Hàng loạt hãng laptop cân nhắc dùng chip nhớ Trung Quốc

Tình trạng thiếu hụt chip nhớ toàn cầu đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với ngành công nghiệp công nghệ, đe dọa tiến độ ra mắt sản phẩm mới và đẩy chi phí sản xuất của các hãng điện tử lên cao.

Trong bối cảnh đó, những “ông lớn” trong ngành máy tính cá nhân như HP, Dell, Acer và Asus lần đầu tiên cân nhắc khả năng sử dụng chip nhớ do Trung Quốc sản xuất – một bước đi từng được xem là nhạy cảm và nhiều rủi ro trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

KHỦNG HOẢNG CHIP NHỚ MỞ RA “CÁNH CỬA HẸP” CHO NHÀ SẢN XUẤT TRUNG QUỐC

Theo nguồn tin của Nikkei Asia, HP đã bắt đầu quá trình đánh giá và kiểm định (qualification) sản phẩm DRAM của ChangXin Memory Technologies (CXMT) – nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu Trung Quốc – nhằm mở rộng các lựa chọn nguồn cung. Ba nguồn tin thân cận cho biết, HP dự kiến sẽ tiếp tục theo dõi diễn biến thị trường chip nhớ ít nhất đến giữa năm 2026. Nếu tình trạng khan hiếm DRAM kéo dài và giá tiếp tục tăng mạnh, hãng có thể lần đầu tiên sử dụng chip nhớ của CXMT cho các thị trường ngoài nước Mỹ.

Dell cũng đang tiến hành các bước kiểm định tương tự với sản phẩm DRAM của CXMT, xuất phát từ lo ngại rằng giá bộ nhớ sẽ còn leo thang trong suốt năm 2026. Dù việc đánh giá kỹ thuật không đồng nghĩa với cam kết sử dụng ngay lập tức, nhiều hãng PC đang coi các nhà sản xuất chip nhớ Trung Quốc như một “phao cứu sinh” tiềm năng trong bối cảnh các nhà cung cấp truyền thống dồn phần lớn năng lực sản xuất cho khách hàng AI quy mô lớn.

Hiện nay, ba “ông trùm” bộ nhớ toàn cầu là Micron, Samsung và SK Hynix đang ưu tiên công suất cho các tập đoàn công nghệ lớn như Nvidia, Google hay Amazon – những khách hàng có biên lợi nhuận cao nhờ nhu cầu AI và trung tâm dữ liệu. Điều này khiến các phân khúc tiêu dùng có biên lợi nhuận thấp hơn, đặc biệt là PC, laptop và thiết bị điện tử dân dụng, rơi vào thế bị động, vừa thiếu nguồn cung vừa phải gánh chi phí tăng vọt.

VAI TRÒ MỚI CỦA NHÀ GIA CÔNG TRUNG QUỐC TRONG CHUỖI CUNG ỨNG PC

Không chỉ mở ra cơ hội cho các nhà sản xuất chip nhớ Trung Quốc, cuộc khủng hoảng này còn làm thay đổi sâu sắc cán cân quyền lực trong chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu. Các nhà gia công và sản xuất theo hợp đồng (EMS/ODM) của Trung Quốc đang được trao vai trò lớn hơn, đặc biệt trong việc tìm kiếm và đảm bảo nguồn cung linh kiện quan trọng như bộ nhớ.

Acer – nhà sản xuất PC lớn thứ sáu thế giới – trong những năm gần đây đã ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào các đối tác gia công Trung Quốc để thiết kế và sản xuất nhằm kiểm soát chi phí. Theo ba nguồn tin, hãng cũng sẵn sàng sử dụng chip nhớ “Made in China” nếu các đối tác sản xuất của họ chủ động mua và tích hợp các linh kiện này.

Chủ tịch Acer, ông Jason Chen, gần đây thừa nhận rằng việc các nhà cung cấp Trung Quốc mở rộng công suất sẽ góp phần quan trọng trong việc cải thiện tình trạng thiếu hụt chip nhớ. Asus (Asustek) – công ty PC lớn thứ năm thế giới – cũng được cho là đã đề nghị các đối tác sản xuất tại Trung Quốc hỗ trợ tìm nguồn cung bộ nhớ cho một số dự án laptop, nếu điều kiện cho phép.

Sự thay đổi này đánh dấu bước ngoặt lớn so với mô hình truyền thống. Trước đây, các hãng PC thường trực tiếp kiểm soát việc mua sắm những linh kiện “xương sống” như CPU, màn hình và bộ nhớ, trong khi các nhà gia công chỉ đảm nhiệm khâu lắp ráp và tìm nguồn cho các bộ phận ít quan trọng hơn.

