Khoảng trống dữ liệu cộng đồng khiến startup Việt khó tìm hiểu thị trường, thu hút đầu tư

Trong bối cảnh đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ tại Việt Nam, một loại “tài sản vô hình” đang dần trở thành yếu tố quyết định thành bại của nhiều startup: dữ liệu cộng đồng (CGD). Không chỉ là công cụ khảo sát, dữ liệu này đang trở thành nền tảng để doanh nghiệp hiểu thị trường, đồng sáng tạo sản phẩm và thậm chí thuyết phục nhà đầu tư.

Tại sự kiện “Dữ liệu bao trùm cho Phát triển bền vững & Đổi mới sáng tạo mở” diễn ra ngày 31/3 tại Hà Nội, nhiều chuyên gia và doanh nghiệp đã chỉ ra rằng, với các startup Việt, dữ liệu cộng đồng không còn là lựa chọn, mà là yếu tố “sống còn”.

TẦM QUAN TRỌNG CỦA DỮ LIỆU CỘNG ĐỒNG VỚI STARTUP

Một thực tế được nhiều diễn giả nhấn mạnh là: trong nhiều lĩnh vực mới, đặc biệt là các mô hình đổi mới sáng tạo, dữ liệu thị trường gần như không tồn tại hoặc không phản ánh đúng nhu cầu thực tế. Đây chính là khoảng trống buộc doanh nghiệp phải tự lấp đầy.

Ông Hà Thanh Phương, Giám đốc Quốc gia Doanh nghiệp LabSD, cho biết dữ liệu từ cộng đồng chính là yếu tố quyết định sự tồn tại của startup. “Đối với các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, dữ liệu từ cộng đồng là tài sản, quyết định sự sống còn của tổ chức”, ông nói.

Theo ông Phương, khi doanh nghiệp tiếp cận các lĩnh vực mới, dữ liệu sẵn có gần như không đủ hoặc không phù hợp. Do đó, việc chủ động thu thập dữ liệu từ cộng đồng – một cách thân thiện và có sự tham gia – trở thành bước đi bắt buộc.

“Quá trình đầu tư để thu thập dữ liệu từ cộng đồng nhằm hiểu nhận thức, thói quen, hành vi của nhóm khách hàng là vô cùng quan trọng. Đây cũng là quá trình cộng đồng cùng chúng tôi đồng sáng tạo sản phẩm, thử nghiệm, phản hồi và cải tiến”, ông nhấn mạnh.

Không chỉ dừng ở việc hiểu khách hàng, dữ liệu cộng đồng còn giúp doanh nghiệp giảm rủi ro trong phát triển sản phẩm – một trong những nguyên nhân khiến nhiều startup thất bại. Khi sản phẩm được “đồng kiến tạo” với người dùng, khả năng phù hợp thị trường (product-market fit) được nâng cao đáng kể.

Ở góc độ hệ thống, các chuyên gia cũng chỉ ra rằng dữ liệu truyền thống hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong việc phản ánh đầy đủ các nhóm yếu thế hoặc những nhu cầu đặc thù. Điều này khiến các doanh nghiệp nếu chỉ dựa vào dữ liệu sẵn có sẽ dễ đưa ra quyết định sai lệch.

TS. Graham Long, Giáo sư Đại học Newcastle (Vương quốc Anh), nhận định: “Dữ liệu cộng đồng không chỉ mở rộng hệ thống thống kê, mà còn làm rõ những khía cạnh mà phương pháp truyền thống khó phản ánh đầy đủ.”

Trong bối cảnh đó, dữ liệu cộng đồng đang nổi lên như một nguồn bổ sung quan trọng, giúp doanh nghiệp tiếp cận những “khoảng trống thông tin” mà thị trường chưa ghi nhận.

TỪ DỮ LIỆU ĐẾN LỢI THẾ CẠNH TRANH VÀ THU HÚT ĐẦU TƯ

Không chỉ giúp phát triển sản phẩm, dữ liệu cộng đồng còn đang trở thành “đòn bẩy” giúp startup Việt xây dựng lợi thế cạnh tranh và thu hút dòng vốn đầu tư, đặc biệt trong bối cảnh ESG và đầu tư tác động ngày càng được quan tâm.

Bà Vũ Thị Liễu, Giám đốc điều hành doanh nghiệp ECOSOI, cho biết chính dữ liệu cộng đồng đã giúp doanh nghiệp của bà tồn tại và phát triển trong một thị trường cạnh tranh khốc liệt.

Theo bà Liễu, dữ liệu cộng đồng không chỉ giúp doanh nghiệp hiểu khách hàng mà còn giúp kể câu chuyện phát triển một cách thuyết phục với nhà đầu tư. Đây là yếu tố quan trọng trong việc chứng minh tác động xã hội – một tiêu chí ngày càng được các quỹ đầu tư quan tâm.

Cùng quan điểm, các chuyên gia cho rằng dữ liệu cộng đồng có thể đóng vai trò như một “bằng chứng thực tiễn”, giúp giảm bất cân xứng thông tin giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư. Khi doanh nghiệp có dữ liệu rõ ràng về tác động xã hội, hành vi người dùng và hiệu quả sản phẩm, khả năng gọi vốn sẽ tăng lên đáng kể.

Ở góc độ chính sách, bà Trần Thùy Linh, chuyên viên Ban Chính sách, Chiến lược và Dữ liệu thống kê (Cục Thống kê, Bộ Tài chính), cho rằng nếu được nghiên cứu và ứng dụng bài bản, dữ liệu cộng đồng có thể trở thành một phần của hệ thống dữ liệu quốc gia.

“Dữ liệu cộng đồng nếu được quan tâm nghiên cứu và ứng dụng bài bản có thể trở thành một phần quan trọng trong hệ thống dữ liệu quốc gia trong thời gian tới, góp phần bổ sung thông tin thực tiễn và hỗ trợ quá trình xây dựng chính sách,” bà Linh nhận định.

Theo các chuyên gia, dữ liệu cộng đồng đang chuyển từ vai trò hỗ trợ sang vai trò chiến lược. TS. Graham Long, Giáo sư Đại học Newcastle, cho rằng trong kỷ nguyên chuyển đổi số và AI, nếu dữ liệu truyền thống cung cấp cái nhìn tổng quan, thì dữ liệu cộng đồng giúp nhận diện những khoảng trống trong thực tế triển khai.