ tầng của quốc gia khác.

Ngoài ra, OpenAI cũng nêu quan ngại về quyền riêng tư dữ liệu, cho rằng yêu cầu chia sẻ dữ liệu của DeepSeek với chính phủ Trung Quốc có thể giúp nước này tăng cường khả năng giám sát trên toàn cầu.

Trong khi đó, Anthropic tập trung báo cáo rủi ro liên quan đến an ninh sinh học. Công ty này cho biết DeepSeek R1 có khả năng trả lời hầu hết câu hỏi liên quan đến phát triển vũ khí sinh học, ngay cả khi được hỏi với ý đồ xấu.

Không chỉ trên thế giới, mô hình AI nội đại tại Trung Quốc cũng đang cạnh tranh mạnh mẽ. Gã khổng lồ công nghệ Baidu gần đây cho ra mắt hai mô hình AI mới, mang tên Ernie X1 và Ernie 4.5, nhằm cạnh tranh với mọi công cụ AI hàng đầu của phương Tây. 

Ernie X1, là mô hình lý luận, được đánh giá có hiệu suất ngang ngửa với DeepSeek R1 nhưng chỉ tốn một nửa chi phí. Trong khi đó, Ernie 4.5 có mức giá chỉ bằng 1% so với GPT-4.5 của OpenAI nhưng lại vượt trội hơn ở một số bài kiểm tra đánh giá.

Cả OpenAI và Anthropic đều coi cuộc cạnh tranh này là cuộc chiến về tư tưởng, với sự đối đầu giữa “AI dân chủ” – được phát triển theo nguyên tắc các nước phương Tây – và “AI độc đoán” – chịu sự kiểm soát của nhà nước. Tuy nhiên, sự thành công gần đây của Baidu và DeepSeek cho thấy chi phí và khả năng tiếp cận có thể đóng vai trò quan trọng hơn nhiều so với yếu tố ý thức trong việc mở rộng AI ra toàn cầu.

MỐI LO NGẠI VỀ AN NINH VÀ HẠ TẦNG AI HOA KỲ

Bên cạnh việc cảnh báo về sự cạnh tranh với Trung Quốc, các công ty AI Hoa Kỳ còn nêu lo ngại về an ninh và cơ sở hạ tầng công nghệ.

OpenAI nhấn mạnh rủi ro khi Trung Quốc có thể sử dụng AI để thao túng hoặc gây ảnh hưởng đến một số hệ thống quan trọng. Trong khi đó, Anthropic tiết lộ mô hình Claude 3.7 Sonnet của hãng cho thấy những tiến bộ trong lĩnh vực phát triển vũ khí sinh học, điều này khẳng định tính hai mặt của công nghệ AI tiên tiến. Anthropic cũng chỉ ra những lỗ hổng trong quy định kiểm soát xuất khẩu của Hoa Kỳ.

Do đó, Anthropic kêu gọi chính phủ Hoa Kỳ thắt chặt hơn nữa các biện pháp kiểm soát xuất khẩu để ngăn Trung Quốc giành lợi thế trong lĩnh vực AI.

Trong báo cáo của mình, Google có quan điểm cân bằng hơn khi thừa nhận rủi ro về an ninh nhưng cũng cảnh báo về tác động tiêu cực của việc siết chặt quy định quá mức. Công ty cho rằng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu quá khắt khe có thể làm suy yếu khả năng cạnh tranh kinh tế của Hoa Kỳ, đặc biệt là trong lĩnh vực dịch vụ điện toán đám mây và phát triển AI. Thay vì áp dụng quy định rộng rãi, Google đề xuất các biện pháp kiểm soát có mục tiêu nhằm bảo vệ an ninh quốc gia mà không làm ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp.

Nhìn chung, cả ba công ty - bao gồm OpenAI, Anthropic và Google - đều kêu gọi chính phủ Hoa Kỳ tăng cường giám sát an ninh AI. Anthropic đề xuất mở rộng Viện An toàn AI (AI Safety Institute) và củng cố Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Hoa Kỳ (NIST) để đánh giá và giảm thiểu mối đe dọa liên quan đến AI.

Trong bối cảnh cạnh tranh AI giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc ngày càng gay gắt, động thái có thể đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì vị thế dẫn đầu của Washington trong lĩnh vực công nghệ chiến lược này.

