Kỷ nguyên tiếp theo của mạng xã hội đang tới, nhưng mọi thứ vẫn "rất hỗn loạn"

Không khó để bắt gặp hình ảnh một em bé đang chạy trốn khỏi con khủng long T-Rex trong nền tiếng nhạc Lady Gaga; những chú mèo mặc đồ streetwear nhảy múa bằng hai chân, hay thậm chí là cảnh quay từ camera cảnh sát ghi lại việc bắt giữ lô hàng cấm.

Đây là số ít trong vô vàn những hình ảnh lan truyền trên mạng xã hội nhờ làn sóng AI mới - và mọi thứ đang trở nên hỗn loạn, theo CNN.

Ứng dụng Sora của ChatGPT, nơi tạo ra những đoạn video vô thực, là “người chơi” mới nhất tham gia vào cuộc đua đưa trí tuệ nhân tạo mạng xã hội. Trước đó, Meta ra mắt ứng dụng Vibes với giao diện giống TikTok. Người dùng Instagram có thể trò chuyện với “nhân vật AI” trong tin nhắn riêng. Còn TikTok lại tung ra công cụ AI Alive, cho phép biến hình ảnh tĩnh thành video chỉ bằng một lệnh đơn giản.

Tất cả công cụ trên là một phần trong cuộc đua khốc liệt nhằm định hình tương lai của Internet, khi các “ông lớn công nghệ” tìm cách kiếm tiền từ AI giữa lo ngại bong bóng AI có thể sớm tan vỡ.

KHI AI BIẾN MẠNG XÃ HỘI THÀNH “NƠI THỬ NGHIỆM” HỖN ĐỘN

Việc đưa AI tràn vào các nền tảng mạng xã hội làm dấy lên vô số tranh cãi – từ vấn đề vi phạm bản quyền, cho đến nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch.

Ngay sau khi Sora ra mắt, Giám đốc Điều hành Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ (MPA) Charles Rivkin lên tiếng chỉ trích rằng “nhiều video xâm phạm bản quyền phim, chương trình và nhân vật của các thành viên MPA đã lan tràn trên dịch vụ của OpenAI cũng như trên mạng xã hội”.

Đáp lại, CEO Sam Altman cho biết OpenAI sẽ sớm cho phép chủ sở hữu bản quyền “kiểm soát chi tiết hơn” việc tạo nội dung liên quan đến nhân vật của họ, đồng thời đang nghiên cứu mô hình chia sẻ doanh thu. Hiện tại, bất kỳ yêu cầu nào tạo nội dung chứa nhân vật có bản quyền như Pikachu hay Spongebob đều bị chặn, kèm thông báo rằng yêu cầu “có thể vi phạm nguyên tắc của chúng tôi về nội dung bên thứ ba”.

Tuy nhiên, điều khiến giới chuyên gia lo ngại hơn là nguy cơ tin giả và video giả mạo ngày càng tinh vi. Các công cụ như Sora có thể tạo ra đoạn phim trông “thật như quay thật”, và việc xóa watermark đánh dấu AI tạo ra lại quá dễ dàng. Một số thử nghiệm từ 404 Media và CNN đều chứng minh điều này.

Dù OpenAI đã gắn mã định danh C2PA để xác thực nguồn gốc video, hay Meta tuyên bố có “watermark vô hình” giúp theo dõi nội dung do AI tạo, nhưng thực tế cho thấy rào cản kỹ thuật vẫn dễ dàng bị vượt qua. Điều này đồng nghĩa người dùng có thể sớm phải đối mặt với một thế giới mạng ngập tràn video giả mạo – và rất khó để phân biệt thật giả.

LO NGẠI VỀ SỨC KHỎE TINH THẦN GIỚI TRẺ

Không chỉ dừng ở rủi ro về thông tin, các ứng dụng AI trò chuyện còn bị cáo buộc gây ảnh hưởng tiêu cực đến thanh thiếu niên. Một loạt vụ kiện gần đây nhắm vào ứng dụng Character.AI, với cáo buộc rằng “nhân vật AI” trên nền tảng này góp phần khiến người dùng trẻ rơi vào trầm cảm, thậm chí tự tử.

Để xoa dịu dư luận, OpenAI khẳng định Sora có cơ chế bảo vệ người dùng trẻ mạnh mẽ hơn, bao gồm hạn chế tạo nội dung người lớn và chặn người lớn chủ động nhắn tin với trẻ vị thành niên. Meta cũng cho biết họ đã triển khai công nghệ ngăn người có hành vi khả nghi hoặc tương tác với nội dung của thanh thiếu niên.

Tuy vậy, câu hỏi lớn vẫn còn đó: người dùng có thực sự muốn “mạng xã hội AI” không?

Hiện tượng “AI slop” – nội dung hỗn độn, vô nghĩa do AI tạo ra – đang khiến nhiều người ngán ngẩm. Dù OpenAI và Meta nói rằng mục tiêu không phải là khiến người dùng “lướt trong vô tận”, nhưng cảm giác chung vẫn là sự bội thực nội dung, khi mạng xã hội tràn ngập video kỳ quái, không rõ nguồn gốc, không hề có cảm xúc con người.

Thực tế, ứng dụng như Sora hay Meta AI đang thử nghiệm một mô hình hoàn toàn mới: kết hợp mạng xã hội và công cụ sáng tạo AI. Mục tiêu của họ không chỉ là để người dùng xem video, mà là thúc đẩy họ tự tạo ra nội dung – trở thành thế hệ “người sáng tạo AI” tiếp theo.

Nói cách khác, thay vì chỉ tiêu thụ nội dung như trước, người dùng giờ có thể dùng AI để trở thành “người kể chuyện”, tạo ra video trong vài giây mà không cần kỹ năng dựng phim hay quay chụp.

Tuy nhiên, việc các nền tảng này ngày càng giống TikTok – với giao diện lướt dọc, video ngắn, hiệu ứng ảo – cũng cho thấy một điều: AI không chỉ đang tạo nội dung, mà còn đang học cách thu hút sự chú ý của con người như chính mạng xã hội từng làm.

Câu hỏi đặt ra là: đây có phải là tương lai của mạng xã hội – nơi trí tuệ nhân tạo vừa là người sáng tạo, vừa là khán giả, còn con người chỉ đứng bên lề? Hay chỉ là một cơn sốt ngắn hạn trước khi người dùng nhận ra rằng, không có thuật toán nào có thể thay thế cảm xúc thật và tính kết nối giữa người với người?

Dù kết quả ra sao, rõ ràng thế giới đang bước vào một kỷ nguyên mạng xã hội hoàn toàn mới, nơi AI không còn đơn thuần là công cụ, mà là nhân vật chính. Và giống như mọi cuộc cách mạng công nghệ trước đây – AI có thể mở ra những khả năng chưa từng có, nhưng cũng chứa đựng những rủi ro mà con người chưa sẵn sàng đối mặt.