Tuy nhiên, trước tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng, nhiều hãng PC buộc phải dựa vào mạng lưới quan hệ và năng lực chuỗi cung ứng nội địa của các đối tác Trung Quốc để mở rộng lựa chọn nguồn cung bộ nhớ. Một giám đốc điều hành trong ngành cho biết, ranh giới quyền lực giữa “thương hiệu” và “nhà sản xuất” đang mờ dần, khi áp lực thị trường buộc họ phải linh hoạt hơn bao giờ hết.

Dù vậy, không phải ai cũng lạc quan. Một lãnh đạo của hãng máy tính chơi game cho rằng tác động của các nhà cung cấp chip nhớ Trung Quốc có thể bị hạn chế trong ngắn hạn, do quá trình kiểm định nhà cung cấp mới thường mất khoảng hai quý. Bên cạnh đó, phần lớn công suất mới của Trung Quốc nhiều khả năng sẽ được ưu tiên cho các doanh nghiệp nội địa như Huawei hay Lenovo, khiến lượng chip dành cho các hãng quốc tế không quá dồi dào.

TRUNG QUỐC TRỖI DẬY TRONG NGÀNH CHIP NHỚ VÀ NHỮNG HỆ LỤY DÀI HẠN

Dù hiện tại vẫn tập trung chủ yếu vào thị trường nội địa, các nhà sản xuất chip nhớ Trung Quốc đã và đang tạo ra ảnh hưởng đáng kể trên thị trường toàn cầu. CXMT hiện đã cung cấp DRAM cho nhiều hãng smartphone Trung Quốc như Huawei, Xiaomi, Oppo, Vivo; các nhà sản xuất máy tính như Lenovo; cũng như các nhà cung cấp dịch vụ đám mây lớn như ByteDance và Alibaba Cloud.

Trong khi đó, Yangtze Memory Technologies Corp. (YMTC) đã vươn lên trở thành một trong những nhà sản xuất NAND hàng đầu thế giới xét theo thị phần, bất chấp việc bị đưa vào “danh sách đen” thương mại của Mỹ. YMTC không chỉ củng cố vị thế trong nước mà còn bắt đầu thăm dò thị trường quốc tế thông qua thương hiệu ổ SSD ZhiTai, hiện đã xuất hiện tại Đài Loan, Singapore, Philippines và Thái Lan thông qua nền tảng T-Mall.

Theo dữ liệu của Counterpoint Research, CXMT hiện chiếm khoảng 5% thị phần DRAM toàn cầu tính theo doanh thu, trong khi YMTC nắm khoảng 10% thị phần NAND vào năm 2025. Nếu tính theo sản lượng wafer, cả hai công ty đều đã vượt mốc 10% thị phần, theo ước tính của Yole Group – một dấu mốc cho thấy Trung Quốc đã đạt được quy mô kinh tế đủ lớn trong lĩnh vực bộ nhớ.

Ông MS Hwang, Giám đốc nghiên cứu tại Counterpoint Research, nhận định rằng ngành NAND của Trung Quốc đã đạt được lợi thế quy mô, cho phép tiếp tục đầu tư bằng dòng tiền vận hành, và DRAM nhiều khả năng sẽ sớm đi theo con đường tương tự. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng sự trỗi dậy của các “tay chơi” mới có thể khiến chu kỳ suy thoái tiếp theo của ngành chip nhớ trở nên nghiêm trọng hơn.

Theo các chuyên gia, trong dài hạn, cuộc cạnh tranh trong ngành bộ nhớ sẽ không chỉ xoay quanh công nghệ phục vụ AI, mà còn là cuộc chiến khốc liệt về hiệu quả chi phí. Việc Trung Quốc gia tăng hiện diện, nhờ chính sách nội địa hóa mạnh mẽ sau khi Huawei bị Mỹ trừng phạt, đang khiến nước này trở nên cạnh tranh trên nhiều mặt trận – từ pin, bảng mạch in, linh kiện cơ khí cho đến chip nhớ.

Trong bối cảnh đó, việc HP, Dell, Acer và Asus cân nhắc chip nhớ Trung Quốc không chỉ là giải pháp tình thế trước khủng hoảng nguồn cung, mà còn phản ánh một dịch chuyển chiến lược sâu rộng hơn của chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu – nơi yếu tố địa chính trị, chi phí và khả năng tiếp cận nguồn lực ngày càng đan xen chặt chẽ.