KHẢ NĂNG CẠNH TRANH KINH TẾ VÀ NHU CẦU NĂNG LƯỢNG

Các báo cáo gửi chính phủ Hoa Kỳ nhấn mạnh những yếu tố kinh tế đang định hình sự phát triển của AI. Anthropic cảnh báo về thách thức liên quan đến cơ sở hạ tầng, dự báo rằng đến năm 2027, chỉ riêng việc huấn luyện mô hình AI tiên tiến có thể tiêu tốn tới 5 gigawatt điện. Công ty này đề xuất xây dựng 50 gigawatt công suất điện dành riêng cho AI vào năm 2027, đồng thời đơn giản hóa quy trình phê duyệt đường truyền tải điện.

Những công bố gần đây của Baidu cũng cho thấy tầm quan trọng của việc phát triển AI với chi phí hợp lý. Ernie 4.5 và Ernie X1 được cho là có giá thành và chi phí xử lý token chỉ bằng một phần nhỏ so với các mô hình tương đương tại Hoa Kỳ. 

Chiến lược định giá của công ty Trung Quốc có thể gây áp lực buộc nhà phát triển AI Hoa Kỳ phải giảm chi phí để duy trì tính cạnh tranh. OpenAI xem cuộc cạnh tranh này như một cuộc đối đầu về ý thức hệ giữa AI của phương Tây và Trung Quốc, lập luận rằng một chiến lược thị trường tự do sẽ thúc đẩy đổi mới và mang lại lợi ích tốt hơn cho người tiêu dùng.

Trong khi đó, lập trường mà Google đệ trình tập trung vào đề xuất chính sách mang tính thực tiễn. Công ty kêu gọi tăng đầu tư liên bang vào nghiên cứu AI, cải thiện khả năng tiếp cận các hợp đồng chính phủ và tinh giản biện pháp kiểm soát xuất khẩu.

CHIẾN LƯỢC QUẢN LÝ VÀ ĐIỀU TIẾT AI

Cách tiếp cận thống nhất đối với quy định về AI là chủ đề xuyên suốt trong cả ba báo cáo. OpenAI đề xuất khung pháp lý do Bộ Thương mại Hoa Kỳ quản lý, lập luận rằng quy định riêng lẻ ở cấp bang có thể khiến quá trình phát triển AI chuyển dịch ra nước ngoài. 

Công ty này ủng hộ một hệ thống kiểm soát xuất khẩu theo cấp bậc, cho phép các nước dân chủ tiếp cận rộng rãi hơn với AI do Hoa Kỳ phát triển.

Còn Anthropic kêu gọi thắt chặt hơn nữa kiểm soát xuất khẩu đối với phần cứng AI và dữ liệu huấn luyện, cảnh báo rằng ngay cả những cải tiến nhỏ trong hiệu suất mô hình cũng có thể mang lại lợi thế chiến lược cho Trung Quốc.

Báo cáo của Google tập trung vào vấn đề bản quyền và quyền sở hữu trí tuệ. Công ty này lập luận rằng chính sách hiện tại dựa trên nguyên tắc "sử dụng hợp lý" (fair use) là yếu tố quan trọng đối với sự phát triển AI. Google cảnh báo rằng quy định bản quyền quá nghiêm ngặt có thể khiến doanh nghiệp Hoa Kỳ gặp bất lợi so với đối thủ Trung Quốc.

Cả ba công ty đều nhấn mạnh sự cần thiết phải đẩy nhanh tốc độ triển khai AI trong chính phủ. OpenAI đề xuất loại bỏ quy trình kiểm tra và mua sắm hiện có, đồng thời ủng hộ quan điểm của Anthropic về việc tinh giản thủ tục mua sắm AI của cơ quan liên bang. Google cũng ủng hộ cải cách tương tự, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cải thiện khả năng tương tác trong hạ tầng điện toán đám mây của chính phủ.

DUY TRÌ LỢI THẾ CẠNH TRANH

Báo cáo từ OpenAI, Anthropic và Google phản ánh mối quan ngại chung về vị thế dẫn đầu của Hoa Kỳ trong lĩnh vực AI khi mức độ cạnh tranh từ Trung Quốc ngày càng gia tăng. Sự xuất hiện của DeepSeek R1 và mô hình mới nhất của Baidu không chỉ đặt ra thách thức về năng lực công nghệ mà còn về chi phí và khả năng tiếp cận.

Khi quá trình phát triển AI ngày càng tăng tốc, việc cân bằng giữa an ninh, tăng trưởng kinh tế và vị thế công nghệ tiếp tục là những vấn đề được nhiều người quan tâm trong chính sách mới của Hoa Kỳ.